ਰੀਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਫੇਰ ਫ਼ਾਕੇ ਕਿਉਂ, ਮੈਨੂੰ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆ ਰਿਹਾ। ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ :

"ਭਾਬੀ। ਮਖ਼ੌਲ ਤੇ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ ਤੂੰ... ਭਰਾ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਫੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਝਗੜਾ ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਗਿਆ ?"

“ਨਹੀਂ ਵੇ, ਇਹ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਬੜਾ ਬਦਜ਼ਾਤ ਤੇ ਕਮੀਨਾ ਨਿੱਕਲਿਆ ਏ। ਵੇਲ਼ੇ ਸਿਰ ਨਤਖਾਹ ਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਸਗੋਂ ਜਦੋਂ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਏ, ਵੇਲਾ ਲੰਘਾ ਕੇ ਘੱਟ ਦਿੰਦਾ ਏ। ਅਸੀਂ ਘਰ ਦੇ ਖਰਚ ਲਈ ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਉਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਆਂ। ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਖ਼ੌਰੇ ਕਿਉਂ ਜਰੀ ਆਂਵਦਾ ਏ। ਫਾਕਿਆਂ ਹੱਥੋਂ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦੇਵਣ ਦਾ ਵੀ ਸੋਚਿਆ ਏ।"

ਮੈਨੂੰ ਬੜਾ ਈ ਤਰਸ ਆਇਆ। ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਵੀ । ਕਮਾਲ ਏ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸੌਖੇ ਸਮਝਦੇ ਸਾਂ ਉਹ ਅਸਾਥੋਂ ਵੀ ਔਖੇ ਤੇ ਤੰਗ ਨਿੱਕਲ਼ੇ।

ਮੈਂ ਆਖਿਆ, "ਚੱਲ ਭਾਬੀ, ਘਰ ਚੱਲ, ਮਾਂ ਕੋਲੋਂ ਕੁੱਝ ਲੈ ਆਵਨੇ ਆਂ, ਨਾਲ਼ੇ ਕੁੱਝ ਖਾ ਪੀ ਲਵਾਂਗੇ। ਮੈਂ ਵੀ ਅਜੇ ਭੱਥੇ ਵੇਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।"

"ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹੜੇ ਵੇਲ਼ੇ ਆਵੇ । ਬੂਹੇ ਨੂੰ ਜਿੰਦਰਾ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਧਰੇ ਉਹ ਵੀ ਲੰਡੂ ਵਾਂਗ ਈ ਨਾ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਵੇ ।" ਭਾਬੀ ਜਮੀਲਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਖਿੱਲਰੀ ਤੇ ਉਹ ਫੇਰ ਟਹਿਕ ਪਈ ਸੀ।

ਮੈਂ ਵੀ ਹਾਸਾ ਵਧਾਵਣ ਲਈ ਆਖਿਆ, "ਨਾ ਭਾਬੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਾ ਜਾਸਾਂ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਲੰਡੂ ਵੀ ਨਾ ਬਣਨ ਦੇਸਾਂ। ਤੈਨੂੰ ਉੱਥੇ ਛੱਡ ਕੇ ਮੈਂ ਏਥੇ ਆ ਜਾਵਾਂਗਾ ਯਾ ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਚਾਚੇ ਲੰਡੂ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਦੇਨੇ ਆਂ, ਉਹ ਆਪੇ ਭਰਾ ਮੁਹੰਮਦ ਸ਼ਫੀ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਵੇਗਾ। ਜੇ ਤੂੰ ਆਖੇਂ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਈ ਬਹਿ ਜਾਨਾਂ ਵਾਂ, ਭਰਾ ਆਵੇਗਾ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਉੱਥੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਈ ਲੈ ਆਵਾਂਗਾ।"

ਮੇਰੀ ਏਸ ਤਜਵੀਜ਼ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਕੁੱਝ ਦੇਰ ਭਾਬੀ ਜਮੀਲਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਆਖਿਆ, "ਨਹੀਂ ਵੇ ਦੇਵਰਾ ਤੂੰ ਜਾ ਕੇ ਦੁੱਧ ਦਾ ਘੁੱਟ ਫੜ ਲਿਆ।"

“ਅੱਛਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ, ਭਾਬੀ।" ਮੈਂ ਪਰਤਕੇ ਘਰ ਆ ਕੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਜਮੀਲਾ ਦੇ ਫਾਕੇ ਦਾ ਸੁਣ ਕੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਬੜਾ ਦੁੱਖ ਹੋਇਆ। ਅਫ਼ਸੋਸ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਕੁੱਝ ਦੁੱਧ ਇੱਕ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਚੱਲ ਤੂੰ ਛੇਤੀ ਚੱਲ ਤੇ ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਆ ਕੇ ਵੇਖਨੀ ਆਂ ਕੀ ਗੱਲ ਏ।"

ਮੈਂ ਆ ਕੇ ਦੁੱਧ ਭਾਬੀ ਜਮੀਲਾ ਨੂੰ ਫੜਾਇਆ ਤੇ ਚਾਚੇ ਲੰਡੂ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ ਜਿਹੜਾ ਪਾਈਪਾਂ ਦੇ ਕਾਬਲੇ ਖੋਹਲੀ ਬੈਠਾ ਸੀ ਤੇ ਫੇਰ ਇੱਕ ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਕੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ।

“ਚਾਚਾ, ਬੜਾ ਖੁਸ਼ ਏਂ, ਕਿਧਰੇ ਹੋਸ਼ਾਂ ਤੇ ਨਹੀਂ ਆ ਗਈ!" ਲੰਡੂ ਮੇਰੀ ਅਵਾਜ਼ ਉੱਤੇ ਤਬਕਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਗੁਟਕਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਆਖਿਆ, "ਓਏ, ਏਧਰ ਆ, ਇਹ ਵੇਖ।" ਉਸ ਆਪਣੇ ਡੌਲੇ ਨਾਲ ਬੱਧੇ ਹੋਏ ਤਾਵੀਜ਼ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਗੱਲ ਸਮਝ ਤਾਂ ਗਿਆ