ਰੱਤ ਨਾ ਲੱਥੀ ਚੋਲਿਓਂ

ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਾਇਆ ਪਾਗਲ। ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਦੋਵੇਂ ਸੀ। ਨਾਲੇ ਖੰਜ਼ਰ ਨੂੰ ਮੁੱਠੀ 'ਚ ਘੁੱਟਿਆਂ ਚੀਰੇ ਤਾਂ ਪੈਣੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਨੇਂ। ਛਾਪਿਆਂਵਾਲੀ 'ਚ ਰਾਜੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਰੋਅਬ ਸੀ। ਇੱਕ ਫੋਨ 'ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੂਪੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਲਕੀਰ ਦੇ ਉਲਟ ਜਾਂਦਾ ਉਹਦਾ ਕਮੀਜ਼ ਤੇ ਸਿਰ ਦੋਵੇਂ ਲੀਰੋ-ਲੀਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ-ਜੁੜਦੇ 500 ਦੇ ਕਰੀਬ ਮੁੰਡੇ ਜੁੜ ਗਏ। 2006-07 'ਚ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਗਰੁੱਪਾਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਇਸ ਗਰੁੱਪ 'ਚ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਨੰਗ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੌ-ਸੌ ਕਿੱਲ੍ਹਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਕਈ ਮੁੰਡੇ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਂ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦੇ ਮਾਰੇ ਹੀ 'ਮੱਥਾ' ਟੇਕ ਜਾਂਦੇ। ਕਈ ਏਸ ਲਈ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਚਾੜ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਕਿ ਕਿਤੇ ਲੋੜ ਪਈ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ 'ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ' ਨੂੰ ਵਰਤਾਂਗੇ। ਅਸੀਂ ਵੀ ਪੂਰਾ ਮੁੱਲ ਮੋੜਦੇ। ਸੌ ਕਿਲੋਮੀਟਰ 'ਚ ਕਿਸੇ ਦਾ ਸੀਰੀ ਵੀ ਲੜ ਪੈਂਦਾ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਅਗਲੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਜਾ ਘੇਰਦੇ। ਮਲੋਟ 'ਚ ਗਾਹ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਸੀਂ ਛਾਪਿਆਂਵਾਲੀ ਪੱਕਾ ਅੱਡਾ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਕਾਲਜ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬਣੇ ਢਾਬੇ 'ਤੇ ਲਿਆ ਕੇ ਅਸੀਂ ਏਨੇ ਮੁੰਡੇ ਕੁੱਟੇ ਕਿ ਮੇਰੇ ਲਈ ਗਿਣਤੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਇਹ ਢਾਬਾ ਨਹੀਂ ਸਾਡਾ ਤਸੀਹਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਦੁੱਧ-ਮੱਖਣਾਂ ਨਾਲ ਪਾਲੇ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤ ਉਧੇੜ ਘੱਤਦੇ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕੁਟਵਾਉਂਦਾ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਆਪ ਕੁੱਟਦੇ। ਮਹਾਂਬੀਰ ਦੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨੌਕਰੀ ਲੱਗ ਗਈ। ਅਸੀਂ ਬਾਹਰਲੇ ਨਿੱਜੀ ਹੋਸਟਲਾਂ 'ਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਕਮਰਿਆਂ 'ਚ ਰਹਿੰਦੇ। ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਹੋਸਟਲਾਂ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਸੇਵਾ 'ਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਅਸੀਂ ਸ਼ੀਸ਼ੀਆਂ ਲੈ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਪੀ ਛੱਡਦੇ। ਢਾਬਿਆਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਪੈਸਾ ਨਾ ਪੁੱਛਦਾ ਮੈਡੀਕਲ ਵਾਲੇ ਵੀ ਅੱਧ ਰੇਟ 'ਤੇ ਨਸ਼ਾ ਦੇ ਦਿੰਦੇ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮੰਡੀ ਡੱਬਵਾਲੀ (ਹਰਿਆਣਾ) 'ਚੋਂ ਵੀ ਮੁਫ਼ਤ ਸ਼ੀਸ਼ੀਆਂ ਲੈ ਆਉਂਦੇ। ਨਾ ਰੋਟੀ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਘਾਟ। ਰਾਜਾ ਵੀ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਬਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਅਕਸਰ ਅਸੀਂ ਮਲੋਟ ਆ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਗੁੱਟ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਮੁੜਦੇ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਲਾਹ ਆਉਂਦਾ ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੈਂ ਛਾਪਿਆਂਵਾਲੀ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਉਦੋਂ ਥੰਮਿਆ ਜਦ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਦੁਬਈ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਘਰ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ। ਮੈਂ ਡੰਗਰਾਂ ਨੂੰ ਪੱਠੇ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ- ਮੋਟੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਵੇਲੇ ਨਾਲ ਵਿਹਲਾ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਸੋਨੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਜਾ ਬੈਠਦਾ। ਸੋਨੀ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਬੱਸ 'ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਮੈਡੀਕਲ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿੱਖਣ ਆਇਆ-ਜਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਸੋਨੀ ਨੇ ਦੁਕਾਨ ਮੇਰੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਹੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਹਦਾ ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਮੈਂ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਸੋਨੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦਾ। ਚਾਹ-ਰੋਟੀ ਸੋਨੀ ਕੇ ਹੀ ਘਰੋਂ ਆ ਜਾਂਦੀ। ਦੇਰ ਸ਼ਾਮ ਮੈਂ ਢਾਣੀ (ਬਹਿਕ) 'ਤੇ ਪਰਤਦਾ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਭੁੱਕੀ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। ਮੇਰੀ