

ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਤੀ ਜਾਵੇ, ਛਪਵਾਉਣੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਵਿਚ ਹੋਵੇਗੀ। ਤਿਕੜੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਤਾਸਕੀ ਖਾਮੋਸ਼ ਦੇਖਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਬਹੁਮਤ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ।
ਮੰਦਵਾੜੇ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਤਰਸਯੋਗ ਸੀ। ਤਾਸਕੀ ਦਾ ਆਖਣਾ ਸੀ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸਮਾਜਵਾਦ ਤਦ ਵੈਲੇਗਾ ਜੋ ਰੂਸੀਆਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਯੋਰਪ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਹੋਈ। ਜੇ ਯੋਰਪ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰਹਿ ਗਈ ਤਾਂ ਰੂਸ ਵਿਚ ਵੀ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦਾ ਭੋਗ ਪੈ ਜਾਏਗਾ। ਸਟਾਲਿਨ ਮਾਰਕਸੀ ਫਲਸਵੇ ਬਾਬਤ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵਿਦਵਾਨ ਰਜ਼ਾਨਵ ਕੜਕਿਆ- ਚੁੱਪ ਕਰ ਢੱਗਿਆ- ਖੁਦ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਨਾ ਉਡਾ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਵਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੀਂ।
ਜ਼ੀਨੋਵੀਵ ਅਤੇ ਕਾਮੀਨੀਵ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਕਿ ਸਟਾਲਿਨ ਤਾਸਕੀ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤਾਸਕੀ ਵਿਰੁੱਧ ਸਨ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਨੇ ਮਾਰਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੁੱਝ ਕਾਮਰੇਡਾਂ ਕੋਲ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਸਟਾਲਿਨ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਬੰਦੇ ਕਤਲ ਕਰਵਾ ਦਿਤੇ ਤੇ ਤਾਸਕੀ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚੋਂ 18 ਜਨਵਰੀ 1929 ਨੂੰ ਬੇਦਖਲ ਕਰਕੇ ਜਲਾਵਤਨ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਜਲਾਵਤਨੀ ਦੇ ਦਿਨੀ ਤਾਸਕੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਪਿਛੋਂ ਬੁਖਾਰਿਨ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕੀਤਾ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਲੈਨਿਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਇਨਕਲਾਬ ਵਿਚਲੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਮਾਰ ਦਿਤੇ, ਮਾਰੇ ਵੀ ਜ਼ਲੀਲ ਕਰ-ਕਰ ਕੇ। ਲਿਖਤੀ ਇਕਬਾਲੀਆ ਬਿਆਨ ਲੈ ਕੇ, ਮਾਫੀਆਂ ਮੰਗਵਾ ਕੇ।
ਨਵੰਬਰ 1932 ਵਿਚ ਪਤਨੀ ਨਾਦੀਆ ਸਮੇਤ ਸਟਾਲਿਨ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਵਰਸ਼ਿਲੇਵ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ। ਪੋਲਿਟਬਿਊਰੋ ਦੇ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸਨ। ਭਵਿਖ ਦੀ ਨੀਤੀ ਘੜੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਨਾਦੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ- ਤੁਹਾਡੀ ਨੀਤੀ ਕਾਰਨ ਲੱਖਾਂ ਬੰਦੇ ਉਜੜ ਗਏ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਕਾਲ ਪੈ ਗਿਆ ਤੇ ਮਰ ਗਏ। ਹੁਣ ਸਰਕਾਰੀ ਆਤੰਕਵਾਦ ਤੋਂ ਲੋਕ ਦਹਿਸ਼ਤਜ਼ਦਾ ਹਨ। ਸਦਾਚਾਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਸਰਕਾਰ, ਵਫਾਦਾਰ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਟਾਲਿਨ, ਇਕ ਅਪਰਾਧੀ ਵਾਂਗ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਣਾਉ ਵਿਚ ਸੀ, ਨਾਦੀਆ ਨੂੰ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗੰਦੀਆਂ ਗਾਲਾਂ ਦਿਤੀਆਂ। ਉਹ ਉਠੀ, ਘਰ ਪੁੱਜ ਗਈ ਤੇ ਸਟਾਲਿਨ ਦੇ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਤਮਹੱਤਿਆ ਕਰ ਲਈ। ਇਹ ਇਕ ਫੈਕਟਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੀ ਸਾਊ ਕੁੜੀ ਸੀ ਤੇ ਕਦੀ ਲੇਨਿਨ ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਟਾਲਿਨ ਉਥੇ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਸ਼ਕ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਸਟਾਲਿਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ ਸੀ, ਉਹ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ।