

ਨਹੀਂ। ਪੰਜਾਬ, ਸਿੰਧ, ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਜੱਟ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਰਾਜਬੰਸਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਰਾਜਪੂਤ ਬਣੇ ਹਨ। ਬੈਂਸ ਵੀ ਜੱਟਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਕਬੀਲਾ ਹੈ। ਬੈਂਸ ਗੋਤ ਦਾ ਵਡੇਰਾ ਬੈਂਸ ਹੀ ਸੀ। ਬੈਂਸਾਂ ਦਾ ਮੋਢੀ ਪਿੰਡ ਮਾਹਿਲਪੁਰ ਸੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਸ੍ਰੀ/ਮਾਲਪੁਰ ਸੀ। ਥਾਨੇਸਰ ਦੇ ਵਰਧਨ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਏਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਕਨਿੰਘਮ ਤੇ ਹਿਊਨਸਾਂਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰਸ਼ ਵਰਧਨ ਵੀ ਬੈਂਸ ਜੱਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੀ। ਮਾਹਿਲਪੁਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬੈਂਸਾਂ ਦੇ 12 ਪਿੰਡ ਹਨ। ਬੈਂਸ ਬਹੁਤੇ ਦੁਆਬੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਬਾਦ ਹਨ। ਦੁਆਬੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤੇ ਬੈਂਸ ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਆਦਿ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਕੇ ਆਬਾਦ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਦੀਦਾਰ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ ਦਾ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਨੰਗਲ ਖੁਰਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੁਆਬੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ। ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੈਂਸ ਨਾਮ ਦਾ ਪਿੰਡ ਵੀ ਬਹੁਤ ਉੱਘਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਬੈਂਸ ਪਿੰਡ ਤਹਿਸੀਲ ਆਨੰਦੁਪਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰੂਪ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਬੈਂਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਿੰਡ ਬੈਂਸ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬੈਂਸ ਨਾਮ ਦੇ ਕਈ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਬੈਂਸ ਹੈ। ਮਾਲਵੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੈਂਸ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ। ਮੁਕਤਸਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਬੈਂਸ ਵੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਮਾਹਿਲਪੁਰ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਉਠਕੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਧਰ ਆਕੇ ਆਬਾਦ ਹੋਏ ਹਨ। ਬਹੁਤੇ ਬੈਂਸ ਗੋਤ ਦੇ ਜੱਟ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਜਲੰਧਰ, ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਕਪੂਰਥਲਾ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦ ਹਨ। ਕੁਝ ਰੋਪੜ, ਪਟਿਆਲਾ, ਨਾਭਾ ਤੇ ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਮਾਝੇ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੈਂਸ ਗੋਤ ਦੇ ਜੱਟ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ। ਅਲਾਵਲਪੁਰ (ਜਲੰਧਰ) ਦੇ ਬੈਂਸ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦਾ ਵਡੇਰਾ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੋਂ ਸਰਹੱਦ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਜੱਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਮਾਲਵੇ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਸੀ।
ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ, ਜਿਹਲਮ, ਮਿੰਟਗੁੰਮਰੀ, ਝੰਗ, ਮੁਲਤਾਨ ਆਦਿ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਂਸ ਜੱਟ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਬੈਂਸ ਗੋਤ ਦੇ ਲੋਕ ਦਲਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹਨ। ਜੱਟਾਂ ਤੇ ਦਲਿਤਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਗੋਤ ਸਾਂਝੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੁਣ ਤੱਕ ਜੱਟਾਂ ਨੂੰ ਸੂਦਰ ਹੀ ਸਮਝਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਜੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੂਦਰਾਂ ਵਾਂਗ ਕਰੇਵੇ ਦੀ ਰਸਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੀ। ਬਾਕੀ ਤਿੰਨਾਂ ਵਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੇਵੇ ਦੀ ਰਸਮ ਅਸਲੋਂ ਹੀ ਵਿਵਰਜਤ ਸੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਗਰੀਬ ਜੱਟ ਦਲਿਤਾਂ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਪਾਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਲਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੋਤ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਜਾਤੀ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਬੈਂਸ ਅਤੇ ਜੰਜੂ ਰਾਜਪੂਤ ਇਕੋ ਬਰਾਦਰੀ ਵਿਚੋਂ ਹਨ। ਕਰਨਲ ਟਾਡ ਬੈਂਸ ਗੋਤ ਦੇ ਜੱਟਾਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜਬੰਸੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਛੱਤੀ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਨ। 1881 ਈਸਵੀਂ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਸਮੇਂ ਪੂਰਬੀ ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬੈਂਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 28971 ਸੀ।
ਬੈਂਸ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਜੱਟ ਹਨ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਿੱਖ ਸਰਦਾਰ ਘਰਾਣਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ ਅਲਾਉਲਪੁਰ ਦਾ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਬੈਂਸ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। 1812 ਈਸਵੀਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਵਜ਼ੀਰ ਬਣਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਲਾਉਲਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਜਾਗੀਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਬੈਂਸ ਜੱਟਾਂ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਘਰ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਦੁਆਬਾ ਖੇਤਰ ਹੀ ਹੈ। ਫਗਵਾੜੇ ਤੋਂ ਸੱਤ ਮੀਲ ਦੂਰ ਬੈਂਸਲ ਪਿੰਡ ਹੀ ਹਰਿਆਣੇ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੈਂਸ ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਪਿੰਡ ਸੀ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੈਂਸ ਰਾਜਪੂਤ ਵੀ ਹਨ ਅਤੇ ਜੱਟ ਵੀ ਹਨ। ਦਸਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਅਵੱਧ ਦੇ ਬੈਂਸ ਰਾਜ ਘਰਾਣੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਜਪੂਤ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣੇ ਵਿੱਚ ਬੈਂਸ ਹਿੰਦੂ ਜਾਟ ਹਨ। ਕੁਝ ਰਾਜਪੂਤ ਹਿੰਦੂ ਹਨ। ਬੈਂਸ ਜਾਂ ਬਸਾਂਤਿ ਇਕੋ ਹੀ ਗੋਤ ਹੈ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਰਾਹੁਲ ਸਾਂਕਰਤਿਆਨ ਬੈਂਸ ਬੰਸ ਨੂੰ ਕਸ਼ਤਰੀ ਬੰਸ ਹੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਬੈਂਸ ਪੁਰਾਤਨ ਜੱਟ ਗੋਤ ਹੈ।
ਬਾਸੀ : ਇਹ ਜੱਟਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪੁਰਾਣਾ ਕਬੀਲਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਡੇਰੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਉੱਠਕੇ ਯੂਨਾਨ, ਇਰਾਨ ਆਦਿ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਘੁੰਮ ਫਿਰਕੇ, ਸਿੰਧ ਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਬਾਸੀ ਗੋਤ ਦਾ ਮੋਢੀ ਜਰਜਤ ਸੀ। ਗੋਪਾਲਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣੇ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਡੇਰੇ ਤੁਲਾ ਦਾ ਮੱਟ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਬਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਵਡੇਰੇ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਉਥੇ ਮਿੱਟੀ ਕੱਢਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਬਾਸੀ ਜੱਟ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਮੋਗੇ, ਸੁਨਾਮ ਅਤੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਆਦਿ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਾਸੀ ਗੋਤ ਦੇ ਜੱਟ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ। ਜਰਜਤ ਦੀ ਬੰਸ ਵਿਚੋਂ ਜਮੀਤਾ, ਚੂਹਾ ਤੇ ਯੋਗੀ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ। ਚੂਹੇ ਦੀ ਬੰਸ ਦੇ ਲੋਕ ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਿੰਡ ਪੂੜੈਣ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦ ਹਨ। ਅਬੋਹਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਬਹਾਵਲ ਬਾਸੀਆਂ ਹੈ। ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਾਸੀ ਗੋਤ ਦੇ ਜੱਟ ਕਾਫ਼ੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਕੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਰਲਮਿਲ ਗਏ ਸਨ। ਇੱਕ ਬਾਸੀਆਂ ਪਿੰਡ ਲੁਧਿਆਣੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਲਾਂਪੁਰ ਦਾਖੇ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਬਾਸੀ ਗੋਤ ਦੇ ਜੱਟਾਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਬਾਸੀਆਂ ਬੇਟ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਏਕੋਟ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਵੀ ਇੱਕ ਬਾਸੀਆ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇੱਕ ਬੱਸੀ ਪਿੰਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਸੀਆਂ ਨਾਮ ਦੇ ਕਈ ਪਿੰਡ ਹਨ। ਮਾਲਵੇ ਵਿੱਚ ਬਾਸੀ ਗੋਤ ਦੇ ਜੱਟ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ। ਦੁਆਬੇ ਵਿੱਚ ਬੰਡਾਲਾ ਬਾਸੀ ਗੋਤ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉੱਘਾ ਪਿੰਡ ਹੈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲੀਡਰ ਹਰਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸੁਰਜੀਤ ਬਡਾਲੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਬਾਸੀ ਜੱਟ ਹੈ। ਦੁਆਬੇ ਵਿਚੋਂ ਬਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਬਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਏ ਹਨ ਮਾਝੇ ਵਿੱਚ ਬਾਸੀ ਗੋਤ ਦੇ ਜੱਟ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਹਨ। ਬਾਸੀ ਜੱਟ ਹਿੰਦੂ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੱਤਰੀ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਾਸੀ ਗੋਤ ਦੇ ਜੱਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਬਾਸੀ ਜੱਟ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹਨ। ਜੱਟਾਂ, ਖੱਤਰੀਆਂ ਤੇ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਗੋਤ ਸਾਂਝੇ ਹਨ। ਪਿਛੋਕੜ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਹੈ। ਰਾਜਪੂਤ ਵੀ ਖੱਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ। ਜੱਟ ਆਰੀਆਂ ਦੀ ਹੀ ਉਲਾਦ ਹਨ। ਸਿੱਥੀਅਨ ਵੀ ਆਰੀਏ ਹੀ ਸਨ।