ਪਕੜ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ 4.5 ਗਰਾਮ ਖਾਦ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਯਾਨੀਕਿ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਪਤੀ ਵੱਧੇ। ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ਸਲ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਜੋ ਖ਼ੁਰਾਕ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਖ਼ੁਰਾਕ ਭੰਡਾਰ ਤੋਂ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਜੀਵਨ-ਦ੍ਰਵ (Humas)। ਧਾਨ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਰਬੀ ਦੀ ਦਾਲਾਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਲੈਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਦਵ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਡਾ ਬੈਂਕ ਬੈਲੇਂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜੀਵਨ ਦ੍ਰਵ ਹੋਵੇਗਾ ਉੱਨੀ ਹੀ ਸਾਡੀ ਭੂਮੀ ਬਲਵਾਨ ਹੋਵੇਗੀ। ਸਾਡਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਜੀਵਨ- ਦੁੱਵ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੰਮ ਚੱਲਦਾ ਰਹੇ।

ਜੀਵਨ-ਦ੍ਰਵ ਕਿਹੜੇ ਕਿਹੜੇ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ :-

ਜੀਵਨ ਦੱਵ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ ਅਤੇ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਪਰਸਪਰ ਅਨੁਪਾਤ 10:1 ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਹੂੰਮਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਰਬਨ ਅਤੇ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਕਾਰਬਨ ਕਿਥੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਕਾਰਬਨ ਨਿਰੰਤਰ ਗਲੀ ਸੜੀ ਵਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤਿਆਂ ਆਦਿ ਦੇ ਢੱਕਣੇ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਕੀ ਵਨਸਪਤੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਘੱਟਨ ਹੋ ਕੇ ਕਾਰਬਨ, ਹੂੰਮਸ ਵਾਸਤੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਨੂੰ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਹਵਾ ਵਿੱਚ 78.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਹੈ। ਦਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਫਸਲਾਂ, ਹਵਾ ਵਿੱਚੋਂ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਖਰੀਫ ਦੀ ਧਾਨ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਬੀ ਵਿੱਚ ਇਕ ਦਾਲ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਲੈ ਲਈਏ ਤਾਂ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦਾਲਾਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇਜ਼ ਧੁੱਪ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਭੂਮੀ ਉੱਪਰ ਢੱਕਣਾ ਵਿਛਾ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਨਮੀ ਬਣੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਸੂਖ਼ਮ ਜੀਵਾਣੂ ਹੁੰਮਸ ਨਿਰਮਾਣ