ਹੀ ਇਹ ਅੰਕੁਰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਵੱਧਣ ਲੱਗਣਗੇ। ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੀ ਨਮੀ ਹੋਵੇਗੀ ਓਨੀ ਹੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਾਲ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਵਧੇਗੀ। ਇਸ ਹੀ ਸਮੇਂ ਸਿੰਜਾਈ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਫ਼ਸਲ 'ਤੇ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਜੀਵ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਿੰਜਾਈ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਉਪਲੱਭਧ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਥੱਲੇ ਵਿੱਚ ਨਾਲੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਕੇਨੀ ਨਾਲ ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਂ ਉਪਰ ਜੀਵ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਖਿੰਡਾ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਜੇ ਸਿੰਜਾਈ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਹੈ ਤਾਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰੀ ਪਾਣੀ ਦੇਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਾਉਣਾ ਹੈ।

ਧਾਨ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਬਣੀਆਂ ਵੱਟਾਂ ਉੱਪਰ ਦੋ ਲਾਈਨਾਂ ਗਿਲਸਿਡੀਆ ਅਤੇ ਦੋਨਾਂ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਅਰਹਰ ਲਗਾਓ। ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਢੱਕਣਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਣਗੇ। ਗਿਲਸਿਡੀਆ ਵਿੱਚ 3.6-4.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 21 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਵੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਰਹਰ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਵੀ ਮਿਲੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੁੱਕਾ ਕੱਖ-ਕੰਢਾ ਢੱਕਣਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕੰਮ ਆਵੇਗਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਵਾ ਵਿੱਚੋਂ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਲੈ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਈਜੋਬੀਅਮ ਨਾਮੀ ਸੂਖ਼ਮ ਜੀਵਾਣੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਵਾ ਵਿੱਚੋਂ ਨਾਈਟਰੋਜਨ ਲੈ ਕੇ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਸਾਡੀ ਧਾਨ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਧਾਨ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹਾ ’ਤੇ ਚੀਕੂ, ਮੁਸੱਮੀ, ਕੇਲਾ, ਸੀਤਾਫਲ, ਅਨਾਰ, ਕਾਜੂ, ਨਾਰੀਅਲ, ਸੁਪਾਰੀ, ਅੰਬ ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਫ਼ਲਦਾਰ ਪੇੜ ਲਗਾਓ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਡੀ ਧਾਨ ਦੀ ਫ਼ਸਲ 'ਤੇ ਕੋਈ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗਾ। ਬਲਕਿ ਸਾਨੂੰ ਵਾਧੂ ਉਤਪਾਦਨ ਮਿਲੇਗਾ। ਜੇ ਬੇਟੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਧਾਨ ਦੀ ਉਪਜ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਉਸ ਲਈ ਫ਼ਲਦਾਰ ਪੇੜ ਲਗਾ ਕੇ ਵਾਧੂ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰੋ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਮਾਰਚ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦਾਲਾਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਪੱਕ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਸ ਦੀ ਕਟਾਈ ਕਰੋ। ਦਾਣੇ ਕੱਢ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੱਖ ਕੰਡਾ ਖ਼ਾਲੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਖਿੰਡਾ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਢੱਕਣਾ ਬਣਾ ਦਿਓ। ਧਾਨ ਦਾ ਕੱਖ-