

ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀ ਓਟ ਹੈ। ਮਾਰਨਾ ਰੱਖਣਾ ਗੁਰੂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੇਰੇ 'ਚ ਹਿੰਮਤ ਹੈ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ ਜਾਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਕੇ ਦੇਖ ਲੈ। ਪਠਾਣ ਕਹਿੰਦਾ,"ਸਿੰਘਾ ਮੇਰੀ ਬੇਗਮ ਨਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਘਰ ਛੱਡ ਆਵਾਂ। ਜੇਕਰ ਹਿੰਮਤ ਹੈ ਆ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਜਾਮ ਪਿੰਡ ਚੱਲ ਉੱਥੇ ਜੋਰ ਅਜ਼ਮਾ ਲਵੀਂ। ਇਸ ਜਾਮ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਹੀ ਜਮਰੌਦ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ। ਦਲੇਰ ਅਤੇ ਬੇਖੌਫ਼ ਸਰਦਾਰ ਦਾਤਣ ਕਰਦਾ ਹੀ ਅਫ਼ਰੀਦੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਪਠਾਣ ਨੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਇੱਕਠੇ ਕਰ ਲਏ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਆਖਾੜਾ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। ਪਠਾਣ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਢਾਲ ਨਲੂਏ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪ ਵੀ ਚੱਕ ਲਈ। ਮੁਕਾਬਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਨਲੂਆ ਨੇ ਆਖਿਆ,"ਅਫ਼ਰੀਦੀ! ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਵਾਰ ਕਰ ਲੈ, ਪਰ ਤਕੜਾ ਹੋ ਕੇ ਕਰੀਂ"। ਪਠਾਣ ਨੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ, ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਢਾਲ ਤੇ ਵਾਰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ,"ਅਫ਼ਰੀਦੀ! ਤਕੜਾ ਹੋ ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਵਾਰੀ ਹੈ, " ਨਲੂਏ ਨੇ ਐਸਾ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਤਲਵਾਰ ਸੱਪ ਵਾਗੂੰ ਸ਼ੂਕਦੀ ਢਾਲ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਪਠਾਣ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਜਾ ਵੱਜੀ। ਲਹੂ ਵਹਿ ਤੁਰਿਆ। ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉਪਰਲੀ ਪੱਗ ਲਾਹੀ। ਮਰ੍ਹਮ ਵਗੈਰਾ ਮੰਗਵਾ ਕੇ ਜ਼ਖਮ ਤੇ ਲਾ ਕੇ ਖੂਨ ਰੋਕਣ ਲਈ ਪੱਗ ਲਪੇਟ ਦਿੱਤੀ। ਸਿੱਖ ਦਾ ਐਸਾ ਹਿਰਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਪਠਾਣ ਨੇ ਪੇਂਡੂਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ,"ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਆਖਿਉ। ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਉਕਸਾਇਆ ਸੀ"। ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਤੁਰ ਕੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਅੰਦਰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਪਠਾਣਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖ ਤਾਂ 'ਹਰੀਆ' ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮੂਰਖਤਾ ਤੇ ਪਛਤਾਉਂਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਹਰੀਅੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਮੌਕਾ ਅਸੀਂ ਖੋ ਦਿੱਤਾ । (Tales from Sikh History ੧੯੧੮: ੨੩-੬)
ਬੰਦੇ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਸ਼ੰਕਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਘੜੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਸੱਚੇ ਬੋਲ ਹਨ:
ਨਾਨਕ ਜੋ ਧੁਰਿ ਕਰਤੈ ਲਿਖਿਆ ਸੁ ਮੇਟਿ ਨ ਸਕੈ ਕੋਇ॥ (੧੪੧੪)
ਜਿਸੁ ਤੂ ਰਾਖਹਿ ਤਿਸੁ ਕਉਨ ਮਾਰੈ
ਸਭ ਤੁਝ ਹੀ ਅੰਤਰਿ ਸਗਲ ਸੰਸਾਰੈ॥ (੧੪੧੫)