ਪਰ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਰੁਸ਼ਨੌਣ ਲਈ, ਉੱਚਾ-ਸੁੱਚਾ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਅਤੇ ਸਹੀ ਸੇਧ ਦੇਣ ਲਈ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅੰਦਰ ਮਾਨਸਿਕ ਬਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਰੀਰਕ ਬਲ, ਸਚਾਈ ਦਾ ਬਲ, ਸੰਤੋਖ ਅਤੇ ਉਪਕਾਰਤਾ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਅਤਿਅੰਤ ਸਹਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸੁਹਿਰਦਤਾ, ਸਿਆਣਪ ਅਤੇ ਸੁਹਜ ਇਸੇ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇ ਵੀ ਸੰਭਲ ਜਾਈਏ। ਜਿਸ ਯੋਧੇ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੇਖੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਭੁੱਲੀਏ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਸੂਰਮੇ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਿੜੀ ਅਖਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਉੱਪਰ ਬਾਰ ਬਾਰ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਲੁੱਟਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਐਸੇ ਭੰਨੇ ਸਨ ਕਿ ਸਦਾ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਵੜਨੋ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਤੇ ਐਸੀ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਨਾ ਰੂਸ, ਨਾ ਬਰਤਾਨੀਆਂ ਨਾ ਅਮਰੀਕਾ ਵਰਗੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੇਸ਼ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕਰ ਸਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਮਨੁੱਖੀ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਮਜ਼ਲੂਮਾਂ ਤੇ ਗਊ ਗਰੀਬ ਦੀ ਰੱਖਿਆ, ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਜੰਜ਼ੀਰੇ, ਕੌਮ ਦੇ ਹੀਰੇ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਤਦਬੀਰੇ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਇੰਞ ਹੀ ਗਾਉਣੀ ਬਣਦੀ ਹੈ:
ਜਿਸ ਧਰਤ ਵੱਲ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮੂੰਹ ਕਰਦਾ,
ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦੂਲਾ ਸ਼ੇਰ ਉੱਥੇ ਜਾ ਬੁੱਕਿਆ।
ਯੋਧਾ ਮੌਤ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰਵਾਹ ਕਰਦਾ,
ਜੇਕਰ ਰੁਕਿਆ ਤਾਂ ਮਿਸ਼ਨ ਪੂਰਾ ਕਰ ਰੁਕਿਆ।
ਸਾਰਾ ਜੀਵਨ ਲੰਘਾ ਦਿੱਤਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਅੰਦਰ,
ਸਿੰਘ ਹੋਣ ਨਾਤੇ ਕਦੇ ਵੈਰੀ ਅੱਗੇ ਸੀ ਨਾ ਝੁਕਿਆ।
ਅਮਿੱਟ ਛਾਪ ਛੱਡ ਗਿਆ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਅੰਦਰ,
ਉਸ ਕੰਮ ਦੀ ਜੋ ਰੂਸੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਰ ਸਕਿਆ।
