ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ, ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੁਰਭਾਗ ਦਾ ਦਿਨ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।

ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਅਰਜ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅੰਨ੍ਹਾ-ਅਨੁਕਰਣ, ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਜਿਹੇ ਬਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਦਮੀ ਬਹੁਤ ਗਹਿਰੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਈ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੂਜੇ ਜਿਹਾ ਤਾਂ ਉਹ ਕਦੇ ਬਣ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਅਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਇਹ ਇੰਪੋਸਿਬਿਲਟੀ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ, ਅਭਿਨੈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਦੂਜੇ ਜਿਹਾ। ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਅਲੱਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਭਿਨੈ ਅਲੱਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਤਾਂ ਬਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕੋਈ, ਲੇਕਿਨ ਰਾਮਲੀਲ੍ਹਾ ਦਾ ਰਾਮ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਰਾਮਲੀਲ੍ਹਾ ਦਾ ਰਾਮ ਬਿਲਕੁਲ ਝੂਠਾ ਆਦਮੀ ਹੈ। ਅਜੇਹੇ ਆਦਮੀ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਰਾਮਲੀਲ੍ਹਾ ਦਾ ਰਾਮ ਇਕ ਅਭਿਨੈ ਹੈ, ਇਕ ਐਕਟਿੰਗ ਹੈ। ਉੱਪਰੋਂ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਓਝ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ, ਅੰਦਰ ਆਤਮਾ ਹੋਵੇਗੀ ਅਲੱਗ, ਇਹ ਓੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਵਸਤਰ ਹੋਣਗੇ ਅਲੱਗ । ਇਹਨਾਂ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਇਕ ਦੰਦ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਕ ਕਾਫਲਿਟ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਕ ਲਗਾਤਾਰ ਕਲੇਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਅਭਿਨੈ ਕਦੇ ਵੀ ਅਨੰਦ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਸਕਦਾ । ਦੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਅਭਿਨੈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਪੀੜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾ ਖੜਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਜੋ ਹਾਂ । ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਮੀ ਕਦੇ ਆਤਮਸਥਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਪਾਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਜੇ ਦੇ ਅਭਿਨੇ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮ ਦਾ ਅਭਿਨੈ ਕੋਈ ਇੰਨੀ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਕਰੇ ਕਿ ਖ਼ੁਦ ਰਾਮ ਵੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਣ, ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਅਭਿਨੇਤਾ ਨੂੰ ਭੁੱਲ-ਚੁੱਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ, ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪਾਰਟ ਰਟਿਆ ਹੋਇਆ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖ਼ੁਦ ਰਾਮ ਤੋਂ ਭੁੱਲ-ਚੁੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਠ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਸਭ ਸਿਖਾਇਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਰੋਜ਼ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਅਸਲੀ ਆਦਮੀ ਭੁੱਲ-ਚੁੱਕ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਕਲੀ ਆਦਮੀ ਕਦੇ ਭੁੱਲ-ਚੁੱਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਆਦਮੀ ਕਦੇ ਭੁੱਲ-ਚੁੱਕ ਨਾ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਸਮਝ ਲੈਣਾ, ਉਸ ਆਦਮੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਕਲੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਢਲਿਆ ਹੋਇਆ ਆਦਮੀ ਹੈ, ਜਿਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਭੁੱਲ-ਚੁੱਕਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਮਲੀਲ੍ਹਾ ਦਾ ਅਭਿਨੈ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀਹ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਤਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਇਕ ਹੀ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਵੀਹ ਵਾਰ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਹਰ ਵਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੁਸ਼ਲ ਹੁੰਦਾ ਤੁਰਿਆ ਜਾਏਗਾ ਅਤੇ ਅਜੇਹਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਦਿਨ ਜੇ ਅਸਲੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਕਰ ਦੇਈਏ, ਤਾਂ ਜਨਤਾ ਉਸ ਨਕਲੀ ਨੂੰ ਪੂਜੇ, ਅਸਲੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇ। ਅਕਸਰ ਅਜੇਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹੋਏਗਾ ਬਹੁਤ ਕੁਸ਼ਲ । ਇਸ ਦੀ ਏਫਿਸ਼ਿਏਂਸੀ,