ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਖਪਾਲ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ, ਵਿਸ਼ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਚੇਤਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਪੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਇਕਹਿਰਾ ਪ੍ਰਗਟਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਹ ਗਹਿਰੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਮਾਨਵੀ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਨਵ ਸਹਿਜ ਸੁਰਤੀ ਵੀ ਸਿਰਜਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਕਾਵਿ ਪਰੰਪਰਾਵਾਦੀ ਰੂੜ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਸਾਡੀ ਖੁੰਢੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਤਿੱਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਸਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਬੇਕਦਰੀ, ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੀ ਮਾਰ, ਵਿਰਸੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮੋਹ ਦਾ ਘਟਣਾ, ਮਨੁੱਖੀ ਮਨ ਦੀ ਸਹਿਜਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਾਵਿ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।

ਹੋਰਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਇਹ ਰੁੱਤ ਵੀ ਤੁਰ ਜਾਵੇ

ਤਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਾਗ ਆ ਵੱਸੇ

ਬਿਹਬਲ ਮਨ ਨਾ ਅੱਜ ਵਿਹਾਵੇ

ਹੁਣ ਉਡੀਕਾਂ

ਅੰਤਮ ਰੁੱਤ ਨੂੰ ਐਸੀ ਰੁੱਤ ਨੂੰ....

ਤਨ ਤੇ ਮਨ ਇੱਕੋ ਹੋ ਜਾਵੇ

ਅੰਤਰ ਬਾਹਰ

ਬਾਗ ਬਾਗ ਹੋ ਜਾਵੇ.........                                                          (ਏਸ ਜਨਮ ਨਾ ਜਨਮੇ)

ਅਸਲੀ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਯਕੀਨ ਰੱਖਦਾ ਹੋਇਆ ਸੁਖਪਾਲ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੀਣ ਦਾ ਅਹਿਦ ਵੀ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਆਪੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਦਿ ਜੁਗਾਦਿ ਦੇ ਵਡੇਰੇ ਸਮਕਾਲੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੁਕੇ ਸੂਖ਼ਮ ਅਹਿਸਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਦਾ ਸਫ਼ਲ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਹਵਾਲੇ:

1. T.S. Eliot, Selected Essays, p21

2. Ibid, p19-20

3. ਓ ਮੀਆਂ (ਹਵਾਲਾ) ਡਾ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ, ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਦਾ ਪ੍ਰਵਚਨ, पंठा 118

4. ਡਾ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ, ਆਧੁਨਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਕਾਵਿ-ਸ਼ਾਸਤਰ, ਪੰਨਾ 79

5. Prof. Puran Singh, The Spirit of Oriental Poetry, p2

6. ਸੁਖਪਾਲ, ਏਸ ਜਨਮ ਦਾ ਜਨਮੇ, ਪੰਨਾ,8