ਇਕ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖਾਂ ਪੁਛਿਆ ਕਿ ਬਖ਼ਸ਼ਸ਼ ਦੇ ਦਾਤੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਕੀ ਹੈ ? ਕਰਮ ਧਰਮ ਨੇਮ ਸਭ ਕਰੀਦੇ ਹਨ, ਪਾਪ ਫਿਰ ਵੀ ਆ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ । ਸਪਤਮ ਪਿਤਾ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਨੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ : ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਲੋਭ ਹੈ।

"ਲੋਭੀ ਕਾ ਵੇਸਾਹੁ ਨ ਕੀਜੈ" ਇਹ ਹੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਪੁਕਾਰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਲੋਭ ਦਾ ਮੂਲ ਕੂੜ ਹੈ । ਕੂੜ ਬੋਲ ਬੋਲ ਲੋਭ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਟੁਰੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਸੱਚ ਪੱਲੇ ਹੋਏ ਤਾਂ ਕੂੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਕੂੜ ਤਜਿਆਂ ਲੋਭ ਨੱਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਲੋਭ ਗਿਆ ਤਾਂ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਿੱਖਾਂ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਕੋਲੋਂ ਪੁਛਿਆ ਕਿ ਕੌਣ ਸੀ ਅਰਦਾਸ, ਥਾਇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਰਦਾਸ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਬੋਲ ਕੇ ਕਰੇ ਭਾਵੇਂ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ, ਹਿਰਦਿਓਂ ਪਰਵਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਜੋ ਅਰਦਾਸ ਅੰਦਰੋਂ ਹੋਵੇ ਹਿਰਦੇ ਸ਼ੁਧ ਨਾਲ ਹੋਵੇ ਥਾਇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ । ਅਰਾਧਨਾ ਕੇਵਲ ਇਹ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਸਭਨਾਂ ਜੀਆਂ ਦਾ ਭਲਾ ਮਨਾਇ ।

ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਦੀ ਹਰ ਗੱਲ ਬੀਬੀ ਰੂਪ ਕੌਰ ਨੇ ਸਾਡੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਈ । ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਫਿਰ ਹੱਥੀਂ ਸੇਵਾ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ । ਆਪ ਜੀ ਫ਼ਰਮਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸੇਵਾ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਆਏ ਨੂੰ ਦੋ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦੇ ਛਕਾ ਦਿੱਤੇ । ਸੇਵਾ ਹੈ ਆਏ ਦਾ ਆਦਰ-ਭਾਉ ਕਰਨਾ। ਖਿੜੇ ਮੱਥੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਛਕਾਉਣਾ । ਉਸ ਪਾਸੋਂ ਸਾਖੀ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣੀਐ । ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈਐ । ਫਿਰ ਸੁਖਾਲਾ ਸਵਾਈਏ, ਆਪੂੰ ਭਾਵੇਂ ਔਖਾ ਹੋਣਾ ਪਵੇ । ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਉਠ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਵਾਲੀਐ । ਜਪ ਪੜ੍ਹੀਐ, ਸੁਣੀਐ । ਫਿਰ ਜਿਥੋਂ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕੇ, ਅਪੜਾ ਕੇ ਆਈਏ । ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਹੀ ਸਭ ਨਿਧਾਨ ਹਨ । ਉਥੇ ਹੀ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, 'ਜਿਸ ਨੇ ਚੂਕੇ ਸਮੇਂ ਅਤਿਥੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਛਕਾਇਆ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਉਸੇ 'ਤੇ ਹੈ।'

ਸਿੱਖਾਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਸੱਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ, ਕਰਨ ਤੇ ਨਾ-ਕਰਨ ਯੋਗ ਕੰਮ ਕੀ ਹਨ ?' ਗੁਰੂ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ:

'ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ । ਜਿਥੇ ਸ਼ਬਦ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਿਥੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ । ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੋਵੇ, ਤਿਥੇ ਮਿਲਣਾ । ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ

............

1. ਸਲੋਕ ਵਾਰਾਂ ਤੇ ਵਧੀਕ ਮ: ੩, ਪੰਨਾ ੧੪੧੭