ਰਾਣੀ ਸਦਾ ਕੌਰ
ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਸਾਈਂ ਦਾ ਸਾਇਆ ਨਹੀਂ ਉਸ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਔਰਤ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਵਿਚ ਜਾਂ ਤਾਂ 'ਵਿਧਵਾ ਤਨ ਪਰ ਕਉ ਦਈ' ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜਲਦੀ ਚਿਖਾ ਤੇ ਜਲਨਾ ।
ਧੰਨ ਹਨ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਹਰਦੁਆਰ ਸਤੀ ਘਾਟ ਤੇ ਖੜੋ ਕੇ ਸਾੜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਵਿਧਵਾ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਾਨ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਸਮਝਾਇਆ 'ਮੜ੍ਹੀਆਂ ਲਗ ਜਲਨਾ' ਜੀਵਨ ਦਾ ਨਿਰਾਦਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, 'ਬ੍ਰਿਹੁ ਚੋਟ ਮਰਨਾ' ਬਹਾਦਰੀ ਹੈ । ਪਤੀ ਦੇ ਅਧੂਰੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪਤੀ-ਪੂਜਾ ਤੇ ਪਤੀ-ਸੇਵਾ ਹੈ।
ਸਾਡੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਕ ਐਸੀ ਉੱਘੀ ਔਰਤ ਰਾਣੀ ਸਦਾ ਕੌਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸਰਦਾਰ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜੰਗ ਵਿਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੀ ਤਾਂ ਖ਼ਬਰ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਘੋੜਾ ਹੀ ਲੈ ਕੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਾ ਪੁੱਜੀ । ਕਪੜੇ ਪਾੜੇ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਮੈਦਾਨੇ-ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸ਼ਸਤਰ ਪਹਿਨ ਐਸੀ ਜੂਝੀ ਕਿ ਜੰਗ ਜਿੱਤ ਕੇ ਹੀ ਮੁੜੀ। ਰਾਜਪੂਤਾਨੀਆਂ ਤਾਂ ਕੱਟੇ ਸੀਸ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ 'ਜੌਹਰ' ਦੀ ਰਸਮ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਰਾਣੀ ਸਦਾ ਕੌਰ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਐਸਾ ਜੌਹਰ ਦਿਖਲਾਇਆ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਬਣ ਗਿਆ ।
ਮੈਨੂੰ ਬੜਾ ਦੁਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦ ਮੈਂ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਣੀ ਸਦਾ ਕੌਰ ਆਪਣੇ ਦਾਮਾਦ (ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ) ਨੂੰ ਸੀੜੀ ਵਾਂਗ ਵਰਤ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਿਸਲ ਕਨ੍ਹਈਆ ਦਾ ਰਾਜ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਤੱਕ ਵਿਸਤਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਲੈਪਲ ਗ੍ਰਿਫ਼ਨ ਵਰਗੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਦਾ ਕੌਰ ਨੂੰ ਪਉੜੀ ਵਾਂਗ ਵਰਤ ਕੇ ਫਿਰ ਉਸ ਵਲ ਤੱਕਿਆ ਵੀ ਨਾ। ਐਸੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਉਹ ਹੀ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜਾਗੀਰਦਾਰੀ ਸਿਲਸਿਲੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ
