ਪਿਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਰਾਧਾ ਉਸ ਨੂੰ ਛੰਡ ਕੇ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਕਈ ਦਿਨ ਘਰ ਬਾਹਰ ਨਾ ਨਿਕਲਿਆ। ਬੰਦ ਕਮਰੇ 'ਚ ਬੈਠ ਕੇ ਅੱਥਰੂ ਵਹਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਾਇਆ ਉਸਨੇ। ਭਰਜਾਈ ਸ਼ੀਲਾ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਰੋਟੀ ਰੱਖ ਜਾਂਦੀ। ਜੀ ਕਰਦਾ ਖਾ ਲੈਂਦਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕੁੱਤਿਆ ਨੂੰ ਪਾ ਛੱਡਦਾ ਜਾਂ ਛੱਤ ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ।
ਫਿਰ ਕਿਸ਼ਨ ਨੇ ਇਸ ਸਕੂਲ ਆਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਵਾਲੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਖਾਤਰ ਹੁਣ ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਕਾਲੀ ਐਨਕ ਲਾਈ ਰੱਖਦਾ। ਪੈਂਟ ਸ਼ਰਟ ਡਾਇਰੀ ਪੈਨ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਹੁਣ ਉਹ ਸੀਲਾ ਜਾਂ ਬਿਸ਼ਨ ਦੇ ਆਖੋ ਡੱਕਾ ਨਾ ਭੰਨਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਨਾ ਲਾਉਂਦਾ। ਬਸ ਖੂਹ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਢੋਅ ਢੋਅ ਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਲਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਸਟਾਫ਼ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਕੂਲੇ ਪੁਜਦਿਆਂ ਹੀ ਜੋਗ ਗਿਲਾਸ ਲੈ ਕੇ ਪਾਣੀ ਪੁੱਛਦਾ।
ਸਕੂਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਰੇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਡਾਇਰੀ ਤੇ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਲਿਖਵਾ ਕੇ ਦਸਤਖਤ ਜਰੂਰ ਕਰਵਾਉਂਦਾ। ਛੋਟੀ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਦੁਕਾਨ ਅਤੇ ਕਈ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ ਭਰ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੰਦਾ। ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਮੰਗਦਾ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਇਆ ਹੋਣਾ ਉਸ ਨੇ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬਰਾਤ ਇਸ ਮੰਦਰ 'ਚ ਮੋਥਾ ਟੇਕਣ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਸ਼ਨ ਆਪ ਹੀ ਸਿਹਰਾ ਖਰੀਦ ਕੇ, ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਨੱਚਣ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਬਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਰਾਤ ਦੱਸਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਇਨੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾ ਕੇ, ਮਾਸਟਰ ਭਜਨ ਮੈਨੂੰ ਸਕੂਲ ਦੇ ਇਕ ਨਵੇਂ ਬਣੇ ਕਮਰੇ ਵੱਲ ਲੈ ਗਏ ਸੀ। ਉਸ ਕਮਰੇ ਦੀ ਕੰਧ ਤੇ ਲੱਗੇ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੇ ਪੱਥਰ ਤੇ ਅੰਕਿਤ ਸ਼ਬਦ ਮੈਨੂੰ ਪੜ੍ਹਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ, "ਇਹ ਕਮਰਾ ਕਿਸ਼ਨ ਨੇ ਰਾਧਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਬਣਵਾਇਆ।" ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਮੇਰਾ ਰੁੱਗ ਭਰ ਆਇਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਭਿੱਜੀਆ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਮਾਸਟਰ ਭਜਨ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ ਸੀ।
"ਹਾਂ ਮਾਸਟਰ ਜੀ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਣ ਬਦਲੇ ਜਿਨੇ ਪੈਸੇ ਮਿਲਦੇ, ਕਿਸ਼ਨ ਆਪਣੇ ਤੇ ਨਵਾਂ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਖਰਚ ਕਰਦਾ ਸੀ ਸਗੋਂ ਬੈਂਕ ਵਿਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹੀ ਪੈਸਾ ਖਰਚ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕਮਰਾ ਬਣਵਾਇਆ ਹੈ ਸਾਨੂੰ ਕਹਿਕੇ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਸਾਲ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰੀ ਇਜ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਾਏ ਪੈਸੇ ਵਿਚੋਂ ਸਕੂਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਸਟਾਫ਼ ਲਈ 'ਲੰਗਰ' ਦੀ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।"
ਤਦ ਨੂੰ ਕਿਸ਼ਨ ਮੁੜ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਣ ਖੜਤਾ ਸੀ। ਹੱਥ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਜੰਗ ਤੇ ਗਲਾਸ ਲੈ ਕੇ। "ਪਾਣੀ ਪੀ ਲੈਗ" ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸ਼ਨ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵਿਰਾਜਿਆ, ਸਾਖਸ਼ਾਤ ਇੰਦਰ ਦੇਵਤਾ ਨਜ਼ਰ
