ਜਾਂ + ਦਾ = ਜਾਂਦਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ (ਦਾ) ਇਕ ਵਚਕ, ਪੁਲਿੰਗ ਦਾ ਭਾਵਾਂਸ਼ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਅੰਜਨ ਅੰਤਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜੋੜਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਉਚਾਰਨ (ਦਾ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਸ੍ਵਰ ਅੰਤਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜੋੜਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਉਚਾਰਨ (-ਣਦਾ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ (ਦਾ) ਅਤੇ (-ਣਦਾ) ਇਕੋ ਭਾਵਾਸ਼ (-ਦਾ) ਦੇ ਦੋ ਸਹਿ-ਭਾਵਾਸ਼ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ- ਦੁਹਰੁਕਤੀ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿਓ।
ਉੱਤਰ- ਦੁਹਰੁਕਤੀ ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦ ਰਚਨਾ ਦੀ ਇਕ ਵੰਨਗੀ ਹੈ। ਸਮਾਸੀ ਸ਼ਬਦ ਰਚਨਾ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਧਾਤੂਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜਕੇ ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਘੜ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਵਰ+ਘਰ > ਵਰਘਰ ਜਾਂ ਲੋਕ+ਸਭਾ > ਲੋਕਸਭਾ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਦੁਹਰੁਕਤੀ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਆਖਰੀ ਹਿੱਸਾ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਰਥਾਤ ਇਕੋ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਦੋ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਾਣੀ ਧਾਣੀ
ਰੋਟੀ ਰਾਟੀ
ਚਾਹ ਚੂਹ
ਇਥੇ ਧਾਣੀ, ਰਾਟੀ, ਚੂਹ, ਪਾਣੀ, ਰੋਟੀ, ਚਾਹ ਦੇ ਹੀ ਵਿਰਸੜੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਹਰੁਕਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ- ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਸੁਰ-ਰਹਿਤ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।
ਉੱਤਰ- ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੂਰੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰ-ਰਹਿਤ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ। ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਬੋਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮਾਝੀ, ਦੁਆਬੀ, ਮਲਵਈ, ਪੁਆਧ ਸੁਰੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਲਹਿੰਦੀ, ਮੁਲਤਾਨੀ, ਝਾਂਗੀ, ਸਿਰਾਇਦੀ ਸੁਰ- ਰਹਿਤ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ- ਸਿਰਾਇਕੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਛਾਣ ਦੱਸੋ।
ਉੱਤਰ- ਸਿਰਾਇਕੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਇਕ ਅਹਿਮ ਉਪ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੋਠੋਹਾਰੀ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਅਲੱਗ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਿਰਾਇਕੀ ਦੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਅੰਤਰਵਰਤੀ ਸਫੋਟੀ ਧੁਨੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਿਰਾਇਕੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਸਘੋਸ਼ ਧੁਨੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਲੜੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਅੰਤਰਵਰਤੀ ਪੇਣਧਾਰਾ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਿਰਾਇਕੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਛਾਣ ਅੰਤਰਵਰਤੀ ਧੁਨੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੈ।
