ਲਿਆ ਏ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਦਬ ਤੇ ਬੈਰੂਨੀ ਖਿਆਲਾਤ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਅਦਬੀ
ਵਿਰਸੇ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਦੀ ਨਫ਼ੀ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਨੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ
ਸੋਚ ਨੂੰ ਮਾਉ ਤਾਂ ਲੈਨਿਨ ਨੇ ਗੁੰਮਰਾਹ ਕੀਤਾ ਏ।
ਕਿਸੇ ਵੀ ਜ਼ਬਾਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਕ ਵੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਡੇਢ ਦਰਜਨ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੱਤਰ ਬਕਾਇਦੀ ਨਾਲ ਛੱਪ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਮਾਸਿਕ ਪੱਤਰ "ਲਹਿਰਾ" ਅਤੇ ਛਿਮਾਹੀ ਰਿਸਾਲੇ 'ਖੋਜ' ਤੇ ਛੁੱਟ ਕੇਵਲ ਦੋ ਚਾਰ ਹੋਰ ਰਿਸਾਲੇ ਛਪ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਪਣ ਗਿਣਤੀ ਥੋੜੀ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਤੇ ਵੱਡ ਮਸਲਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਜਨਤਾ ਦਾ ਮਾਨਸਿਕ ਜਾਂ ਨਫ਼ਸਿਆਤੀ ਪੱਖ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਮੂਲੋ ਹੀ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਬੱਚੇ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਤੇ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦਾ ਕੀ ਮਹੱਤਵ ਤੇ ਰੋਲ ਹੈ। ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾ ਕਾਲਜ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣਾਏ ਜਾਣਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹਨ, ਫਿਲਹਾਲ ਤਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਇਕੋ-ਇੱਕ ਹੱਲ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਜਿਹੀ ਬਣਾਈ ਜਾਏ, ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਏ।
ਜਦ ਤੱਕ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਆਦਿ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਦਰੀ ਜ਼ਬਾਨ ਹੈ, ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਅਤੇ ਰੋਲ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਸ ਮਸਲੇ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਪਛਾਣ ਲਈ 'ਪੰਜਾਬੀ ਲਹਿਰ' ਇਕ ਢੁਕਵਾਂ ਯਤਨ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਲਹਿਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਕਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰੇਰ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਭਾਰਤ ਹੈ। ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਾ ਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵਸੇ ਪੰਜਾਬੀ ਹਨ। ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੋਲੀਆਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਮੂਜਬ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਨੰਬਰ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਲਿਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਬ ਦੇ, ਉਰਦੂ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਬ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਫਾਸਲਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋ ਉਸਦਾ ਮੁਖ ਕਾਰਨ, ਸਾਡਾ ਦਿਨ- ਬ-ਦਿਨ ਉਰਦੂ ਜ਼ਬਾਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਉਰਦੂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਸਾਂਝ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅੱਜ ਉਰਦੂ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ ਉਹੋ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਦਾ ਮੁਲਤਾਨੀ, ਪੋਠੋਹਾਰੀ, ਡੋਗਰੀ ਆਦਿ ਨਾਲ ਹੈ। ਜੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਉਰਦੂ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ।
