ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਅੰਤਰ ਇਤਨਾ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਦੂਜੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਮਝ ਨਾ ਸਕਣ। ਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਜਦ ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਕਕ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ, ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਘੇਰਾ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਉਪਭਾਸ਼ਾ, ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇਕ ਅੰਗ ਹੈ, ਵਿਭਾਗ ਹੇ ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ ਕਈ ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਹੋ ਕੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਰੂਪ ਵੀ ਧਾਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਕੋਈ ਬੇਲੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਬਣ ਕੇ 'ਭਾਸ਼ਾ' ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੀਆਂ ਉਪਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਉਸਦਾ ਅੰਗ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਦੋਂ 'ਭਾਸ਼ਾ' ਬੋਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੀਮਤ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਪਕਾਰ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਬਣ ਕੇ ਰਾਜ-ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਟਕਸਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਇਸ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰਿਆਂ, ਸਰਕਾਰੀ ਦਫਤਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣ 'ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਾਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੋਲਚਾਲ ਦੀ ਬੋਲੀ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਬੋਲੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਬਣਤਰ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਅੰਤਰ ਬਹੁਤ ਬਾਰੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਉਪ- ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਆਪੇ ਵਿਚ ਨੇੜੇ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਇਕ ਦੂਜੀ ਉਪਰ ਅਧਾਰਤ ਉਦੋਂ ਤੀਕ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੀਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ-ਵਿਉਂਤ, ਵਾਕ-ਵਿਉਂਤ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ-ਭੰਡਾਰ ਵਿਚ ਸਾਂਝ ਬਹੁਤ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਵਿਪੇਖਤਾ ਘੱਟ ਹੋਵੇ।

ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਵੀ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾ' 'ਭਾਸ਼ਾ' ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਇਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਛੋਟੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਫੁਲਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕ ਦੂਜੀ ਨਾਲ ਭੈਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮਾਪਿਆਂ ਤੇ ਸੰਰਾਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਉਪਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸਥਾਪਤੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ 'ਉਪਭਾਸ਼ਾ' ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਗਿਣਤੀ ਵਲੋਂ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਕੋ ਹੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਇਕ ਹੀ ਢੰਗ 1 ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੀ ਮਾਤ-ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਆਪਣੇ