"ਭਾਵੇਂ ਹੁਸੈਨ ਪਾਸ ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਗੀਤਕਾਰੀ ਦੀ ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਦਾਤ ਸੀ, ਸਭ ਰੱਬੀ ਦੇਣ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਓ ਨਹੀਂ ਪਿਆ ਪ੍ਰੰਤੂ ਜਗਤ ਨੂੰ ਰੱਬੀ ਸੁਨੇਹੇ ਦੇਣ ਦੇ ਰਾਮ ਨਾਮ ਚਿਤਾਉਣ ਦੀ ਪਿਰਤ ਗੁਰਦੇਵ ਨੇ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਵਿਚਾਰ-ਧਾਰਾ ਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸਭ ਗੁਰਮਤਿ ਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਾਲੀ ਸੀ । ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਰਾਗ ਰਾਗਣੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਅਚੇਤ ਜਾਂ ਸੁਚੇਤ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਅਸਰ ਅਵੱਸ਼ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ।"
ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿਚੋਂ ਸੂਫੀਆਂ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਉੱਘੇ ਲੱਛਣ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਡਾਕਟਰ ਲਾਜਵੰਤੀ ਰਾਮਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ 'ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਫੀ ਪੇਇਟਸ' ਵਿਚ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਦਾ ਸੂਫ਼ੀ ਰਹੱਸਵਾਦ ਭਾਰਤ ਤੇ ਈਰਾਨੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਚੰਗਾ ਮੇਲ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਹੈ ਤੇ ਨਿਤ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਉਹ ਈਰਾਨੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦਾ ਉਪਾਸ਼ਕ ਹੈ । ਜਿੱਥੋਂ ਤਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ. ਉਸ ਵਿਚ ਸਦਾਚਾਰਕ ਪੱਖ ਤੋਂ ਕੋਈ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ। ਆਪ ਦੀ ਰਚਨਾ ਸਦਾਚਾਰਕ ਤੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਪੱਖੋਂ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਤਾ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਕੁਝ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਸਾਹ ਹੁਸੈਨ ਨੂੰ ਬਿਰਹੋਂ ਦਾ ਕਵੀ ਆਖਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਾਫੀਆਂ ਵਿਚ ਬਿਰਹੋਂ ਦਾ ਵਰਨਣ ਬੜੀ ਤੀਬਰਤਾ ਤੇ ਬਿਹਬਲਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੱਬੀ ਪਿਆਰ ਜਾਂ ਇਸ਼ਕ ਹਕੀਕੀ ਨੂੰ ਬੜੇ ਵੇਗ-ਮਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ :
ਦਰਦ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਹਾਲ ਨੀਂ ਮੈਂ ਕੈਹਨੂੰ ਆਖਾਂ ?
ਸੂਲਾਂ ਮਾਰ ਦੀਵਾਨੀ ਕੀਤੀ,
ਬਿਰਹੋਂ ਪਿਆ ਸਾਡੇ ਖ਼ਿਆਲ ਨੀਂ, ਮੈਂ ਕੇਹਨੂੰ ਆਖਾਂ ?
ਕਹੇ ਹੁਸੈਨ ਫ਼ਕੀਰ ਸਾਈਂ ਦਾ,
ਵੇਖ ਨਿਮਾਣਿਆਂ ਦਾ ਹਾਲ ਨੀਂ ਮੈਂ ਕੈਹਨੂੰ ਆਖਾਂ ?
ਜਾਂ
ਸੱਜਣ ਬਿਨ ਰਾਤੀਂ ਹੋਈਆਂ ਵੱਡੀਆਂ।
ਮਾਸ ਝੜੇ ਝੜ ਪਿੰਜਰ ਹੋਇਆ, ਕਣ ਕਣ ਹੋਈਆਂ ਹੱਡੀਆਂ।
ਇਸ਼ਕ ਛੁਪਾਇਆ ਛੁਪਦਾ ਨਾਹੀਂ, ਬਿਰਹੋਂ ਤਣਾਵਾਂ ਗੱਡੀਆਂ।
ਰਾਂਝਾ ਜੋਗੀ ਮੈਂ ਜੋਗਿਆਣੀ, ਮੈਂ ਕੇ ਕਰ ਛੱਡੀਆਂ।
ਕਹੈ ਹੁਸੈਨ ਫਕੀਰ ਸਾਈਂ ਦਾ, ਦਾਮਨ ਤੇਰੇ ਲੱਗੀਆਂ ।
ਮੌਤ ਦਾ ਭੈ ਜਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਨਾਸ਼ਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਤੇ ਹੋਰ ਸੂਫੀ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਵੀ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦੀ ਅਟੱਲਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਇਹ ਚੰਗੇ ਅਮਲਾਂ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ-ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ :
ਇਕ ਦਿਨ ਤੈਨੂੰ ਸੁਪਨਾ ਥੀਸਣ, ਗਲੀਆਂ ਬਾਬਲ ਵਾਲੀਆਂ।
ਉਡ ਗਏ ਭੌਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਕੋਲੋਂ, ਸਣ ਪੱਤਰਾਂ ਸਣ ਡਾਲੀਆਂ।
ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਮਰ ਜਾਵਣਾ, ਵੱਤ ਨਾ ਆਵਣਾ,
ਜੋ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਬੁਰਾ ਭਲਾ, ਸੋ ਕੀਤਾ ਆਪਣਾ ਪਾਵਣਾ।
ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਈਸਾਈ ਸੂਫੀਆਂ ਵਾਂਗ ਇਸ਼ਕ ਹਕੀਕੀ ਨੂੰ ਬੜੇ ਧੜਕਦੇ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਮਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਢੰਗ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਕਵਿਤਾ ਉੱਤੇ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ:
