ਜੋ ਵੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚੋਂ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਣ ਲੱਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਚਮੁਚ ਕੁਝ ਨਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ। ਅੱਗ ਨਾਲ ਝੁਲਸੇ ਸਰੀਰਾਂ, ਜਹਿਰ ਨਾਲ ਕੁਰਲਾਉਂਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਤੱਕ ਕੇ ਬਾਕੀ ਸਭ ਬਚੇ ਹੋਏ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਭੱਜੇ। ਲੜਨਾ ਤਾਂ ਸਭ ਜਾਟਾਂ ਨੂੰ ਕਦ ਦਾ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਬਸ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਜੱਦੋਜਹਿਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

"ਇਹੀ ਸਨ ਤੇਰੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਅੰਦਰ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਅੱਠ ਦਿਨ ਦੀ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕੇ.. ਮਾਰ ਤਾਂ ਸਗੋਂ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਹੀ ਸੀ__ ਅੱਠ ਦਿਨ ਦਾ ਘੇਰਾ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕੇ. ", ਮੁਸਕੁਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਅਬਦਾਲੀ ਨਜ਼ੀਬ ਖਾਂ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਬੋਲਿਆ। ਨਜ਼ੀਬ ਹੁਣ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ।

ਸੂਰਜ ਢਲ ਗਿਆ ਤੇ ਰਾਤ ਪੈਣ ਲੱਗੀ। ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਹਮਲਾ ਬੰਦ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚੋਂ ਜਾਟ ਹਜੇ ਵੀ ਭੱਜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਹੀ ਭੇਸ ਵਟਾ ਕੇ ਰਾਇ ਮੱਲ ਵੀ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੇ ਜਮਨਾ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸਾਹ ਲਿਆ।

ਰਾਇ ਮੱਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਣਜੇ ਜਵਾਹਰ ਮੱਲ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਸੁਨੇਹਾਂ ਭੇਜਿਆ ਤਾਂ ਅੱਗੋਂ ਜਵਾਹਰ ਮੱਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਆਇਆ,

“ਭਗੋੜਿਆਂ ਲਈ ਭਰਤਪੁਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਜੂਝਦੇ ਹੋਏ ਸਾਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾਂ ਲਾਉਂਦੇ ਜਾਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਅਫਗਾਨਾ ਨਾਲ ਲੋਹਾ ਲੈਂਦਿਆਂ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਸੱਦਦੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਝੱਟ ਦੌੜੇ ਆਉਂਦੇ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਗੀਦੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪਿੱਠ ਦਿਖਾ ਕੇ ਭੱਜੇ ਹੋ। ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਕੋਈ ਆਸ ਨਾ ਰੱਖਿਓ.. ਤੇ ਜੇ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਮੇਰੇ ਮੱਥੇ ਵੀ ਨਾ ਲੱਗਿਓ...'

ਆਪਣੇ ਭਾਣਜੇ ਜਵਾਹਰ ਮੱਲ ਦਾ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਮਿਲਦਿਆਂ ਹੀ ਸ਼ਰਮ ਦੇ ਮਾਰੇ ਰਾਇ ਮੱਲ ਨੇ ਜਮਨਾ ਵਿਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ।

"ਤੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਨਾ ਨਜ਼ੀਬ ਖਾਂ ਦੇਖ ਲੈ ਅੱਠ ਦਿਨ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਵਿਚ ਹਜੇ ਵੀ ਇਕ ਪਹਿਰ ਬਚਿਆ ਹੈ। ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਮਜਬੂਤੀ ਆਸਰੇ ਹੀ ਲੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਭ ਰਾਜੇ ਮਜਬੂਤ ਗੜ੍ਹ ਉਸਾਰ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਣ। ਇਰਾਦਿਆਂ ਦੀ ਮਜਬੂਤੀ ਹੀ ਫਤਹਿ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਫੇਰ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ...'

"ਸਚ ਕਿਹਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਲਾਮਤ ਤਾਂ ਹੀ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਦੁਰੇ ਦੁਰਾਨੀ ਸਦਵਾਉਂਦੇ ਹੈ... ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸਮਰੱਥਾ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕੀਤਾ ਉਸ ਲਈ ਮੁਆਫੀ