ਨਹੀਂ.... ਪੰਜਵੇਂ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦਾ ਸਬਦ,
"ਸੂਰਬੀਰ ਬਚਨ ਕੇ ਬਲੀ॥ "
ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਪੜਨਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ। ਵਿਆਖਿਆ ਆਰੰਭ ਹੋਈ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਸੀਸ ਚੱਕਿਆ, ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੀ ਤਲੀ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲ ਨੂੰ ਚਾਲੇ ਪਾਏ। ਜਹਾਨ ਖਾਨ, ਮੈਦਾਨ ਵਿਚੋਂ ਭੱਜੇ ਆ ਰਹੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਸੀ,
"ਕੀ 'ਉਹ' ਇਕੱਲਾ ਸੀ..? ਸਿਰ ਤਲੀ 'ਤੇ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵੀ...", ਜਹਾਨ ਖਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚੋਂ ਭੱਜ ਕੇ ਆਏ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਕੰਬ ਰਹੀ ਸੀ।
“ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹਜ਼ੂਰ... ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਦੇਖਣ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਕੌਣ ਕਰਦਾ। ਪਰ ਸਾਡੇ ਮਗਰ ਆਉਂਦੇ ਸਿਪਾਹੀ ਚੀਕ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਜੇਹਾ 'ਉਸਤਾਦ' ਹੈ ਤੇਹੇ ਹੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ.. ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰਾ ਜੱਥਾ ਹੀ... ਹਜ਼ੂਰ... ਐਸੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਕੋਈ ਆਮ ਥੋੜਾ ਹੋਣਗੇ...
ਇਹ ਸੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਾਠ ਬੋਧ ਸਮਾਗਮ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਗੁਰਮਤ ਮਾਰਤੰਡ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦਾ ਅਸਲ ਢੰਗ ਦੱਸਿਆ।"
"ਵਾਹ ਵਿਆਖਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਐਸੀ ਹੋਏ ", ਸੁਣਦਿਆਂ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲਿਆ।
"ਇਹੀ ਸਤ ਹੈ ਸ਼ੇਰਾ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸਰੀਰ ਲੇਖੇ ਲਾ ਕੇ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਅਰਥ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਆਮ ਕਵੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ‘ਧੁਰ ਕੀ ਬਾਣੀ' ਦੇ ਨਹੀਂ। ਨਾਲੇ ਸਿਖ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਚਰਨਾ ਵੱਲ ਹੀ ਦੇਖਦਾ ਰਹੇ, ਜਦ ਕੋਈ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜਾਣੋ ਉਹ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅੱਖਾਂ ਪਾ ਕੇ ਦੇਖਣ ਦੀ ਚੇਸ਼ਠਾ ਵਿਚ ਹੈ. ਸਿਖ ਨੂੰ ਇਹ ਸੋਭਦਾ ਨਹੀਂ...", ਕੰਦੀ ਬਾਬਾ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਦੇਖਦਿਆਂ ਬੋਲਿਆ।
"ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਐਂ ਪੁੱਤਰਾ ", ਮੈਨੂੰ ਬਾਬੇ ਕੰਦੀ ਕੋਲ ਚਲੇ ਗਏ ਹੋਣ ਕਰਕੇ 'ਵਾਜ ਮਾਰਦਾ ਬਾਬਾ ਭੰਗੂ ਬੋਲਿਆ।
