ਬਾਬਾ ਆਇਆ ਪਾਣੀਐ ਡਿਠੇ ਰਤਨ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲਾ॥

ਸਤਿਗੁਰ ਅਗਮ ਅਗਾਧਿ ਪੁਰਖੁ ਕੇਹੜਾ ਝਲੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਝਾਲਾ॥

ਫਿਰਿ ਆਇਆ ਗੁਰ ਨਾਥ ਜੀ ਪਾਣੀ ਠਉੜ ਨਾਹੀ ਉਸ ਤਾਲਾ॥

ਸਬਦਿ ਜਿਤੀ ਸਿਧੀ ਮੰਡਲੀ ਕੀਤਸੁ ਆਪਣਾ ਪੰਥੁ ਨਿਰਾਲਾ॥

ਕਲਿਜੁਗਿ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਸੁਖਾਲਾ॥ ੩੧॥

ਵਿਆਖਿਆ- ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਭਾਂਪ ਕੇ ਸਿੱਧਾਂ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਬਾਲਕ (ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ) ਸਾਡੇ ਭੇਖ ਨੂੰ ਧਾਰ ਲਵੇ ਅਰਥਾਤ ਜੋਗ ਦਰਸ਼ਨ ਅਪਨਾ ਲਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੋਗੀ ਕਲਿਯੁੱਗ ਵਿਚ ਸਾਡੇ ਪੰਥ (ਭੇਖ) ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਗੋਰਖ ਨਾਥ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖੱਪਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਖੱਪਰ ਲੈ ਕੇ ਆਵੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਜਦ ਸਰੋਵਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਰੋਵਰ ਤਾਂ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ, ਜਵਾਹਰ ਅਤੇ ਲਾਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਅਗਮ ਤੇ ਅਗਾਧ ਪੁਰਖ ਸਨ, ਕਿਹੜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਝਾਲ ਝੱਲੇ। ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸੁਕਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਗੋਰਖ ਨਾਥ ਨਾਥ ਪਾਸ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੇ ਨਾਥ! ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਗੋਰਖਾਦਿਕਾਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਪਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਸਿੱਧ ਮੰਡਲੀ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੰਥ (ਸਿੱਖ ਪੰਥ) ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਚਿੱਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੇ ਨਾਥ ਜੀ। ਕਲਿਯੁਗ ਵਿਚ ਯੋਗ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲੋਂ ਨਾਮ ਹੀ ਸੁੱਖਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ।

ਬਾਬਾ ਫਿਰ ਮਕੇ ਗਇਆ ਨੀਲ ਬਸਤ੍ਰ ਧਾਰੇ ਬਨਿਵਾਰੀ॥

ਆਸਾ ਹਥਿ ਕਿਤਾਬ ਕਛਿ ਕੂਜਾ ਬਾਗ ਮੁਸਲਾ ਧਾਰੀ॥

ਬੈਠਾ ਜਾਇ ਮਸੀਤ ਵਿਚਿ ਜਿਥੇ ਹਾਜੀ ਹਜਿ ਗੁਜਾਰੀ॥

ਜਾ ਬਾਬਾ ਸੁਤਾ ਰਾਤਿ ਨੋ ਵਲਿ ਮਹਰਾਬੇ ਪਾਇ ਪਸਾਰੀ॥

ਜੀਵਣਿ ਮਾਰੀ ਲਤਿ ਦੀ ਕੇਹੜਾ ਸੁਤਾ ਕੁਫਰੁ ਕੁਫਾਰੀ॥

ਲਤਾ ਵਲਿ ਖੁਦਾਇ ਦੇ ਕਿਉ ਕਰਿ ਪਇਆ ਹੋਇ ਬਜਿਗਾਰੀ॥

ਟੰਗੋ ਪਕੜਿ ਘਸੀਟਿਆ ਫਿਰਿਆ ਮਕਾ ਕਲਾ ਦਿਖਾਰੀ॥

ਹੋਇ ਹੈਰਾਨੁ ਕਰੇਨਿ ਜੁਹਾਰੀ॥ ੩੨॥

ਪਦ-ਅਰਥ- ਬਨਿਵਾਰੀ-ਪਰਮਾਤਮਾ। ਆਸਾ-ਸੋਟਾ। ਬਜਿਗਰੀ-ਢੀਠ। ਜੁਹਾਰੀ- ਨਮਸਕਾਰ।

ਵਿਆਖਿਆ- ਸਿੱਧ ਮੰਡਲੀ ਨੂੰ ਚਿੱਤ ਕਰਕੇ ਧੰਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ (ਸੰਸਾਰ ਬਨ ਦੇ ਮਾਲਕ) ਲੋਕਾਈ ਸੋਧਣ ਲਈ ਨੀਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਮੱਕੇ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਸੋਟਾ, ਕੱਛ ਵਿਚ ਕਿਤਾਬ, ਲੋਟਾ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਾਂਗ ਦੇਣ ਲਈ ਚਟਾਈ ਅਥਵਾ ਆਸਣ ਸੀ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਆਪ ਮਸੀਤ ਵਿਚ ਜਾ ਬਿਰਾਜੇ ਜਿਥੇ ਹਾਜ਼ੀ