ਘਰਿ ਘਰਿ ਬਾਬਾ ਪੂਜੀਐ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਗੁਆਈ॥

ਛਪੇ ਨਾਹਿ ਛਪਾਇਆ ਚੜ੍ਹਿਆ ਸੂਰਜੁ ਜਗ ਰੁਸਨਾਈ॥

ਬੁਕਿਆ ਸਿੰਘ ਉਜਾੜ ਵਿਚਿ ਸਭਿ ਮਿਰਗਾਵਲਿ ਭੰਨੀ ਜਾਈ॥

ਚੜਿਆ ਚੰਦੁ ਨ ਲੁਕਈ ਕਢਿ ਕੁਨਾਲੀ ਜੋਤਿ ਛਪਾਈ॥

ਉਗਵਣਿ ਤੇ ਆਥਵਣੇ ਨਉਖੰਡ ਪ੍ਰਿਥਮੀ ਸਭਾ ਝੁਕਾਈ॥

ਜਗਿ ਅੰਦਰਿ ਕੁਦਰਤਿ ਵਰਤਾਈ॥ ੩੪॥

 

ਪਦ-ਅਰਥ- ਕਉਸ-ਖੜਾਂ। ਗੁਆਈ-ਗੁਆ ਕੇ।ਕੁਨਾਲੀ-ਪਰਾਤ।

ਵਿਆਖਿਆ- 'ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਇੱਕੁਥਾਇ ਖਲੋਈ' ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਥੋਂ ਦੇ ਹਾਜੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਖੜਾਂ ਕਾਜ਼ੀ (ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਕਾਜ਼ੀ ਦਾ ਨਾਂ ਰੁਕਨਦੀਨ ਸੀ) ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਦੀ ਮੱਕੇ ਅੰਦਰ ਪੂਜਾ ਹੋਈ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਜਿਸ ਜਗ੍ਹਾ ਵੀ ਗਏ, ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਨਾ ਰਹੀ। ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਤਾਨ ਆਪਣੇ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਵਿਤਕਰਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਘਰ-ਘਰ ਵਿਚ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਨੂੰ ਪੂਜਣ ਲੱਗੇ। ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਣ 'ਤੇ ਜਦੋਂ ਜੱਗ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਛੁਪਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਜੰਗਲ ਬੀਆਬਾਨ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਗਰਜਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹਿਰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਡਾਰਾਂ ਅੱਗੇ ਲੱਗ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਚੰਦ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੁਪਦਾ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਾਤ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੁਪਾਣਾ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਇਹ ਛੁਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਮੂਰਖਤਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਤਕ ਨੇਂ ਖੰਡ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਅਰਥਾਤ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਬਾਬੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਝੁਕਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁਰਤੀ ਵਰਤਾ ਦਿੱਤੀ।

ਫਿਰਿ ਬਾਬਾ ਗਇਆ ਬਗਦਾਦ ਨੋ ਬਾਹਰਿ ਜਾਇ ਕੀਆ ਅਸਥਾਨਾ॥

ਇੱਕ ਬਾਬਾ ਅਕਾਲ ਰੂਪੁ ਦੂਜਾ ਰਬਾਬੀ ਮਰਦਾਨਾ॥

ਦਿਤੀ ਬਾਂਗਿ ਨਿਵਾਜਿ ਕਰਿ ਸੁੰਨਿ ਸਮਾਨਿ ਹੋਆ ਜਹਾਨਾ॥

ਸੁੰਨ ਮੁੰਨਿ ਨਗਰੀ ਭਈ ਦੇਖਿ ਪੀਰ ਭਇਆ ਹੈਰਾਨਾ॥

ਵੇਖੈ ਧਿਆਨੁ ਲਗਾਇ ਕਰਿ ਇੱਕ ਫਕੀਰੁ ਵਡਾ ਮਸਤਾਨਾ॥

ਪੁਛਿਆ ਫਿਰਿ ਕੈ ਦਸਤਗੀਰ ਕਉਣ ਫਕੀਰ ਕਿਸ ਕਾ ਘਰਿਆਨਾ ॥

ਨਾਨਕ ਕਲਿ ਵਿਚਿ ਆਇਆ ਰਬੁ ਫਕੀਰੁ ਇੱਕੋ ਪਹਿਚਾਨਾ॥

ਧਰਤਿ ਅਕਾਸ ਚਹੂ ਦਿਸਿ ਜਾਨਾ॥ ੩੫॥

ਵਿਆਖਿਆ- ਮੱਕੇ ਤੋਂ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਬਗਦਾਦ ਵੱਲ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਏ ਤੇ ਬਗਦਾਦ ਨਗਰੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੀ ਡੇਰਾ ਜਾ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਅਕਾਲ ਸਰੂਪ ਸਤਿਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੇ ਦੂਜਾ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਬਾਬੀ ਮਰਦਾਨਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਭਜਨ ਕਰਕੇ ਸਤਿਨਾਮ ਦੀ ਬਾਂਗ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰਾ