ਵਾਰ ਵਿਚ ਆਏ ਪੁਰਾਤਨ ਸੰਕੇਤ

ਓਅੰਕਾਰ- ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇਸ ਵਾਰ ਵਿਚ ਆਇਆ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ। ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਓ ਅ ਮ (ਓਅੰ+ਓਮ) ਤਿੰਨ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਸ਼ਿਵ ਮੰਨ ਕੇ ਓ ਅ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਦੇਵ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਲਪਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਗੁਰਮਤਿ ਵਿਚ ਓਮ ਦੇ ਮੁੱਢ ਏਕਾ ਅੰਗ ਲਿਖ ਕੇ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਰਤਾਰ ਇੱਕ ਹੈ। (ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼) "ਓਅੰਕਾਰ ਏਕੋ ਰਵਿ ਰਹਿਆ॥" "ਓਅੰਕਾਰ ਅਕਾਰ ਕਰਿ ਪਵਣ ਪਾਣੀ 'ਬੈਸੰਤਰ ਸਾਜੇ।"

 

ਉਦਾਸੀ- ਇਸ ਦਾ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ ਉਪਰਾਮਤਾ, ਵਿਰੱਕਤਾ ਹੈ, ਕਿਨਾਰਾਕਸ਼ੀ ਹੈ। ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਦਾਸੀਨ/ਉਦਾਸੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਗ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਉਦਾਸੀ ਪੰਥ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਥ ਧੰਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਪੁੱਤਰ ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਤੋਂ ਚਲਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਪਿੱਛੋਂ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਬਜਾਦੇ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਇਸ ਪੰਥ ਦੇ ਸੰਚਾਲਕ ਬਣੇ। ਉਦਾਸੀ ਪੰਥ ਦੇ ਸਾਧੂ ਮਜੀਠੀ ਚੋਲਾ, ਗਲ ਵਿਚ ਕਾਲੀ ਸੇਲੀ (ਕਾਲੀ ਉੱਨ ਦੀ ਬਾਰੀਕ ਰੱਸੀ ਜਾ ਮਾਲਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ), ਹੱਥ ਤੂੰਬਾ ਅਤੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਉੱਚੀ ਟੋਪੀ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਪੰਥ ਦੇ ਸਾਧੂ ਕੇਸ ਦਾੜ੍ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਟਾਉਂਦੇ ਸਨ ਪਰ ਹੁਣ ਬਹੁਤੇ ਜਟਾਧਾਰੀ, ਮੁੰਡਿਤ (ਮੋਨੇ), ਭਸਮਧਾਰੀ, ਨਾਂਗੇ ਅਤੇ ਗੇਰੂੰ ਰੰਗੇ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨੇ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੀ ਇਸ ਵਾਰ ਵਿਚਲੀਆਂ ਕਈ ਪੰਕਤੀਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਵਰਤੋਂ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿਚ ਹੋਈ ਹੈ।

ਬਾਬੇ ਭੇਖ ਬਣਾਇਆ ਉਦਾਸੀ ਕੀ ਰੀਤਿ ਚਲਾਈ॥

- ਭੇਖ ਉਤਾਰਿ ਉਦਾਸ ਕਾ ਵਤਿ ਕਿਉਂ ਸੰਸਾਰੀ ਰੀਤਿ ਚਲਾਈ॥

ਅਸਟ ਦਸਾ ਸਿਧਿ- ਅਠਾਰਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਅਰਥਾਤ ਅਲੋਕਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ (ਕਰਾਮਾਤਾਂ) "ਅਸਟ ਦਸਾ ਸਿਧਿ ਕਰਤਲੈ ਸਭ ਕ੍ਰਿਪਾ ਤੁਮਾਰੀ।" (ਸੰਤ ਰਵਿਦਾਸ) ਅਠਾਰਾਂ (ਅੱਠ + ਦਸ) ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਸਾਧਨਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਯੋਗ ਸਾਧਨਾ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਪ੍ਰਭੁ-ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਜਗਿਆਸੂ ਦੀਆਂ ਹੱਥ-ਤਲੀਆਂ 'ਤੇ ਨਚਦੀਆਂ ਅਰਥਾਤ ਕਾਬੂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਿਸਾਲ ਸੰਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਉਪਰੋਕਤ ਪੰਕਤੀ ਦੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਉਂਜ ਡਾ. ਦਲੀਪ