ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਹੱਟਾਂ ਵਾਲ਼ੇ ਸਿੱਧੀ ਵੀ ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੇਠ ਅਖਵਾਂਦੇ ਸਨ, ਰਾਜਾ ਤੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮੁਨਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਯਾਰੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਤੇ ਤਾਬਿਆਦਾਰੀ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਪੰਜਾਬੀ ਭੁੱਖੇ ਰਾਹਕਾਂ ਦਾ ਹਯੂਮ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸ਼ਹਿ ਉੱਤੇ ਮਾਰਧਾੜੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਪੱਛੜੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਸ਼ੇਰ ਬਣ ਗਏ। ਆਂਵਦੇ ਜਾਂਦੇ ਸਿੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਕੁੱਟਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਮਾਨ ਖੋਹ ਲੈਂਦੇ । ਸਿੰਧੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਬੱਕਰੀਆਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚੋਂ ਧੱਕ ਧੱਕੀ ਚੁੱਕ ਲਿਆਵੰਦੇ ਤੇ ਕੋਹ ਕੇ ਖਾ ਜਾਂਦੇ । ਸਿੰਧੀਆਂ ਉੱਤੇ ਏਨਾ ਰੋਅਬ ਪਿਆ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਤੇ ਛੱਡ ਈ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵੀ ਛੱਡ ਗਏ ਸਨ। ਸਿੰਧੀ ਪੁਲਸ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੁਣਦਾ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੱਥ ਬੜੇ ਲੰਮੇ ਸਨ। ਉਲਟਾ ਪੁਲਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪਾਣੀ ਵਾਸਤੇ ਲੜਾਈ ਲੜਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ । ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖ਼ਬਰ ਹੋ ਗਈ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਸਿੰਧੀਆਂ ਮੋਘੇ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਸੱਜੇ ਖੱਬੇ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੰਧੀ ਗੋਠਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ।

ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਈ ਮੋਘੇ ਦਵਾਲੇ ਮੋਰਚੇ ਬਣਾ ਲਏ ਸਨ। ਸਿੰਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਸਨ ਨਿੱਕਲਦੇ। ਇਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਸੀ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ। ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ ਫਨੀਅਰ ਸੱਪ ਸਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਖੌਰੇ ਸੱਪਾਂ ਕੋਲੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਡਰਦੇ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੋਏ ਮੁੱਕੇ ਲੋਕ ਸਿੰਧ ਵਿੱਚ ਜਿੰਦਾ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਜਾਪਦੇ ਸਨ । ਸਿੰਧੀਆਂ ਕੋਲ ਅਸਲਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੀ, ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਕੋਲ ਜਿਆਦਾ ਤੇ ਨਵਾਂ ਸੀ। ਸਿੰਧੀ ਮੋਘੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਅਜੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਹੀ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਜਖਮੀ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਉੱਤੋਂ ਪੁਲਸ ਵੀ ਬਾਕੀ ਸਿੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਾ ਫੜਿਆ। ਆਖ਼ਰ ਸਿੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੈਰੀਂ ਪੈ ਕੇ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗਣੀ ਪਈ । ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਲੜਾਈ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿੰਧੀ ਸੇਠਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮਾਨਤ ਦਿੱਤੀ। ਅਸਾਡੀ ਗੋਠ ਰਾਜੇ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਨੁੱਕਰ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਪਿਉ ਆਪਣੀ ਗੋਠ ਦਾ ਨੰਬਰਦਾਰ ਸੀ। ਰਾਸ਼ਨ ਦੀ ਵੰਡ ਮੇਰੇ ਪਿਉ ਦੇ ਜੁੰਮੇ ਤੇ ਵਾਹੀ ਬੀਜੀ ਦਾ ਮੈਂ ਮੁਖ਼ਤਾਰ ਸਾਂ ਯਾਂ ਕਰਦਾ ਮੈਂ ਸਾਂ ਤੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਸੀ। ਅਸਾਡੇ ਲਾਗੇ ਦੀਆਂ ਸਿੱਧੀ ਗੋਠਾਂ ਟੱਲਪੁਰਾ, ਮੇਮਨ ਭੋਗੜਾ ਤੇ ਬਲੋਚ ਗੋਠ ਸਨ । ਇਹਨਾਂ ਗੋਠਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਡਰੇ ਤੇ ਸਹਿਮੇ- ਸਹਿਮੇ ਜਾਪਦੇ ਸਨ । ਮਾਸੂਮ ਚਿਹਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਭੁੱਖ ਦੁੱਖ ਤੇ ਖ਼ੌਫ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਈ ਤਰਸ ਆਵੰਦਾ। ਇਹ ਲੋਕ ਤੇ ਅਸਾਥੋਂ ਵੀ ਗਏ ਗਵਾਚੇ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਏ, ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ। ਕੁੱਝ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਜਿਹੇ ਲੱਗਦੇ ਸਨ।

ਇੱਕ ਇਹ ਇਤਫ਼ਾਕ ਵੀ ਹੋਇਆ ਕਿ ਅਸਾਡੀ ਗੋਠ ਦੇ ਗੱਭਰੂਆਂ ਸਿੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਿਆ ਕਿਉਂ ਜੁ ਅਸਾਡੀ ਗੋਠ ਸਿੱਧੀ ਗੋਠਾਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨੇੜੇ ਸੀ। ਸਾਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਸੀ ਕਿ ਸਿੰਧੀ ਉਧਰੋਂ ਮਾਰ ਖਾ ਕੇ ਏਧਰ ਹਮਲਾ ਨਾ ਕਰ ਦੇਵਣ। ਅਸਾਡੇ ਗੱਭਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਵਾਲੀ ਆਦਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਏ