ਢਗਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੋਗਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਅਸਾਡੇ ਭੋਂਏਂ ਵਾਹਣ ਦਾ ਢੰਗ, ਵੱਲ ਤੇ ਸੁਭਾਅ ਸਭ ਕੁੱਝ ਸਿੰਧੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਨਾ ਸਿਰਫ ਵੱਖਰਾ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਚੰਗਾ ਵੀ ਸੀ। ਕਹੀ, ਕੁਹਾੜੀ, ਰੰਬਾ, ਦਾਤਰੀ ਤੇ ਰੱਸਾ ਪੈੜਾ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਵੱਖਰਾ ਸੀ। ਸਿੰਧੀਆਂ ਦੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਹੌਲ਼ੀ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲੀ ਹਰ ਸ਼ੈ ਭਾਰੀ ਤੇ ਵਜਨ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਖਾਸ ਕਰ ਕਹੀ ਕੁਹਾੜੀ ਤੇ ਗੱਡ। ਖੌਰੇ ਇਹਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਏਥੋਂ ਦੀ ਭੋਏਂ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲੋਂ ਨਰਮ ਤੇ ਰੇਤਲੀ ਸੀ। ਯਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਏ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਇੰਜ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਸਿੰਧ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਵਣ।

ਸਾਵਣ ਦੇ ਦਿਨ ਸਨ। ਅਸਾਂ ਮੂੰਜੀ ਦੀ ਫਸਲ ਵਾਸਤੇ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਪਹਿਲੇ ਜਵਾਰ, ਮਕਈ, ਵਰਗੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਬੀਜ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਜਵਾਰ, ਮਕਈ ਦੀ ਫਸਲ ਏਨੀ ਵਧੀਆ, ਚੰਗੀ ਤੇ ਛੇਤੀ ਤਿਆਰ ਹੋਈ ਕਿ ਅਸਾਂ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸਾਂ ਮਰਕੇ ਪੁੱਠੇ ਦੱਥੇ ਲਈ ਜਵਾਰ, ਮਕਈ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਯਾਨੀ ਪੂਰੇ ਤਰੀਹ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਜੇ ਸਾਈਂ ਚੰਗਾ ਖਿਆਲ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਏਥੇ ਤੇ 25 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਈ ਫਸਲ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਅਸਾਡੇ ਡੰਗਰਾਂ ਵਾਸਤੇ ਚਾਰਾ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੱਜ ਦਾ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਿਲਦਾ। ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਚਰਾਂਦ ਵਿੱਚ ਲੱਭਦਾ ਸੀ। ਮੁੰਹਮਦ ਦੀਨ ਸਿੰਧੀ ਦੀ ਬੇਵਾ ਭਰਜਾਈ ਦੀਆਂ ਦੋ ਗਾਵਾਂ ਸਨ। ਉਹ ਰੋਜ਼ ਆ ਕੇ ਅਸਾਡੀ ਜਵਾਰ, ਮਕਈ ਜੋ ਜੀਅ ਕਰਦਾ ਵੱਢ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੀ । ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਘਿਓ ਉੱਤੇ ਈ ਉਹਦੀ ਗੁਜ਼ਰ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਜਿੰਨੇ ਪੱਠੇ ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਚੁੱਕੇ ਜਾਂਦੇ ਉਹ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੀ । ਅਸਾਂ ਮਨ੍ਹਾਂ ਨਾ ਕਰਦੇ। ਬੇਵਾ ਸਿੰਧੀ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿੱਚ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿੰਦੀ ਚੰਗੀ ਲਗਦੀ ਸੀ। ਕੋਈ ਉਹਦੀ ਜਵਾਨ ਔਲਾਦ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਮੁੰਹਮਦ ਦੀਨ ਆਪਣੇ ਰਵਾਜ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਕਿ ਅਸਾਡਾ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਸਾਡੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ, ਵਾੜਿਉਂ ਬਾਹਰ ਈ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰੀਦੀ ਏ, ਉਹ ਵੀ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲ। ਹਰ ਘਰ ਦੀ ਚਾਰਦਿਵਾਰੀ ਮੋਹੜੇ ਤੇ ਛਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਬਣਾਈ ਹੁੰਦੀ ਏ। ਏਸ ਵਾੜੇ ਅੰਦਰ ਸਿੰਧੀ ਸਵਾਣੀ ਦਾ ਕੋਈ ਭਰਾ, ਪਿਉ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ।

ਸਿੰਧੀ ਜੋੜੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਇਕੱਠੇ ਈ ਸੌਂਦੇ ਸਨ ਤੇ ਨਹਾਂਵਦੇ ਸਿਰਫ ਜੁਮੇ ਦੇ ਜੁਮੇ ਸਨ । ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀ ਉੱਤੇ ਸੰਢਾ ਹਲਾਲ ਕਰਕੇ ਪਕਾਵੰਦੇ ਸਨ। ਗੋਸ਼ਤ ਚੌਲ ਇਕੱਠੇ, ਯਾਨੀ ਪੱਕਾ ਮਿੱਠਾ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪਕਾਵੰਦੇ । ਪਰ ਪਲਾਅ ਵੀ ਅਮੀਰ ਸਿੰਧੀ ਪਕਾਵੰਦਾ ਸੀ, ਮਾੜਾ ਤੇ ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਕਾਵਣ ਜੋਗਾ। ਮੁਹੰਮਦ ਦੀਨ ਕੋਲੋਂ ਮੈਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸਵਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣ ਦਿੰਦੇ।

ਮੁਹੰਮਦ ਦੀਨ ਦੱਸਿਆ, ਅਸਾਂ ਬੀਵੀਆਂ ਵਿਆਹਵਣ ਲਈ ਰੋਕੜੇ ਭਰਨੇ ਆਂ, ਫੇਰ ਅਸਾਡੀ ਮਰਜ਼ੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦੇਈਏ ਯਾ ਨਾ ਮਿਲਣ ਦੇਈਏ । ਸਿੰਧ ਦੇ ਮਾੜੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਮੰਜੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ । ਸਾਰਾ ਟੱਬਰ ਭੋਏਂ ਉੱਤੇ ਈ ਲੇਟਦਾ ਸੀ। ਬਰਸਾਤ