ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੰਦੇ ਦੇ ਲੱਕ ਲੱਕ ਜਿੰਨੇ ਉੱਚੇ ਢਾਰੇ ਬਣਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸੌਂਦੇ ਸਨ । ਸੱਜਰੇ ਜੰਮੇ ਬਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਏਸ ਲਈ ਜੋੜਕੇ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਕਿ ਡਿੰਗੀਆਂ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵਣ।
ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਬਾਲਾਂ ਦਾ ਸਿਰ ਗੋਲ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀਆਂ ਨੇ ਤੇ ਏਸੇ ਲਈ ਸੱਜਰੇ ਜੰਮੇ ਨਿਆਣਿਆਂ ਦਾ ਸਿਰ ਘੁੱਟ-ਘੁੱਟਕੇ ਗੋਲ ਬਨਾਵਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦੀਆਂ ਨੇ । ਪਰ ਸਿੰਧੀ ਮਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਬਾਲਾਂ ਦਾ ਸਿਰ ਲੰਮਾਂ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀਆਂ ਨੇ। ਸਿੰਧੀ ਰੀਤ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਬਾਲ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਏ ਤੇ ਗੋਲ ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਬੇਵਕੂਫ।
ਓਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੇਹਰੂ ਡੰਗਰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਪਲ ਸਕਦਾ। ਬੀਮਾਰ ਬੀਮਾਰ ਤੇ ਮਰਿਆ ਮਰਿਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮੇਹਰੂ ਦੇ ਜਿਗਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤੇ ਓਜਰੀ ਵਿੱਚ ਕੀੜੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਸਨ । ਮੱਝ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੀ ਸੀ । ਉੱਥੇ ਬੱਕਰੀਆਂ ਤੇ ਗਾਵਾਂ ਵੱਲ ਪਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਕੋਈ ਬਹੁਤੀ ਸਿਹਤ ਵਾਲੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਹੁੰਦੀਆਂ।
ਬਾਸਮਤੀ ਮੂੰਜੀ ਪੱਕ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋਈ, ਰਾਜੇ ਫੇਰਾ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋਇਆ। ਐਸੀ ਫਸਲ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸੁਫਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਤੱਕੀ ਹੋਣੀ। ਉਸ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿੰਧੀ ਬੱਚਾ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਾ ਲੱਗੇ ਤੇ ਨਾ ਈ ਕੋਈ ਬਾਸਮਤੀ ਮੂੰਜੀ ਦਾ ਦਾਣਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਆਵੇ। ਰਾਜੇ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਵਿੱਚ ਜਿੱਧਰ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਜਾਵੇ ਬਾਸਮਤੀ ਈ ਬਾਸਮਤੀ ਨਜ਼ਰ ਆਂਵਦੀ ਸੀ । ਰਾਜੇ ਦੀ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਫੁੱਟ ਫੁੱਟ ਪੈਂਦੀ ਸੀ । ਪਰ ਜਦ ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਹਕਾਂ ਮੂੰਜੀ ਨੂੰ ਦਾਤਰੀ ਪਾਈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਰਤਾਰੇ ਵਾਂਗਰ ਪਿੜ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮੂੰਜੀ ਨੂੰ ਫੰਡਿਆ ਤਾਂ ਬੁਹਲਾਂ ਦੇ ਬੁਹਲ ਉੱਸਰ ਆਏ।
ਪਰਾਲੀ ਦੇ ਬੰਨ ਬੰਨ ਕੇ ਖਲਵਾੜੇ ਜੋੜ ਦਿੱਤੇ। ਸਿੱਧੀ ਲੋਕ ਇਜ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਤੇ ਫਸਲ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਯਾ ਮੁੰਜਰਾਂ ਕੱਪ ਕੱਪ ਕੇ ਮਲਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਟਰਾਲੀਆਂ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਫਸਲ ਲੱਦ ਕੇ ਗੁਦਾਮ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਢਾਈ ਟੋਟਰੂ ਕਾਮੇ ਮੁਨਸ਼ੀ ਮੁਸਦੀ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਖਿਆਲ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਪਹਿਰਾ ਦੇ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਹਰ ਗੋਠ ਵੱਲ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਟਰੈਕਟਰ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ।
ਉਹ ਫ਼ਸਲ ਢੋਹ ਢੋਹ ਕੇ ਹੰਭ ਗਏ। ਦਿਨ ਰਾਤ ਰੁੱਝੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤਾਂ ਹੋਸ਼ ਈ ਭੁੱਲੇ ਹੋਏ ਸੀ। ਉਹ ਢਿੱਲੇ ਪੈਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਪਹਿਰੇ ਟੁੱਟਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਕਿਹੜੀ ਕਿਹੜੀ ਗੋਠ ਦਾ ਪਹਿਰਾ ਦਿੰਦੇ, ਕਿਹੜੇ ਕਿਹੜੇ ਜੀਅ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ?
ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਹਕਾਂ ਬੇਹਿਸਾਬ ਬਾਸਮਤੀ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੌਗ਼ਾਤ ਸਿੰਧੀ ਹੱਟਾਂ ਉੱਤੇ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀ। ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੁੱਝ ਨਾ ਕੁੱਝ ਦੇ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੂਰੀ ਜੂਹ ਵਿੱਚ ਬਾਸਮਤੀ ਆਮ ਹੋ ਗਈ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਚੌਲ ਚੱਖੇ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹੈਰਾਨੀ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਹ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰਦੇ ਆਖਦੇ, "ਵਾਹ ਮਾਨੋਂ ! ਏਤਰੋ ਸਵਾਦ ਕਮਾਲ ਏ।" ਸਿੰਧੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇਸ਼ ਵੇਖਣ ਦੀ ਰੀਝ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਮੁਹੰਮਦ ਦੀਨ ਤੇ ਉਹਦੀ ਬੇਵਾ ਭਰਜਾਈ ਦੇ ਘਰ ਏਨੀ ਬੇਹਿਸਾਬ ਮੂੰਜੀ ਵਗਾ
