ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਬੰਦਾ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਚਿਖਾ ਵਿੱਚ ਸੜਦਾ ਹੋਵੇ । ਏਹੋ ਜੇਹੀ ਵੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਕੁੱਝ ਹੈ ਜ਼ਰੂਰ ਸੀ ਜੋ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸਾਂ ਜਾਣਦਾ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸਾਂ ਪਛਾਣਦਾ। ਸਿੰਧ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ਉੱਤੇ ਤਾਰੇ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਸਨ ਆਂਵਦੇ, ਉੱਥੇ ਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਝੁੱਲੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਭਲਾਂ ਕੋਈ ਤਾਰੇ ਗਿਣਨਾ ਵੀ ਚਾਹਵੇ ਤੇ ਕਿੱਥੋਂ ਗਿਣੇ!
ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਖਿਆਲ ਖਿੱਲਰੇ ਪੁੱਲਰੇ ਤੇ ਗਵਾਚੇ-ਗਵਾਚੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ । ਸ਼ੂਕਦੀ ਤੇ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਟਟੋਲਦਾ ਭਾਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸਾਂ । ਜੂ ਜੂ ਹੂੰਝ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ, ਓਦੂੰ ਵਧ ਕੇ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਆਪ ਖਿੱਲਰ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਗੋਠ ਕੋਲੋਂ ਦੂਰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਿਆ ਕਰਦਾ ਸਾਂ ।
ਗੋਠ ਤੋਂ ਦੂਰ ਇੱਕ ਮਿੱਠੇ ਛੋਹਟੇ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਮੈਂ ਨਹਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸਾਂ । ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਛੋਹਟਾ ਵੀ ਰਾਜੇ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਪੰਜਾਬੀ ਗੋਠ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਣੀ, ਸਿੱਧੀ ਬਲੋਚਾਂ ਦੀ ਗੋਠ ਵੀ ਕੁੱਝ ਦੂਰ ਸੀ।
ਏਸ ਛੋਹਟੇ ਉੱਤੇ ਦਿਨ ਵੇਲ਼ੇ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਛੇੜੂ ਆਪਣੇ ਮਾਲ ਡੰਗਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਆਵਣ ਆਂਵਦੇ ਸਨ । ਏਥੇ ਏਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਸਾਰੀ ਖੁਰਲੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਸੀ । ਬਾਲਟੀਆਂ ਨਾਲ ਛੋਹਟੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਕੱਢ ਕੇ ਖੁਰਲੀ ਭਰ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤੇ ਫੇਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਡਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਈ ਵਰਤੋਂ ਸੀ ਏਸ ਛੋਹਟੇ ਦੀ। ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਨਹਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸਾਂ ਤੇ ਨਹਾਵਣ ਮਗਰੋਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਈ ਘਰ ਪਰਤ ਜਾਂਦਾ ਸਾਂ । ਬਲੋਚ ਗੋਠ ਵਿੱਚ ਜਦ ਕਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਲੋਕ ਏਥੋਂ ਪਾਣੀ ਲੈ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਇੰਜ ਹੁੰਦਾ ਕਦੀ ਕਦੀ ਸੀ।
ਇੱਕ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ ਰੋਜ਼ ਵਾਂਗਰ ਮੈਂ ਨਹਾਵਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਾਂ । ਗਲ ਦੇ ਲੀੜੇ ਲਾਹ ਕੇ ਲੱਕ ਸਾਫ਼ਾ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਸੀ । ਨਹਾਵਣ ਲਈ ਛੋਹਟੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵਾਸਤੇ ਬਾਲਟੀ ਲਮਕਾਵਣ ਈ ਲੱਗਾ ਸਾਂ ਕਿ ਸਾਹਮਣੇ ਧਿਆਨ ਗਿਆ । ਦੋ ਸਿੰਧੀ ਕੁੜੀਆਂ ਘੜਾ ਚੁੱਕੀ ਛੋਹਟੇ ਵੱਲ ਆ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਵਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈ ਮੈਂ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਲਏ ਤੇ ਛੋਹਟੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ ਬਹਿ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਚਾਹਦਾ ਸਾਂ ਕਿ ਕੁੜੀਆਂ ਪਹਿਲੇ ਭਰ ਲੈਣ, ਮੈਂ ਤੇ ਫੇਰ ਨਹਾ ਲਵਾਂਗਾ।
ਦੋਵੇਂ ਕੁੜੀਆਂ ਤੇ ਬਾਂਕੀਆਂ ਜਵਾਨ ਸਨ। ਇੱਕ ਤੇ ਸੱਜਰੀ ਵਿਆਹੀ ਜਾਪਦੀ ਸੀ। ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਲੱਦੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਲੀੜਾ ਫੁਲਕਾਰੀ ਵੀ ਨਵੀਂ ਨਕੋਰ ਸੀ। ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਜੜੀ ਜੁੱਤੀ ਵੀ ਲਿਸ਼ਕਾਂ ਪਈ ਮਾਰਦੀ ਸੀ । ਦੂਜੀ ਕੁੜੀ ਵੀ ਸਿਆਣੀ ਸੁੱਘੜ ਤੇ ਉਹਦੀ ਕੋਈ ਸਕੀ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਕਬੂਤਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਲਾਡ ਕਰਦੀਆਂ, ਗੁਟਕਦੀਆਂ, ਹੱਸਦੀਆਂ ਛੋਹਟੇ ਉੱਤੇ ਆ ਖਲੋਤੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਛੋਹਟੇ ਲਾਗੇ ਘੜੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ। ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪੋ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹੱਸਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਭਾਵੇਂ ਮੇਰੇ
