ਘਰ ਘਾਟ ਤੇ ਅਸਾਡਾ ਹੈ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅੰਗਾਂ ਸਾਕਾਂ ਦੇ ਬੂਹੇ ਜਾ ਡਿੱਗੇ । ਪਹਿਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਸਾਕ ਉੱਡ ਕੇ ਮਿਲੇ, ਗਲ ਲੱਗ ਰੋਏ, ਪਰ ਛੇਤੀ ਈ ਓਪਰੇ ਹੋਵਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ।

ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਸਵਾਦਲਾ ਪਾਣੀ ਅਸਾਂ ਰੱਜ ਰੱਜ ਕੇ ਪੀਤਾ ਤੇ ਡੰਝ ਲਾਹੀ। ਠੰਡੀ ਤੇ ਨਰੋਈ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਲੰਮੇ ਭਰ ਭਰ ਕੇ ਸਾਹ ਲਏ । ਮੈਂ ਡੇਕ ਵਿੱਚ ਨਹਾਵਣ ਲਈ ਪੁੱਠੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਤਾਰੀਆਂ ਲਾਈਆਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਭੁੱਲ ਗਏ । ਬੇਰੀਆਂ ਦੇ ਸੂਹੇ ਬੇਰ ਖਾਧੇ ਤਾਂ ਮੂੰਹੋਂ ਵਾਹ ਨਿੱਕਲਦਾ ਸੀ । ਏਥੋਂ ਦੀ ਮੱਝ ਦਾ ਕੱਚਾ ਦੁੱਧ ਪੀਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਜੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ੇ ਤੇ ਟਿੱਲ ਫੁੱਟ ਪਏ।

ਚਿੜੀਆਂ ਦੀ ਚਹਿਕਾਰ, ਕੋਇਲ ਦੀ ਕੂਕ ਨਾਲ ਰੂਹ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਾਂ ਹਿੱਲ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਹਰੇ ਤੇ ਉੱਚੇ ਉੱਚੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਝੂਲਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਤੇ ਟੀਸੀਆਂ ਮਨ ਭਾਂਵਦੀਆਂ ਸਨ। ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਦੇ ਟਿਊਬ ਵੈੱਲ ਦੀ ਟੂਹ ਟੂਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤਾਰ ਖੜਕਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ। ਸ਼ਾਹੂ ਦੇ ਖੋਲੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਫੇਰ ਖਾਲੀ ਸਨ - ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੀਨੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹੂਕ ਉੱਠਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਈ ਪਲ ਖਿਆਲ ਉੱਡ ਕੇ ਸਿੰਧ ਅੱਪੜ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਹੁਣ ਉਹ ਵਸਦਾ ਜਾਪਦਾ ਸੀ। ਮੇਹਰੋ ਪਾਣੀ ਭਰਦੀ ਹੋਸੀ ਉਸੇ ਛੋਹਟੇ ਤੋਂ ਜਿੱਥੇ ਮੇਰਾ ਇਹਤਰਾਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫੇਰ ਮੇਹਰੋ ਦੀ ਭਰਜਾਈ ਸਕੀਨਾ ਸੱਜਰੀ ਵਿਆਹੀ ਯਾਦ ਆਂਵਦੀ ਸੀ । ਹਸਮੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਰ- ਖੋਰੀ ਜੇਹੀ ਜਿਹੜੀ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਛਣ ਛਣ ਕਰਦੀ ਗੁਟਕਦੀ ਹੋਈ, ਸ਼ਰਮਾਂਵਦੀ ਤੇ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ, ਮੇਹਰੋ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਆਨੰਦ ਤੇ ਸਵਾਦ ਆਇਆ ਸੀ।

ਫੇਰ ਮੇਰਾ ਬੇਲੀ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀਨ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ ਉੱਥੇ, ਮਾਸੂਮ ਤੇ ਭਲਾ ਮਾਹਨੂੰ, ਉਹਦੀ ਭਰਜਾਈ "ਸੰਮੀ" ਉਹਦਾ ਪੁੱਤਰ "ਨਾਥ" ਤੇ ਉਹਦੀ ਨੂੰਹ "ਝੰਡੋ"। ਕਿੰਨੇ ਪਿਆਰੇ ਲੋਕ ਸਨ । ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਸਿੰਧ ਲਈ ਵੀ ਤੜਫਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ । ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਬਾਲ ਵੀ ਤੇ ਉਸੇ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿੰਨੇ ਅੱਥਰੂ ਮੇਰੀ ਵਹੁਟੀ ਦੇ ਉਸ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਰੁਲ ਗਏ ਸਨ। ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਈ ਮੰਜ਼ਰ ਉੱਥੇ ਰਹਿ ਗਏ ਸਨ।

ਮੇਰੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਦੇ ਤਾਬੇਦਾਰ ਮੋਚੀ ਸਨ ਜਿਹੜੇ ਚਮੜੇ ਦੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੰਗ ਬਿਰੰਗੇ ਰੈਕਸੀਨ ਦੇ ਫੁੱਲ ਬੂਟੇ ਬਣਾਵੰਦੇ ਸਨ, ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਜੜਦੇ ਸਨ। ਅਸਾਡੇ ਢੱਗਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ੌਂਕ ਨਾਲ ਚਮੜੇ ਦੇ ਸਿਹਰੇ ਬਣਾ ਬਣਾ ਕੇ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਗੱਭਰੂਆਂ ਦੇ ਡੋਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪਟੇ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੜ ਕੇ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।

ਸਿੰਧ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਘੋੜੀਆਂ ਮੇਰੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁੱਭ ਗਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਘੋੜੀ ਨਾਲੋਂ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਸੁਥਰੀ ਚਾਲ ਚੱਲਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਘੋੜੀਆਂ ਸਿੰਧ ਦੀਆਂ ਪਰੀਆਂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਵਾਰ ਸਜਦਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸੀ। ਐਸੀ ਚਾਲ ਚਲਦੀਆਂ ਕਿ ਮਜਾਲ ਏ ਸਵਾਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹਜਕਾ ਯਾ ਝਟਕਾ ਲੱਗ