ਸਰਘੀ ਵੇਲੇ ਉੱਠ ਕੇ ਕਣਕ ਵੱਢਣ ਨੂੰ ਜੁੜ ਪੈਂਦੇ, ਹੋਰ ਵਾਢੇ ਵੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ। ਛਾਹ ਵੇਲ਼ੇ ਹੋਰ ਸਵਾਣੀਆਂ ਵਾਂਗ ਮੇਰੀ ਵਹੁਟੀ ਛਾਹ ਵੇਲਾ ਲੈ ਕੇ ਆਂਵਦੀ ਤੇ ਫੇਰ ਸਾਰੀਆਂ ਸਵਾਣੀਆਂ ਵਾਂਗ ਅਸਾਡੇ ਨਾਲ ਈ ਵਾਢੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ। ਸੋਤੇ ਡੂੰਘੇ ਤੀਕਰ ਅਸਾਂ ਕਣਕ ਵੱਢ ਕੇ ਤੇ ਫੇਰ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ ਭਰੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਖਲਵਾੜਾ ਜੋੜ ਦਿੰਦੇ। ਕੱਚੇ ਵਿੱਚ ਕਣਕਾਂ ਦਾ ਨਾੜ ਕਟਕਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦਾ। ਨਾੜ ਉੱਤੋਂ ਭਾਵੇਂ ਪੱਕਾ ਤੇ ਸੁੱਕਾ ਨਜ਼ਰ ਆਂਵਦਾ ਸੀ ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੁੱਕਦਾ। ਏਸੇ ਲਈ ਅਸਾਂ ਉਹਨੂੰ ਹਰਗੰਢ ਆਖਦੇ ਸਾਂ । ਕੱਚੇ ਦੀ ਕਣਕ ਦਾ ਨਾੜ ਜਿੰਨਾ ਮਰਜ਼ੀ ਸੁੱਕ ਜਾਵੇ ਪਰ ਉਹਦੀ ਗੰਢ ਹਰੀ ਈ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਹਰਗੰਢ ਕਣਕ ਵੱਢਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਢੁਕਦੀ ਸੀ । ਬਾਹਵਾਂ ਤੇ ਮੋਹਰਾਂ ਦਾਤਰੀ ਖਿੱਚ ਖਿੱਚ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਰੋਜ਼ ਦਾਤਰੀ ਦੇ ਦੰਦੇ ਲੋਹਾਰ ਕੋਲੋਂ ਕਢਵਾਣੇ ਪੈਂਦੇ ਸਨ।

ਦਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਦੰਦੇ ਕਢਵਾਣ ਲਈ ਵਾਢੇ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਲੋਹਾਰ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ । ਇੰਜ ਸ਼ਹਿਰ (ਬਾਬੂ ਸਾਬੋ) ਵਿੱਚ ਦਾਤਰੀ ਦੇ ਦੰਦਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਕਦੀ ਕੋਈ ਤੇ ਕਦੀ ਕੋਈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਘਰ ਵਾਸਤੇ ਕੁੱਝ ਸੌਦਾ ਸੂਤ ਕੇ ਵੀ ਲੈ ਆਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਸਾਹ ਵੀ ਨਿੱਕਲ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਬਾਬੂ ਸਾਬੋ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ ਹੀ ਅੱਡ ਸੀ। ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਤਾਂ ਵਾਹੀ ਬੀਜੀ ਕਰਦੇ। ਕੁੱਝ ਵਿਉਪਾਰ ਤੇ ਕੁੱਝ ਖੌਰੇ ਨੌਕਰੀਆਂ ਯਾਂ ਮੁਲਾਜ਼ਮਤਾਂ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਨਾਲ ਈ ਬਕਰ ਮੰਡੀ ਤੇ ਕਮੇਲਾ ਸੀ।

ਬਾਬੂ ਸਾਬੋ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਕੂਲਾਂ ਯਾ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੀਆਂ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋਪੱਟੇ ਸਿਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗਲ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਸੁਰਖੀ ਪੌਡਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਆਮ ਕਰਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।

ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਵਾਣੀਆਂ ਤੇ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਬਾਣਾ ਤੇ ਟੁਰਨਾ ਫਿਰਨਾ ਅਜੇ ਵਾਹੀਵਾਨਾਂ ਵਾਲਾ ਈ ਸੀ, ਪਰ ਸਾਥੋਂ ਫੇਰ ਵੀ ਵਧੀਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਆਅਲਾ ਸੀ।

ਜਿਹੜੇ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਦੇ ਡੇਰੇ ਉੱਤੇ ਅਸਾਂ ਵਾਢੀ ਲਈ ਗਏ ਸਾਂ, ਉਹਦੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਫ਼ਜ਼ਲਾਂ ਸੀ। ਫ਼ਜ਼ਲਾਂ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਜਮਾਤੇ ਪੜ੍ਹਦੀ ਸੀ । ਆਪਣੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਜਦ ਉਹ ਵਾਢੀ ਵੇਖਣ ਆਂਵਦੀ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਭਲੀ ਲੱਗਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਗੱਲ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਫਾਰਸੀ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਬੋਲਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਹੱਸਦੀ ਤਾਂ ਫੁੱਲ ਕਿਰਦੇ ਜਾਪਦੇ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਅਪਰਾਂਵਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਯਾ ਖੌਰੇ ਵਾਢਿਆਂ ਨੂੰ ਇਨਸਾਨ ਈ ਨਾ ਸਮਝਦੀ ਹੋਵੇ।

ਵਾਢੇ ਵੀ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰੋਂ ਲੱਸੀ ਮੰਗ ਲਿਆਂਵਦੇ ਸਨ। ਅਚਾਰ ਲੈ ਆਇਆ ਕਰਦੇ ਸੀ ਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਲੱਥਾ ਲਾਹਣਾ ਲੀੜਾ ਵੀ ਮੰਗ ਲਿਆਵੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਢੇ ਤੇ ਆਮ ਸਿੰਧੀ ਮਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਮਲੂਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦਾ । ਮਸਕੀਨ ਤੇ ਦਾਨ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਉਡੀਕਣਹਾਰ ਅੱਖਾਂ, ਗੱਲ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਤਰਲੇ ਲੈਂਦੀ ਜੀਭ ਤੇ ਝੁਕ ਝੁਕ ਜਾਂਦਾ ਸੀਸ । ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਮੇਰੇ ਜੁੱਸੇ, ਰੂਹ ਤੇ ਦਿਮਾਗ ਉੱਤੇ ਡਾਢੇ ਫੱਟ ਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ,