ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਤੀਕਰ ਥੱਕ ਟੁੱਟ ਕੇ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਏ, ਪਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਲਮਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਏ। ਬਾਹਰੋਂ ਆਵਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਭੀੜ ਵਧ ਰਹੀ ਸੀ । ਮਠਿਆਈ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਜ ਵੀ ਈਦ ਹੋਵੇ।

ਸੁਹਾਣਾ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਦਿਨ ਸੀ। ਦੋ ਢਾਈ ਵਜੇ ਮੈਂ ਹੁਜਰੇ ਆਵਣ ਲਈ ਪਿੰਡੋਂ ਟੁਰਿਆ ਸਾਂ । ਬੱਸਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਰਸ਼ ਸੀ। ਲੋਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਇੰਜ ਢੁਕ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਉੱਥੇ ਲੁੱਟ ਪਈ ਹੋਵੇ । ਬੱਸ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣਾ ਤਾਂ ਕੀ, ਵਿੱਚ ਖਲੋਵਣ ਨੂੰ ਵੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਿਲਦੀ।

ਲੋਕ ਲਮਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਛੱਤਾਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਹਰ ਪਲ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਹਾਦਸੇ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਵਿਚਾਰੇ ਲੋਕ ਤੇ ਸਭ ਖ਼ਤਰੇ ਝੱਲੀ ਬੈਠੇ ਸਨ । ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਮਕ ਕੇ ਮੈਂ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਆਇਆ। ਹੁਜਰੇ ਦਾ ਕੁੰਡਾ ਖੜਕਾਇਆ।

ਅੰਦਰੋਂ ਭਾਰੀ ਤੇ ਨਰੋਈ ਅਵਾਜ਼ ਜਿਹੜੀ ਬੜੀ ਗੂੰਜ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਉੱਭਰੀ, "ਲੰਘ ਆਓ, ਬੂਹਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਏ।" ਮੈਂ ਅੰਦਰ ਲੰਘ ਕੇ ਜਾ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ । ਕੁਰਸੀ 'ਤੇ ਬੈਠਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਬਹਿ ਗਿਆ ਤਾਂ ਬੋਲੇ, "ਸੁਣਾ, ਈਦ ਕੈਸੀ ਗੁਜ਼ਰੀ ਏ ਤੇਰੀ ?"

ਜਿਵੇਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰਦੀ ਏ, ਇੰਜ ਈ ਮੇਰੀ ਈਦ ਸੀ, ਉਸਤਾਦ ਜੀ!"

"ਅੱਛਾ ਠੀਕ ਏ । ਚੱਲ ਫੇਰ ਅੱਜ ਕੋਈ ਫਿਲਮ ਵੇਖੀਏ। ਤੂੰ ਜ਼ਰਾ ਬਾਹਰ ਖਲੋ, ਮੈਂ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਛੱਟੇ ਮਾਰ ਲਵਾਂ।"

ਮੈਂ ਉੱਠ ਕੇ ਬੂਹਿਓਂ ਬਾਹਰ ਆ ਖਲੋਤਾ। ਏਥੋਂ ਅੱਗੇ ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਆਸ਼ਕ ਮਸ਼ੂਕ ਆਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਗੁਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਤੇ ਮਸ਼ੂਕਾਂ ਨੂੰ ਬੜੇ ਗਹੁ ਨਾਲ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸਾਂ । ਮਗਨ ਸਾਂ ।

ਉਸਤਾਦ ਜੀ ਬੂਹੇ ਨੂੰ ਜੰਦਰਾ ਮਾਰ ਲਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਕਿੱਥੇ ਗਵਾਚ ਗਿਆ ਏਂ। ਜਿਹੜਾ ਏਥੇ ਡੁੱਬਾ ਉਹ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਤਰਿਆ।”

ਅਸੀਂ ਉੱਥੋਂ ਟੁਰਦੇ ਹੋਏ, ਹੌਲ਼ੀ ਹੌਲ਼ੀ ਟਕਸਾਲੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਏ, ਏਥੇ ਕਦੀ ਬੜਾ ਸੁਹਣਾ ਬਾਗ਼ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਤੇ ਏਥੇ ਵੀਰਾਨੀ ਜਾਪਦੀ ਸੀ। ਟਾਵਾਂ ਟਾਵਾਂ ਕੋਈ ਫਲ ਵਾਲਾ ਬੂਟਾ ਸੀ । ਕੂੜਾ ਗੰਦ ਬਹੁਤ ਸੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਉੱਥੇ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਰਾਹ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ ਤੋਂ ਦਰਬਾਰ ਦਾਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਤੇ ਦਰਬਾਰ ਤੋਂ ਹੀਰਾ ਮੰਡੀ ਤੀਕਰ ਅੱਲਾਹ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।

ਉਸਤਾਦ ਜੀ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਸ਼ੈ ਨੂੰ ਰੁਕ ਰੁਕ ਕੇ ਵੇਖਦੇ। ਟੁਰਦੇ ਟੁਰਦੇ ਖਲੋ ਜਾਂਦੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਗਵਾਚੀ ਸ਼ੈ ਬਾਰੇ ਗਹੁ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਵਣ ਯਾ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਯਾਦ ਆਂਵਦੇ ਹੋਵਣ। ਉਹ ਰੁਕਦੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ । ਉਹ ਟੁਰਦੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਪੈਰ ਪੁੱਟਦਾ। ਉਹ ਕੁੱਝ ਸੋਚਦੇ, ਗਹੁ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਜ਼ਿਹਨ ਉੱਕਾ ਖ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਕਿਹੜੀ ਫਿਲਮ ਵੇਖਣ ਜਾ ਰਹੇ ਆਂ ? ਕਿਉਂ... ਕਿੱਥੇ ਜਾਣਾ ਏਂ, ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਮਲੂਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ।