ਜੀ ਆਪ ਦੂਜੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਾਏ।

ਚਾਹ ਪੀਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਕੁੱਝ ਦੇਰ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਹੋਈ, ਫੇਰ ਗੱਲ ਟੁਰ ਪਈ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਦੀ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਨਵਾਂ ਤੇ ਅਜੀਬ ਸੀ, ਅਨੋਖਾ ਸੀ, ਨਵੇਕਲਾ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ । ਇਹ ਮਜਲਸੀ ਲੋਕ ਭਾਵੇਂ ਮੇਰੇ ਜਾਣੂੰ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਓਪਰੇ ਸਨ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ। ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੇ ਤਾਰ ਜਿਵੇਂ ਖੜਕਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਗੁੱਝੀ ਜਿਹੀ ਅੰਦਰ ਹੁੱਝ ਵੱਜਦੀ ਸੀ।

ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਉਸਤਾਦ ਜੀ ਬੋਲੇ, "ਇੱਕ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਖ਼ੁਰਾਕ ਬਹੁਤ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਿਜ਼ਕ ਵਾਸਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ। ਦੂਜੇ ਮੁਲਕਾਂ ਦਾ ਮਸਲਾ ਖੁਰਾਕ ਈ ਬਹੁਤ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਏਥੇ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਾਦਾ ਜੀਵਨ ਜੀਵਣ ਲਈ ਤੇ ਦੁੱਧ ਘਿਉ ਆਮ ਪੀਵਣ ਲਈ ਸੀ, ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਜੂਹ ਤੇ ਚਾਰ ਪੰਜ ਮੌਸਮ ਜਿਹੜੇ ਹੋਰ ਕਿੱਧਰੇ ਘੱਟ ਈ ਹੋਵਣਗੇ। ਫੇਰ ਏਥੋਂ ਦੇ ਹਰ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿੱਦਤ ਹੁੰਦੀ ਏ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਖਤ ਗਰਮੀ ਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਸਰਦੀ। ਬਾਰਸ਼ਾਂ ਵੀ ਰੱਜ ਕੇ ਪੈਂਦੀਆਂ ਨੇ। ਫੇਰ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿੱਦਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੌਸਮ ਪੈਂਤੜਾ ਬਦਲ ਲੈਂਦਾ ਏ । ਜਿਵੇਂ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਧੁੱਪ ਚੁਭਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਏ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਪੈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਠੰਢ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਏ। ਕਿਸੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਸਖਤ ਗਰਮ ਤੇ ਰਾਤ ਸਖਤ ਠੰਢੀ, ਜਿਵੇਂ:

ਅੱਸੂ ਕੱਤੇ ਮਾਹ ਨਿਰਾਲੇ

ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਧੁੱਪਾਂ, ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲ਼ੇ

ਮੌਸਮਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਇਨਸਾਨੀ ਮਿਜ਼ਾਜ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਏ। ਜਿਵੇਂ ਏਥੇ ਦੇ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਾਓ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ ਦੀ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰਾਓ ਨਹੀਂ ਤੇ ਇਹ ਗੈਰ ਮੁਸਕਿਲ ਮਿਜ਼ਾਜੀ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਉਦਾਸੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਏ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਅਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਈ ਕਾਰਨ ਏ ਕਿ ਅਸਾਡੇ ਲੋਕ ਸਕੂਨ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ । ਰੱਬ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਜੋੜਨ ਦਾ ਚਾਰਾ ਕਰਦੇ ਨੇ । ਏਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਲੋਕ ਸੂਫ਼ੀ ਤੇ ਜੋਗੀ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਹਤਰਾਮ ਕਰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਦਰਦ ਵੀ ਉਸੇ ਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਮੁਕਾਵਣਾ ਚਾਹਦੇ ਨੇ ।" ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਇਲਮ ਅਦਬ ਦੀਆਂ । ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਤਾਦ ਜੀ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਨਜ਼ਮ ਵੀ ਸੁਣਾਈ:

ਸਾਨੂੰ ਸਦਰ ਦੇ ਸਾਏ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ

ਅਸੀਂ ਠੰਡੀ ਬਹਿਸ਼ਤਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਵੱਲ ਆਂ।

ਇਹ ਨਜ਼ਮ ਉਹਨਾਂ ਸਦਰ ਅਯੂਬ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ ਮੁਹਤਰਮਾ ਫ਼ਾਤਮਾ ਜਿਨਾਹ ਦੇ ਜਲਸੇ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ। ਉਸਤਾਦ ਜੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਏਸ ਪੂਰੀ ਨਜ਼ਮ ਦਾ ਮੁਹਤਰਮਾ ਫ਼ਾਤਮਾ ਜਿਨਾਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਤਰਜ਼ਮਾ ਸੁਣਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਸਨ। ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਮ ਦਾ ਤਰਜ਼ਮਾ ਬੜੇ ਸਵਾਦ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।