ਲਾਲਟੈਣ ਜਗਾ ਕੇ ਗੱਡ ਨਾਲ ਟੰਗੀ ਤੇ ਜੋਤਰ ਦੇ ਕੇ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਚੱਲ ਪਏ। ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਮੂਹਰੀ ਬੈਠਾ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਹਿੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੱਚੀ ਕੱਚੀ 'ਤੇ ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਸਾਂ। ਮੈਂ ਟੁਰਦੇ ਟੁਰਦੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ, ਅੱਜ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਕੇਹੋ ਜੇਹੇ ਆਏ ਨੇ । ਮਾਂ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ ਜਾਪਦੀ ਸੀ।"
“ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਹੋਣੀ ਏ ਕੋਈ ਗੱਲ। ਅਸਾਨੂੰ ਟੋਹ ਲਾਵਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਏ।”
“ਯਾਰ ਤੂੰ ਤਾਂ ਗੱਲ ਨੂੰ ਈ ਖੇਹ ਕਰ ਦਿੰਨਾਂ ਏਂ। ਮੈਂ ਸਮਝਿਆ ਤੈਨੂੰ ਕੁੱਝ ਮਲੂਮ ਹੋਵੇਗਾ।" ਮੇਰੀ ਇਸ ਖਿਝ ਉੱਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਪਤਾ ਵੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਸਾਂ ਕੀ ਕੱਢ ਪਾ ਲੈਣਾ ਏ ।" ਨਾਲ ਈ ਉਸ ਬਲਦਾਂ ਨੂੰ ਹੁਸ਼ਕਰ ਕੇ ਤੇਜ਼ ਟੋਰਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਅੱਡੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰੱਖਣੀ ਪਈ । ਕਾਹਲੀ ਕਾਹਲੀ ਟੁਰਨ ਨਾਲ ਗੱਲ ਵਿੱਚੋਂ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ।
"ਠੀਕ ਏ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨਾ! ਅਸਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਘਾਟਾ ਤੇ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਣਾ ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਘਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬਾਰੇ ਮਲੂਮ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਏ।"
"ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਏਨਾ ਮਲੂਮ ਏ ਕਿ ਬੱਸ ਵਗਣਾ ਏਂ ਤੇ ਵਗਦਿਆਂ ਰਹਿਣਾ ਏਂ, ਉਹ ਵੀ ਸਾਈਆਂ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਨਾਲ । ਜਦ ਏਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈਸੀਅਤ ਹੋਵੇ ਬੰਦੇ ਦੀ ਤੇ ਫੇਰ ਐਵੇਂ ਕਨਸੋ ਲੈਣ ਦਾ ਕੀ ਫਾਇਦਾ ।”
"ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਵੀ ਫ਼ਜੂਲ ਏ।" ਮੈਂ ਨਰਾਜ਼ਗੀ ਵਿਖਾਂਦਿਆਂ ਆਖਿਆ। "ਅਸੀਂ ਘਰ ਵੱਲੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਲਾ-ਤਾਅਲਕ ਵੀ ਤੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ। ਅਸਾਡੀ ਲਾ-ਤੁਅਲਕੀ ਨਾਲ ਭਲਾਂ ਘਰ ਨੂੰ ਫ਼ੈਦਾ ਵੀ ਕੀ ਏ।"
ਮੇਰੀ ਨਰਾਜ਼ਗੀ ਵੇਖ ਕੇ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਕੁੱਝ ਸੰਜੀਦਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਕੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਮਲੂਮ ਨਹੀਂ?" ਏਸ ਵੇਲੇ ਅਸਾਡੀ ਗੱਡ ਸੜਕ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਪਈ ਚੜ੍ਹਦੀ ਸੀ । ਬਲਦਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਥਬਕ ਥਬਕ ਪੈਂਦੇ ਸਨ । ਡੰਗਰ ਕਾਫ਼ੀ ਔਖੇ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਭੱਜ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾ ਕੇ ਮੋਢੇ ਨਾਲ ਆਸਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਗੱਡ ਵਤਰ ਹੋਈ ਤੇ ਹੌਲ਼ੀ ਹੌਲੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਚੜ੍ਹ ਗਈ। ਬਲਦਾਂ ਦੇ ਸਾਹ ਕਾਹਲੇ ਹੋ ਗਏ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਸਾਹ ਚੜ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੱਡ ਨੂੰ ਧੱਕਾ ਲਾਵਣ ਨਾਲ ਮੇਰੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਵੀ ਫੁੱਲ ਗਈਆਂ ਸਨ । ਟੁਰਨ ਵਿੱਚ ਔਖ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਮਗਰੋਂ ! ਮੇਰਾ ਤੇ ਬਲਦਾਂ ਦਾ ਸਾਹ ਠੀਕ ਹੋਇਆ। ਫੇਰ ਮੈਂ ਆਖਿਆ, “ਨਹੀਂ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਮਲੂਮ, ਏਸੇ ਲਈ ਤੈਥੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਏ।"
"ਭੂਆ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਲਈ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਆਏ ਹੋਏ ਨੇ ।" ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਦੱਸ ਕੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਫੇਰ ਡੰਗਰਾਂ ਨੂੰ ਤੋਰ ਦਿੱਤਾ।
"ਕੇਹੋ ਜਿਹੇ ਲੋਕ ਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ?... ਵੇਖੇ ਤਾਂ ਹੋਏ ਨੇ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿਜ ਸਭਾ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।”
"ਲੋਕਾਂ ਵਰਗੇ ਲੋਕ ਨੇ, ਭੜੀ ਥੜੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ", ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਮੁਖਤਸਰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
"ਕੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ ਕਿ ਭੂਆ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਭੜੀ ਥੜੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਈ ਕੀਤਾ
