ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਪੱਕਾ ਯਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿ ਇਹ ਵਿਆਹ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿਣਾ ਏ। ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਭਾਵੇਂ ਵਿਆਹ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਭੂਆ ਨਾਲ ਵੱਟਾ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਨਾਲ ਜਟੋ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਜੇ ਭੂਆ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਉਹਦਾ ਬਦਲਾ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕੇ ।
ਮੇਰੀ ਹੋਵਣ ਵਾਲੀ ਵਹੁਟੀ ਆਮ ਕੁੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਸੀ । ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਸੁੱਘੜ ਮਲੂਮ ਹੋਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਵੇਖੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਪਿਉ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ, ਜਿਹੜੇ ਭੂਆ ਦੇ ਸਹੁਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਅਹਿਸਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਵੱਟੇ ਵਿੱਚ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।
ਮੇਰੀ ਹੋਵਣ ਵਾਲੀ ਵਹੁਟੀ ਦਾ ਪਿਉ ਕਾਲਾ ਤੇ ਮਾਂ ਗੋਰੀ-ਚਿੱਟੀ ਸੀ। ਧੀ ਉੱਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਰਲ ਕੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਣਕ ਵਰਗਾ ਸਾਫ਼ ਰੰਗ, ਨਾ ਗੋਰਾ ਨਾ ਕਾਲਾ।
ਏਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਉੱਤੇ ਮਾਂ ਖੁਸ਼ ਸੀ, ਭੂਆ ਖੁਸ਼ ਸੀ । ਪਰ ਮੈਂ ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਛਾਹ ਵੇਲਾ ਕਰਕੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿੱਕਲ ਗਿਆ।
ਘਰੋਂ ਨਿੱਕਲ ਕੇ ਮੈਂ ਸ਼ਾਹੂ ਦੇ ਖੋਲਿਆਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਮਾਰਿਆ। ਮੇਰੇ ਪੈਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਈ ਉੱਧਰ ਤੁਰ ਪਏ। ਖੋਲਿਆਂ ਲਾਗੇ ਦੋ ਕੁ ਪੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਬਜੀ ਬੀਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਅਸਾਡੇ ਘਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਏਥੋਂ ਈ ਸਬਜ਼ੀ ਤੋੜ ਲਿਆਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਮੈਂ ਨੇੜੇ ਅੱਪੜ ਗਿਆ। ਜ਼ੋਹਰਾ ਖੌਰੇ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ । ਝੱਟ ਸਬਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ। ਅੱਜ ਫੇਰ ਉਸ ਗੁੱਤ ਵਿੱਚ ਮੋਟਾ ਲਾਲ ਪਰਾਂਦਾ ਪਰੋਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਲੀੜੇ ਵੀ ਲਾਲ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਉਹਦਾ ਰੰਗ ਵੀ ਲਾਲ ਸੀ। ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ ਭਖ਼ਦਾ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਜੀਅ ਬਹੁਤ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਅੱਖਾਂ ਭਰਕੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ। ਅੱਜ ਉਹਦੀ ਵੇਖਣੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਈ ਗੂੜ੍ਹ ਸੀ । ਪਹਿਲੇ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮੋਟੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਲੱਗ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਆਪ ਚੁੱਪ ਸੀ। ਹਮੇਸ਼ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਬੁਲਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਛੇੜਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਹੱਸਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਅੱਜ ਚੁੱਪ ਸੀ। ਸਬਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਐਵੇਂ ਇੱਧਰ ਉੱਧਰ ਫਿਰਨ ਲੱਗ ਪਈ। ਮੈਥੋਂ ਰਿਹਾ ਨਾ ਗਿਆ, ਨੇੜੇ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ:
"ਅੱਜ ਤੇ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਜਾਪਦੀ ਏ।" ਮੇਰਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਲਾਲ ਰੰਗ ਤੇ ਲਾਲ ਲੀੜਿਆਂ ਵੱਲ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਪਰਤਕੇ ਆਖਿਆ:
“ਅੱਗ ਲੱਗਦੀ ਬੁਝਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਏ, ਪਰ ਦਿਲ ਕਦੀ ਕਦੀ ਲੱਗਦਾ ਏ”, ਉਹ ਸਮਝੀ ਮੈਂ ਟਿਚਕਰ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀਤੀ ਏ। ਮੈਨੂੰ ਅਫ਼ਸੋਸ ਹੋਇਆ।
"ਜ਼ੋਹਰਾ! ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਦੁਖਾਵਣ ਤੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਮੈਂ ਤੇ ਤੈਨੂੰ..."
"ਨਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰ ।" ਉਸ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਟੋਕ ਦਿੱਤੀ। "ਨਾ ਕੁੱਝ ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਏ ਨਾ ਮੇਰੇ । ਕਸੂਰ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਹਾਲਾਤ ਈ ਇੰਜ ਦੇ ਨੇ, ਵੇਲਾ ਈ ਇੰਜ ਦਾ ਏ।" ਉਹ ਬੋਲੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ । ਮੇਰਾ ਜੀਅ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹਦੇ ਸੂਹੇ ਲੀੜਿਆਂ ਤੇ ਭਖ਼ਦੇ ਜੁੱਸੇ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਵੇਖਾਂ। ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ:
