ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, "ਫਿਕਰ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਏ ਮਾਂ।"

ਮਾਂ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੋਂ ਸਿਹਰਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਕੁੱਝ ਹਵਾ ਲਵਾਈ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆ ਗਈ । ਮੈਂ ਉੱਠ ਬੈਠਾ, ਖੂੰਡੀ ਫੜ ਲਈ। ਨਾਨੀ ਪੁੱਛਿਆ, "ਵੇ ਗੋਗੀ, ਕੀ ਗੱਲ ਸੀ? ਤੂੰ ਤੇ ਡਰਾ ਈ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।"

"ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਨਾਨੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੋ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਨੀਂਦਰ ਆ ਗਈ ਸੀ।"

ਨਾਨੀ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮੇਰੇ ਛੋਟੇ ਮਾਮੇ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ "ਤੂੰ ਇਹਦੇ ਨਾਲ ਰਹਵੀਂ । ਪਲ ਪਲ ਸਿਹਰਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਇਹਨੂੰ ਹਵਾ ਲਵਾਂਦਾ ਰਹਵੀਂ ।"

ਮਾਮੇ ਮਖੌਲ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, "ਇੰਜ ਨਾ ਕਰੀਏ ਮਾਂ, ਸਿਹਰਾ ਲਾਹ ਲਈਏ, ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲਵਾਂਗੇ।"

ਨਾਨੀ ਆਖਿਆ, "ਨਾ, ਇਹ ਬੇਸ਼ਗਨੀ ਏ। ਤੂੰ ਹਵਾ ਲਵਾਂਦਾ ਜਾਵੀਂ।

ਮਾਮੇ ਦੇ ਮਖੌਲ ਨੂੰ ਭਲਾਂ ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਜ਼ਰ ਲੈਣਾ ਸੀ, ਝੱਟ ਆਖਿਆ, "ਨਾਨੀ, ਇਹਨੂੰ ਆਖ ਮੋਢਿਆਂ ਤੇ ਚੁੱਕ ਲਵੇ ਜਿਵੇਂ ਏਸ 34 ਚੱਕ ਵਾਲੀ ਨਹਿਰ ਪਾਰ ਕਰਾਵਣ ਲਈ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ।"

"ਤੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸ਼ਰਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਜ ਆਇਆ", ਮਾਮੇ ਮੇਰਾ ਮੋਢਾ ਫੜਕੇ ਘੁੱਟ ਕੇ ਆਖਿਆ। "ਸ਼ਰਮ ਕਰ ਵੱਡਾ ਏਂ ਤੂੰ ।"

ਮੈਂ ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਲਾਈ, “ਨਾਨੀ, ਮਾਰਦਾ ਈ।' ਨਾਨੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਜੱਫੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਪਿਆਰ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ:

“ਕਿੰਨਾ ਪਿਆਰ ਏ ਮਾਮੇ ਭਣੇਵੇਂ ਦਾ! ਰੱਬ ਹਯਾਤੀ ਦੇਵੇ।"

ਜੰਜ ਟੁਰ ਪਈ। ਨੇੜੇ ਈ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਪੈਦਲ ਈ ਮੇਰੀ ਜੰਜ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈ।

ਮੇਰੇ ਵਿਆਹ ਉੱਤੇ ਪਿਉ ਦਾ ਖਰਚਾ ਬਹੁਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਸਾਡੇ ਕੁਨਬੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਵਿਆਹ ਸੀ। ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਸਾਂ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ । ਪਿਉ ਕੁੱਝ ਤੇ ਡੰਗਰ ਵੇਚੇ, ਕੁੱਝ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਕੋਲੋਂ ਕਰਜਾ ਵੀ ਲਿਆ ਹੋਣਾ ਏ।

ਮਾਂ ਵੀ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਗਨ ਪੂਰੇ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ । ਖਰਚੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕੰਜੂਸੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਵਰਤੀ ਗਈ। ਆਪਣੀ ਹੈਸੀਅਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤਾ ਖਰਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ । ਕੰਮੀਆਂ ਤੇ ਲਾਗੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪੈਸੇ ਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ।

ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਤਬਕੇ ਦੇ ਅਸਾਂ ਲੋਕ ਭੂਤਰ ਜਾਈਏ ਤਾਂ ਸੱਜਾ ਖੱਬਾ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ। ਕੰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤਰੀਫਾਂ ਤੇ ਅਸੀਸਾਂ ਨਾਲ ਅਸਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਰਾਜੇ ਤੇ ਅਣਖੀ ਸੂਰਮੇ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਾਂ।

ਮੇਰਾ ਪਿਉ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਉਹਦੀ ਅੱਡੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਭੋਏਂ 'ਤੇ ਲੱਗਦੀ।

ਜਾਂਜੀ ਵੀ ਧਾੜਵੀ ਜਾਪਦੇ ਸਨ । ਪੋਹ ਦੀ ਰਾਤ ਪਾਲ਼ੇ ਦਾ ਜ਼ੋਰ । ਅਨ੍ਹੇਰੇ ਵਿੱਚ