ਇਨਸਾਨ ਹਾਂ। ਨਸ਼ਾ ਛੱਡਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਦੀ ਖੇਡ ਹੈ। 72 ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਤਕਲੀਫ਼ ਅੱਧੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਸੋਚ ਵਿੱਚੋਂ ਇਸ ਦਾ ਕੀੜਾ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ 1995 ਤੋਂ 2009 ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਕਈ ਵਾਰ ਨਸ਼ਾ ਛੱਡਿਆ ਪਰ ਫੇਰ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਇਸ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ 'ਚ ਸਫ਼ਲ ਤਾਂ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਮਿਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਦਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇਕ ਨਹੀਂ ਕਈ ਮਿਸ਼ਨ ਸਨ, ਜਿਵੇ: ਘਰ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਸਿਰ ਕਰਨਾ, ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਇਨਸਾਨ ਤੇ ਪੇਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਇਮਾਨਦਾਰ ਵੱਜੋਂ ਪਹਿਚਾਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨੀ, ਭਟਕਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਣਾ ਤੇ ਦੀਨ-ਦੁਖੀਆਂ ਦਾ ਦਰਦ ਵੰਡਾਉਣਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਡੋਲਦੇ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਕੁਰਾਹੇ ਪੈਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ। ਜਿਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਸਮਾਜ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੂੰਹ ਪਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਅੱਜ ਸਲਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਮੂੰਹ ਫੇਰ ਲੈਂਦੇ ਸੀ ਕਿ ਕਿਤੇ ਮਿੰਟੂ ਦਸ ਰੁਪਈਏ ਨਾ ਮੰਗ ਲਵੇ ਉਹ ਆਖਦੇ ਆ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸੇਵਾ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇਈਂ। ਜਿਹੜੇ ਸਾਥੀ ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ 'ਚ ਆਉਣ 'ਤੇ ਮਜਾਕ ਉਡਾਉਂਦੇ ਸੀ ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਸਿਉਂ ਦਿੱਤੇ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੇ ਧਾਗੇ ਨਾਲ। ਜਿਹੜਾ ਭਰਾ ਗਲੀ-ਗਲੀ ਫ਼ੱਕਰ ਬਣਿਆ ਫਿਰਦਾ ਸੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਸ਼ਾ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ ਮੁੜ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸਭ ਤਾਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਖੁਦ 'ਚੋਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਖੋਜ ਲਿਆ। ਮੈਂ ਨਿਖ਼ਾਰ ਲਿਆ ਬੁਰਾਈਆਂ 'ਚ ਲਿੱਬੜੇ ਇਕ ਲੇਖਣੀ- ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਜੋ ਰੋਟੀ ਕਮਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਯਸ਼ (ਜੱਸ) ਵੀ ਕਮਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਦੇ ਖੁਦ ਅੰਦਰ ਝਾਤ ਨਾ ਪਾਉਂਦਾ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਅੱਜ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸੜਕ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਮੇਰੀ ਵੀ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹੀ ਲਾਸ਼ ਪਈ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਡੁੱਲੀ ਰੱਤ ਨੂੰ ਕੁੱਤੇ ਲੱਕ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ।

ਹਰ ਇਨਸਾਨ 'ਚ ਇਕ ਕਲਾਕਾਰ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਇਕ ਕਿਰਤੀ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਬੱਸ ਲੋੜ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਤਲਾਸ਼ਣ ਦੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਰਾਸ਼ਣ ਦੀ। ਅਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤਾਂ ਦਿੰਦੇ ਰਹਿਨੇ ਆਂ ਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਕਦੇ ਖੋਜਦੇ ਈ ਨਹੀਂ ਬੱਸ ਇਹੋ ਸਾਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਮੈਨੂੰ ਕੁਰਾਹੇ ਪਾ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਸੋਚ ਹੀ ਰਾਹੇ ਲੈ ਆਈ ਪਰ ਸੋਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜਨੀਆਂ ਪਈਆਂ, ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਤਿਆਗ ਕਰਨੇ ਪਏ, ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਪਿਆ। ਦੋਸਤੋ । ਸੋਚ ਦਾ ਬਦਲਣਾ ਹੀ ਯੁਗਾਂ ਦਾ ਬਦਲਣਾ ਹੈ ਤਰੀਕਾਂ-ਮਹੀਨੇ ਤਾਂ ਉਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ। ਸੋਚ ਬਦਲਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਟੀਚੇ, ਆਦਰਸ਼ (ਆਈਡੀਅਲ) ਤੇ ਕਰਮ ਬਦਲਣੇ। ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਨੁਕਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਐਸਾ ਕਰਕੇ ਜਾਓ ਕਿ ਲੋਕ ਮਰਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਗੁਣ ਗਾਉਣ ਅਜਿਹੇ ਕਰਮ ਨਾ ਕਰੋ ਕਿ ਲੋਕ ਜਿਊਂਦੇ ਨੂੰ ਹੀ ਲਾਹਨਤਾਂ ਪਾਉਣ।