ਨਿਚੋੜ

ਮੈਂ 18 ਸਾਲ ਦੇ ਕਰੀਬ ਨਸ਼ਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਨੌਂ ਕੇਸ ਸਿਰ ਪੁਆ ਕੇ ਸਾਲਾਂਬੱਧੀ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਚ ਰੁਲਦਾ ਰਿਹਾ ਜਿਹੜਾ ਕੈਰੀਅਰ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਤਾ ਉਹ ਵੱਖਰਾ। ਘਰ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਅਤੇ ਜੀਅ ਗਵਾਏ ਉਸ ਦੀ ਤਾਂ ਪੂਰਤੀ ਸੰਭਵ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਮੇਰੇ ਕੱਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਅੰਦਰ ਘਰ-ਘਰ ਦੀ ਹੋਣੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਹਿੱਕ 'ਤੇ ਨਸ਼ੇ ਦਾ ਦਰਿਆ ਵੱਗ ਰਿਹਾ ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਹਿ ਕੇ ਮਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋਰੀਆਂ, ਭੈਣਾਂ ਦੀਆਂ ਰੱਖੜੀਆਂ ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਪਿਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਡੰਗੋਰੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਦੇ ਪੱਤਣਾਂ ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇੱਕਾ- ਦੁੱਕਾ ਨਹੀਂ ਸੈਂਕੜੇ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਝ ਰਹੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਅੱਜ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਬਚੇ ਹਨ, ਬਹੁਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਮਰ ਗਏ ਜਾਂ ਉਜੜ ਗਏ। ਕੁਝ ਕੁ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਣ ਜੋਗੇ ਹੋਏ। ਮੈਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਬਚ ਗਿਆ। ਜੇ ਮੁਹਾਣ ਤੋਂ ਪਿਛਾਂਹ ਨਾ ਮੁੜਦਾ ਜਾਂ ਤਾਂ ਪੁਲਸ ਦੀ ਗੋਲੀ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਠੋਕ ਦਿੰਦਾ। ਜੇਕਰ ਇੱਧਰੋਂ ਬਚ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਨਸ਼ੇ ਰੂਪੀ ਮਿੱਠੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਤੈਅ ਸੀ। ਮਰੇ ਬਾਅਦ ਅੱਵਲ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਨਾ ਜੇ ਕਰਦਾ ਵੀ ਤਾਂ ਇਹੋ ਕਹਿੰਦਾ "ਕੁੱਤੇ ਦੀ ਮੌਤ ਮਰਿਆ"। ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਨਸ਼ੇ ਖਾ ਕੇ ਜਾ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਕਰਕੇ ਸੜਕ 'ਤੇ ਮਰਿਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਇਹੀ ਮਰਤਬਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਘਰ 'ਚ ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਬਹੁਤਾਤ, ਗਲਤ ਸੰਗਤ, ਨਾਂਅ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਲਲਕ ਅਤੇ ਰਾਹ-ਦਸੇਰੇ ਦੀ ਘਾਟ, ਮੈਨੂੰ ਨਸ਼ੇੜੀ ਬਣਾ ਗਈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੱਧਾ ਦੋਸ਼ ਮੇਰਾ ਸੀ ਤੇ ਅੱਧਾ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦਾ ਵੀ ਪਰ ਵਾਪਸੀ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਸੀ, ਇਹ ਮੈਂ ਕੀਤੀ ਵੀ ਤੇ ਕੀਤੀ ਵੀ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਸਹਾਰੇ ਤੋਂ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੇਰੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਨਹੀਂ ਘੁੱਟੀਆਂ ਜਦ ਮੈਂ ਸਮੈਕ ਛੱਡੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਨੇਕੀ ਦਾ ਰਾਹ ਫੜਿਆ ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਮੈਂ ਕੱਲ੍ਹਾ ਚੱਲਦਾ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਵੇਖੋ ਕਾਫ਼ਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਹਾਲੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅੰਤ ਬਾਕੀ ਹੈ । ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੈਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਤੇ ਹਾਲੇ ਦਸ ਸਾਲ ਹੋਰ ਕਰਾਂਗਾ। ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰੇਡੀਉ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾਂ ਹਾਂ ਪਰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤੱਕ ਜਾਣ ਦੀ ਤਮੰਨਾ ਹੈ।

ਮੇਰੇ ਸੁਫ਼ਨੇ ਏਨੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ਜਰ੍ਹਾ ਜਿੰਨੀਆਂ ਔਕੜਾਂ ਅੱਗੇ ਗੋਢੇ ਟੇਕ ਜਾਣ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖਾਬਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਐਨੀਆਂ ਕਾਇਰ ਹਨ ਕਿ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੇ ਤੂਫ਼ਾਨਾਂ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੰਝੂ ਕੇਰ ਖਲ੍ਹੋਣਗੀਆਂ। ਅੱਜ ਹੌਂਸਲੇ ਦਾ ਪਰਿੰਦਾ ਅਕਾਸ਼ 'ਤੇ ਹੈ ਤੇ ਸੋਚ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਧੁਰ ਪਤਾਲ ਅੰਦਰ। ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ ਜਜ਼ਬਾ ਤੇ ਨਸ਼ਾ ਉਹ ਘੁਣ ਹੈ ਜੋ ਜਜ਼ਬੇ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਚੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਹੀ ਨਸ਼ੇੜੀ ਮੌਤ ਮੰਗਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਜੂਝਣ ਸਮਰੱਥਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਤ 'ਚੋਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਸ਼ਾ ਹੀ ਉਹ ਧੱਕਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਸਾਊ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਰਾਇਮ (ਜੁਰਮ) ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ 'ਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਬਹੁਤੇ ਗੈਂਗਸਟਰ ਜਾਂ ਅਪਰਾਧੀ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਧੱਕੇ ਹੋਏ ਹੀ ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ 'ਚ ਡਿੱਗੇ ਹਨ। ਅਸਲ 'ਚ ਸਾਡਾ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਹੌਲ ਹੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਰਾਬ-ਭੁੱਕੀ ਜਿਹੇ ਨਸ਼ੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਏ ਹਨ। ਮੁੰਡੇ ਜੰਮਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੀ ਨਸ਼ੇ ਵੰਡ ਕੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਰਦੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਰਤ 'ਚ ਵੀ ਜੁਆਕ ਨੂੰ ਚਮਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਬ ਪਿਆਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕੰਡਾ ਅਫੀਮ ਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ