ਰਹੇ ਸਨ:

"ਅਸੀਂ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਇੱਕ ਘੋੜਾ ਵੀ ਪਰਤ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕੇਗਾ।"

"ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਪੰਜ ਗਾਈਡ ਨੇ, ਰੂਸੀ, ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ । ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜਾਰਜੀਅਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਸਾੜ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬੰਧਕ ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਕਸਬੇ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸਿਉਂ ਅੰਨ੍ਹੇਰੀ ਵਾਂਗ ਜਾ ਪਵੋ।"

ਉਹ ਖਾਮੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਖੱਡਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਘੁਸਮੁਸੇ ਵੱਲ, ਟਿਕਟਿਕੀ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਗੱਲ ਮੁਕਾਂਦਿਆਂ ਦੇ ਟੁੱਕ ਆਖਿਆ:

"ਬਚੇ ਨਾ ਇੱਕ ਵੀ ਉੱਥੇ।"

ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਟੋਪੀਆਂ ਟਿਕਾ ਲਈਆਂ।

"ਕਰ ਦਿਖਾਵਾਂਗੇ, ਕਾਮਰੇਡ ਕੋਜ਼ੂਖ ।"

ਤੇ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਬੈਠੇ।

ਕੋਜੂਖ ਗੱਲ ਕਰੀ ਗਿਆ:

"ਪਿਆਦਾ ਫੌਜ ਨੂੰ... ਕਾਮਰੇਡ ਖਰੋਮੋਵ, ਆਪਣੇ ਦਸਤੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਚਲਾ ਜਾਹ ਤੇ ਬੰਦਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਜਾ ਘੁੱਸ। ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਬਿਨਾਂ ਗੋਲੀ ਚਲਾਏ ਤੇ ਲੰਗਰ ਸੁੱਟੀ ਖਲ੍ਹੋਤੇ ਸਾਰੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲੈ।"

ਝੱਟ ਕੁ ਸਾਹ ਲੈਣ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਫਿਰ ਆਖਿਆ:

"ਬਚੇ ਇੱਕ ਵੀ ਨਾ।"

ਕਮਾਂਡਰ ਸੋਚੀਂ ਪੈ ਗਏ:

"ਜੇ ਜਾਰਜੀਅਨਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਵੀ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਰਾਈਫਲ ਫੜਾ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਐਸੀ ਥਾਂ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਟਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਸਾਡੀ ਰਜਮੈਂਟ ਦੇ ਇੱਕ ਇੱਕ ਬੰਦੇ ਉੱਤੇ ਬੜੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ ਜਾਵੇਗਾ।"

ਪਰ ਸਾਰੇ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਬੋਲੇ:

"ਕਰਾਂਗੇ, ਕਾਮਰੇਡ ਕੋਜ਼ੂਖ।"

"ਦੇ ਰਜਮੈਂਟਾਂ ਪਹਿਲਾ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਓ।"

ਇਕ ਇਕ ਕਰਕੇ, ਉੱਚੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੋਂ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਲਾਲੀ ਫਿੱਕੀ ਪੈਂਦੀ ਗਈ । ਗੂੜ੍ਹਾ ਨੀਲਾ ਰੰਗ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਡੁੱਲ੍ਹ ਗਿਆ। ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਪੈ ਗਈ।

ਕੋਜੂਖ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ:

"ਹਮਲੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ।"

ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚੁੱਪ ਖੜ੍ਹੋਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਉਭਰਨ ਲੱਗ ਪਈ: ਸੰਘਣਾ ਜੰਗਲ, ਰੋਕੜ ਚੜਾਈ, ਸਿੱਧੀਆਂ ਖਲੋਤੀਆਂ ਮਾਰੂ ਚਟਾਨਾਂ । ਝਟ ਕੁ ਮਗਰੋਂ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਝਿਲਮਿਲ ਕਰਦੀ ਅੱਖੋਂ ਉਹਲੇ ਹੋ ਗਈ। ਰਾਤ, ਛੁਹਲੇ ਪੈਰੀਂ ਢੱਲ