ਹੁੱਰਾਹ!"
ਤੇ ਇਹ ਜਿੱਤ ਦਾ ਨਾਹਰਾ, ਦੂਰ ਨੀਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੂੰਜਦੀ, ਘਾਟ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ, ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹੇ, ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਕਿਤੇ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।
ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੇ ਸਟੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਹਾਬੜ ਮਚੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਬਕਸੇ ਚੱਕ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਭੰਨੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਕੱਪੜੇ ਬੜੇ ਚਾਅ ਨਾਲ ਵੰਡੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਲਿਨਨ, ਕੰਬਲ, ਟਾਈਆਂ, ਐਨਕਾਂ, ਸਕਰਟ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਖੋਹੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਮਲਾਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਆ ਪਹੁੰਚੀਆਂ। ਉਹ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਆ ਕੇ ਖਿਲਰ ਗਏ - ਤਗੜੇ, ਪੱਕੇ ਹੱਡ-ਕਾਠ ਦੇ ਬੰਦੇ, ਜਹਾਜ਼ੀ ਜਾਕਟਾਂ ਪਾਈ, ਧੂੰਏਂ ਦੇ ਬੌਬਿਆਂ ਵਰਗੇ ਮੋਕਲੇ ਪਜਾਮੇ ਤੇ ਫੜਫੜਾਂਦੀਆਂ ਗੋਲ ਰਿਬਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਟੋਪੀਆਂ। ਉਹ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਦਹਾੜਦੇ ਬੋਲੇ:
"ਹੱਟ ਜਾਓ ਇੱਕ ਪਾਸੇ!"
"ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਹਟੇ।"
"ਇਸ ਗੋਲੇ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਲਾਹ ਲਓ।"
ਉਹ ਛੇਤੀ ਛੇਤੀ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਜੁੱਟ ਗਏ। ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਨੇ ਰਿਬਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਖੰਭਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ, ਤੀਵੀਂਆਂ ਦਾ ਟੋਪ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੁੰਨੀ ਲੈ ਕੇ ਖਹੁਰੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਘੁੰਡ ਕੱਢਣ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਕ ਹੋਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ, ਧੁੱਪ ਵਾਲੀ ਜ਼ਨਾਨਾ ਛੱਤਰੀ ਫੜੀ ਲੱਕ ਮਟਕਾਣ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਿਪਾਹੀ, ਤਨ ਦੁਆਲੇ ਲੀਰਾਂ ਲਮਕਾਈ, ਝੁਲਸੇ ਤੇ ਲੂਹੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਥਿਰਕਦੇ ਮਸਤੀ ਵਿਚ ਝੂਮ ਰਹੇ ਸੀ । ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ, ਛੀਟਾਂ ਤੇ ਲਿਨਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੋਕ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਕੋਰਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਧੋਤਾ, ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਤੇ ਵਹੁਟੀਆਂ ਲਈ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਇੱਕ ਨੇ ਕਰੜੇ ਕਾਲਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਮੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਡੱਬਾ ਕੱਢ ਲਿਆ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਬਾਂਹਾਂ ਫੜ ਕੇ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਹੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
"ਵੇਖੋ ਓਏ ਕਮੀਜ਼!... ਇਹਨੂੰ ਕਮੀਜ਼ ਆਖਦੇ ਜੇ !"
ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਿਰ, ਵਿੱਚੋਂ ਇਉਂ ਲੰਘਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਜਿਉਂ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਪਟਾ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
"ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲੰਘਦਾ ? ਇਉਂ ਲੱਗਦੈ, ਜਿਉਂ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।"
ਉਹ ਅੱਗੇ ਝੁੱਕਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਸਿੱਧਾ ਖਲ੍ਹ ਗਿਆ। ਕਲਫ ਨਾਲ ਆਕੜੀ ਹੋਈ ਕਮੀਜ਼ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵਸ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਇਉਂ ਸਿਰ ਅੱਗੇ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਉਂ ਭੇਡੂ ਟੱਕਰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਿੰਗ ਅੱਗੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।
"ਰੱਬ ਨਾ ਕਰੇ ਇਸ ਮੈਨੂੰ ਹਿੱਲਣ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ, ਵਿੱਚ ਸਪਰਿੰਗ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਨੇ।"
