ਸਭ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਭੁੰਜੇ ਰੱਖ ਦਿਓ।"
ਪਹਿਲੀ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਖਲ੍ਹਤੇ, ਜੋ ਕੱਪੜਾ ਲੱਤਾ ਜਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਆਏ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਣ ਲੱਗ ਪਏ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜਾਂਘੀਏ ਤੇ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਪਜਾਮੇ, ਅੰਗੀਆਂ, ਕਲਫ਼ ਲੱਗੀਆਂ ਕਮੀਜ਼ਾਂ, ਨਾਈਟ ਗਾਉਨ ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਲਾਹ ਕੇ ਨੰਗੇ ਧੜੰਗੇ, ਝੁਲਸੇ ਸਰੀਰ ਕੱਢ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਲੀਡਰ ਵੀ ਝਾਲਰਾਂ ਵਾਲੀ ਜਨਾਨਾ ਨਿੱਕਰ ਲਾਹ, ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨੰਗਾ ਹੋ ਖਲ੍ਹਤਾ।
ਲੰਮੇ ਲੰਮੇ ਬੈਂਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਇੱਕ ਛੱਕੜਾ ਉੱਥੇ ਆ ਗਿਆ।
ਕੋਜ਼ੂਖ ਨੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਲੀਡਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ:
"ਕੋਡਾ ਹੋ ਜਾ।"
ਬੰਦਾ ਲੱਤਾਂ ਬਾਹਾਂ ਉੱਤੇ ਝੁੱਕ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ, ਝਾਲਰਾਂ ਵਾਲੀ ਨਿੱਕਰ ਨਾਲ ਜਾ ਲੱਗਾ। ਸੂਰਜ ਉਸ ਦੀ ਨੰਗੀ ਪਿੱਠ ਲੂਹਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
"ਸਾਰੇ ਕੋਡੇ ਹੋ ਜਾਓ।" ਕਜੂਖ ਦੀ ਭਾਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਗੱਜੀ।
ਸਭ ਪਿੱਠਾ ਉੱਚੀਆਂ ਕਰਕੇ ਕੱਡੇ ਹੋ ਗਏ ਤੱਪਦੀ ਧੁੱਪ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨੰਗੇ ਪਿੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਲੂਹਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।
ਕੋਜੂਖ ਪੱਥਰ ਦਾ ਪੱਥਰ ਖੜ੍ਹਾ ਵੇਖੀ ਗਿਆ। ਇਸ ਝਗੜਾਲੂ ਭੀੜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਮਾਂਡਰ ਚੁਣਿਆ ਸੀ । ਇਹ ਮੁੱਕੇ ਉੱਘਰ ਉੱਘਰ ਕੇ ਪੈਂਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਰਾਬ ਬਦਲੇ ਸਭ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦੇਵੇਗਾ। ਆਪਣੀ ਮਨ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹਨਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢੀਆਂ ਸਨ।
ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਵਕਤ ਵੀ ਆਇਆ ਸੀ ਜਦ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਸੰਗੀਨਾਂ ਨਾਲ ਢਿੱਡ ਪਾੜ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।
ਤੇ ਹੁਣ, ਨੰਗ-ਮਨੰਗ, ਸਿਰ ਸੁੱਟੀ ਉਸ ਦੀ ਤਾਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ।
ਤਾਕਤ ਤੇ ਉੱਚਤਾ ਦੀ ਹਵਾ, ਜੋ ਕਦੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਅੰਦਰ ਝੁਲੀ ਸੀ ਜਦ ਉਹ ਇਕ ਅਫ਼ਸਰ ਬਣਨ ਵੇਲੇ ਲੋਚਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੁਫ਼ਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਇਆ। ਪਰ ਇਹ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਸੀ; ਜਿਹੜੀ ਖਾਹਸ਼ ਅੱਜ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਰੰਗ ਸੀ - ਨਸ਼ਾ ਸੀ । ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਖੇਗਾ, ਆਜ਼ਾਦ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਕੈਂਡੇ ਹੋਏ ਬੈਂਤਾਂ ਨੂੰ ਉਡੀਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅੱਗੇ ਝੁੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਪਰ ਜੇ ਉਸ ਕਦੇ ਇਹ ਆਖਣ ਦਾ ਹੀਆ ਕੀਤਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿ, "ਸਾਥੀਓ, ਅਸੀਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਅੱਗੇ ਸਮਰਪਣ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਹਾਂ" ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣੀ ਸੰਗੀਨਾਂ ਪਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ।
ਅਚਾਨਕ ਕੋਜੂਖ ਦੀ ਭਾਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਗੂੰਜੀ
"ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਲਓ!"
ਸਭ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਉਛਲ ਕੇ ਖਲ੍ਹ ਗਏ, ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਲਫ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਕਮੀਜ਼ਾਂ
