ਹੀ ਤਰੱਕ ਜਾਵੇਗਾ।''

"ਸੱਦਣ ਤਾਂ ਗਏ ਹੋਏ ਨੇ।"

"ਲੰਝਾ ਮੀਨਿਤਕਾ ਉਹਨੂੰ ਲੈਣ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।"

12

ਦੂਜੀਆਂ ਬਲਦੀਆਂ ਧੂਣੀਆਂ ਦਾ ਰੰਗ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੀ ਸੀ। ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਹਾਸੇ ਠੱਠੇ ਵੀ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਨ। ਕੋਈ ਤੀਵੀਂਆਂ ਨਾਲ ਦਿਲ ਪਰਚਾਣ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਕੋਈ ਬੋਤਲਾਂ ਦੇ ਢੱਕਣ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਿੱਚ ਮਸਤ । ਰਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਈ ਮੈਂਡਲਿਨ ਤੇ ਗਿਟਾਰਾਂ ਵਜਾਣ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹੇਰਾ ਦੂਰ ਭੱਜਦਾ ਜਾਪਦਾ ਸੀ ਤੇ ਅੱਗਾਂ ਦੀਆਂ ਧੂਣੀਆਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਰੁਮਕਦੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ । ਅਹਿਲ ਕਾਲੇ ਪਹਾੜ, ਜਿਉਂ ਚੌਕੜੇ ਮਾਰੀ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਅਦਿਸ ਸਮੁੰਦਰ ਮੌਨ ਧਾਰੀ ਊਂਘਾਂ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਲੋਕ ਵੀ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਨ, ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪੂਰਨ ਭਰੋਸੇਯੋਗ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਧੂਣੀਆਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਖਲ੍ਹੋਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੱਜੇ ਪੁੱਜੇ ਜੁੱਸੇ ਦਗ ਦਗ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਪਾਉਂਚਿਆਂ ਵਾਲੇ ਪਜਾਮੇ ਤੇ ਮਲਾਹਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚਿੱਟੀਆਂ ਕਮੀਜ਼ਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਗਲਮੇ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਰਿਬਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਟੋਪੀਆਂ, ਜੋ ਧੌਣਾਂ ਉੱਤੇ ਉਲਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ । ਗੱਲ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਦੇ।

ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਲੋਅ ਤੀਵੀਂਆਂ ਉਤੇ ਪੈਂਦੀ, ਉਹ ਰੰਗ ਬਰੰਗੀਆਂ ਮੂਰਤਾਂ ਜਿਹੀਆਂ ਲਗਦੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖਿੜ ਖਿੜ ਕਰਦੇ ਹਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਜਾਦੂ ਘੁਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਧੂਣੀ ਕੋਲ ਕੁੜੀਆਂ ਲਿਸ਼ ਲਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਬਾਣੇ ਪਾਈ, ਮਸਤੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕੁਝ ਰਿੰਨ੍ਹ ਪਕਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਜਾਂ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਚਕੋਰ ਚਿੱਟੇ ਮੇਜ਼ ਪੋਸ਼ ਉਹਨਾਂ ਅੱਗੇ ਵਿਛੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਉੱਪਰ ਮੱਛੀਆਂ, ਸ਼ਰਾਬਾਂ, ਜੈਮ, ਪੇਸਟਰੀਆਂ, ਮਠਿਆਈਆਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਦੇ ਡੱਬੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਚੋਹਲਾਂ, ਖੇਡਾਂ, ਹਾਸੇ ਠੱਠੇ ਦੀ ਖੂਬ ਗਰਮਾ ਗਰਮੀ ਮਚੀ ਹੋਈ ਸੀ । ਕਿਸੇ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਸ਼ਰਾਬ ਵਿੱਚ ਮਤਵਾਲੇ ਹੋਏ, ਅਚਾਨਕ ਤਾੜੀ ਮਾਰਦੇ ਖਿੜ ਖਿੜ ਕਰਦੇ ਤੇ ਫਿਰ ਚੁੱਪ ਚਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਨਿਰਸੰਦੇਹ, ਉਹ ਬੜਾ ਸੁਹਣਾ ਗਾਉਂਦੇ ਸਨ - ਕੋਈ ਕੰਮ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜੋ ਉਹ ਨਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋਣ ! ਗਲਾਸਾਂ ਨਾਲ ਗਲਾਸਾਂ ਦੀ ਟੁਣਕਾਰ, ਹਾਸਾ, ਕੁਤਕੁਤਾੜੀਆਂ, ਠੱਠੇ ਭਰੇ ਛੇੜ ਛਾੜ...।

"ਸਾਥਿਓ।"

"ਹਾਂ,।"

"ਹਾਂ "ਹਾਂ!"

"ਵਜਾਓ ਕੋਈ ਏਕਾਰਡੀਅਨ ਜ਼ਰਾ... ।"