ਪਰ ਨੀਂਦ ਨੇ, ਗੱਲ ਉੱਥੇ ਦੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਠੱਪ ਦਿੱਤੀ।
ਡੂੰਘੀ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਫੈਲੀ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ, ਭੀੜ ਭਾੜ ਤੋਂ ਬਚਦੇ, ਉਹ ਉਛਲਦੇ ਤੇ ਦੌੜਦੇ ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਭੱਜੀ ਗਏ। ਘੋੜਿਆਂ ਨੇ ਮੂੰਹ ਮਾਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਕੰਨ ਚੁੱਕ ਲਏ।
ਦੂਰੋਂ ਗੋਲੀ ਦੀ ਠਾਹ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ। ਆਵਾਜ਼ ਅਗਲੇ ਪਾਸਿਉਂ, ਸੱਜੇ ਵੱਲ ਨੂੰ ਆਈ ਸੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਪਹਾੜ ਵੱਲੋਂ। ਇਸ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਫੈਲੀ ਚੁੱਪ ਚਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਬੜੀ ਅਜੀਬ ਤੇ ਵੱਖਰੀ ਜਿਹੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ।
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਕਾਲੇ ਚਿਹਰੇ, ਅੱਗੇ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਤੇਜ਼ ਦੌੜ ਪਏ।
ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ । ਉਸੇ ਪਾਸਿਉਂ, ਪਹਾੜ ਵੱਲੋਂ ਸੱਜੇ ਹੱਥ। ਭਾਵੇਂ ਅੰਨ੍ਹੇਰਾ ਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਖੇਡਾਂ ਦਿੱਸਦੀਆਂ ਸਨ। ਤੇ ਫਿਰ ਰਾਟ... ਰਟ... ਰਟ... ਟਟ... ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਇਕ ਕਾਲਾ ਜਿਹਾ ਸਿਰ ਉਤਾਂਹ ਹੋਇਆ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਹੋਰ। ਇਕ ਕਾਲ਼ਾ ਜਿਹਾ ਚਿਹਰਾ ਉੱਠ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਇਕ ਹੋਰ ਉੱਠ ਕੇ ਰਫ਼ਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਿੱਚੋਂ, ਆਪਣੀ ਖਾਸ ਰਫ਼ਲ ਟੋਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
“ਹਾਂ ਭਈ ਗਰਿਣਸਕੋ, ਕੁਝ ਸੁਣਿਆ ਈ ? ਕੀ ਸੀ ਇਹ ?"
"ਚੁੱਪ।"
"ਪਰ ਸੁਣ ਤੇ ਰਿਹਾ ਏਂ ਨਾ... ਕਸਾਕ।"
“ਚੁੱਪ ਕਰ ਜਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਟੁੱਟੇ ਭੰਨਾ ਬਹੇਂਗਾ।"
ਪਹਿਲਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਇੱਧਰ ਉੱਧਰ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਆਪਣੇ ਚੱਡੇ ਤੇ ਪਿੱਠ ਖੁਰਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਫਿਰ ਦੋ ਚਾਰ ਕਦਮ ਪੁੱਟਦਾ ਉੱਥੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਭੂਰਾ ਚੋਗਾ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਮਲਕੜੇ ਜਿਹੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਰਟ... ਰਟ... ਰਟ...
ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਵੇਰ ਠਾਹ... ਠਾਹ... ਠਾਹ !
ਖੱਡਾਂ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ, ਝਟ ਕੁ ਲਈ ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਦਿੱਸੀਆਂ।
"ਰੱਬ ਦੀ ਮਾਰ ਕੰਬਖਤਾਂ ਨੂੰ ! ਝਟ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਲੋਕ ਥੱਕ ਕੇ ਚੂਰ ਹੋਏ ਪਏ ਨੇ, ਮਸਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਅੱਖ ਜੁੜਦੀ ਪਈ ਏ ਤੇ ਉਹ ਸੂਰ ਦੇ ਬੱਚੇ ਤਾੜ ਤਾੜ... ਤੜ... ਤੜ ਕਰਦੇ ਫਿਰ ਰਹੇ ਨੇ। ਰੱਬ ਕਰੇ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਇੰਝੇ ਵਰਤੇ। ਲੜਾਈ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਲੜੋ ਜਿੰਨਾਂ ਲੜਿਆ ਜਾਵੇ । ਭਲਾ ਇਹ ਕੀ ਹੋਇਆ, ਸੁੱਤੇ ਪਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਦਾ ਜਗਾਈ ਜਾਵੇ। ਸੁੱਤੇ ਨੂੰ ਤਾਂ ਰੱਬ ਵੀ ਨਾ ਛੇੜੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੱਭਦਾ ਕੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਕਾਰਤੂਸ ਹੀ ਫੂਕਣੇ ਹੋਏ ਨਾ... ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਹਰਾਮ ਕਰੀ ਜਾਣੀ...।"
