ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ!"

ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਦੀਆਂ ਨਕਲਾਂ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਕੰਪਨੀਆਂ ਤੇ ਟੁਕੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸੁਣਵਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਸਿਪਾਹੀ ਬਿਨਾਂ ਹਿਲ ਜੁਲ ਦੇ ਤੇ ਪਲਕਾਂ ਝਪਕੇ ਸੁਣਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਫਿਰ ਨਕਲਾਂ ਲੈਣ ਲਈ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਧੱਕੇ ਮਾਰਦੇ ਖਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਕਈ ਕਾਗਜ਼ ਫੜਨ ਲਈ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲੜ ਵੀ ਪਏ, ਕਈ ਝੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਵੱਟ ਕੱਢਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਤੇ ਫਿਰ ਬੜੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਵਿਚ ਕੱਚਾ ਤੰਮਾਕੂ ਵਲ੍ਹੇਟ ਕੇ ਸੂਟੇ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

ਕੋਜੂਖ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਉੱਡਦੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਪੁਚਾਏ ਗਏ, ਪਰ ਉਹ ਨਿੱਤ ਅੱਗੇ ਵੱਧਦਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਦਲ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੇ ਦਲਾਂ ਦਾ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਖੱਪਾ ਵੱਧਦਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਬੜੀ ਭੜਕਾਊ ਗੱਲ ਸੀ।

"ਸਾਥੀ ਸਮਲਦੂਰੋਵ, ਕਜੂਖ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ," ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਰੀ ਰੱਤੀ ਭਰ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ।"

"ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ?" ਸਮੋਲੋਦੂਰਵ ਨੇ ਮਜ਼ੇ ਨਾਲ ਅੱਗੋਂ ਹੱਸ ਛੱਡਿਆ। “ਖੁਸ਼ਕੀ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਗੱਲ ਵੱਖਰੀ ਹੈ।"

"ਪਰ ਤੂੰ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਕਮਾਂਡਰ-ਇਨ-ਚੀਫ਼ ਏਂ। ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਲਈ, ਤੈਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਕੋਜੂਖ ਤੇਰਾ ਮਾਤਹਿਤ ਹੈ।"

ਸਮੋਲੋਦੂਰੋਵ ਝੱਟ ਕੁ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੀ ਭਾਰੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਗੁਬਾਰ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ।

"ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਬੰਨ੍ਹ ਦਿਆਂਗਾ ਰੱਸੇ ਨਾਲ ।"

"ਅਸੀਂ ਕਿਉਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗੇ ਟੁਰੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਹਿਲ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ ਵੱਡੀ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਪੁੱਜਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਕੀਊਬਨ ਸਟੈਪੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਅਸੀਂ ਦੋਫੀਨੋਵਕਾ ਵਾਲੇ ਪਾਸਿਉਂ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਤੱਤਫਟ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ । ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਸੜਕ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਰਾਹ ਵੀ ਛੋਟਾ ਹੈ।"

"ਕੋਜੂਖ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਘਲਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਤਤਕਾਲ ਆਪਣੇ ਦਲ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਗੱਲ ਬਾਤ ਲਈ ਪਹੁੰਚੇ ।" ਸਮੋਲੋਦੂਰੋਵ ਗੱਜਿਆ । "ਫੌਜ ਇੱਥੋਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵੱਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਜੇ ਕੋਜੂਖ ਨਾ ਮੰਨਿਆ, ਮੈਂ ਤੋਪ ਦੇ ਗੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਦਲ ਨੂੰ ਉੱਡਾ ਦਿਆਂਗਾ।"

ਕੋਜੂਖ ਨਾ ਆਇਆ ਤੇ ਅੱਗੇ ਹੀ ਅੱਗੇ ਵੱਧਦਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਪਕੜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਿਹਾ।

ਸਮੋਲੇਦੂਰੋਵ ਨੇ ਫੌਜ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਚੀਫ਼ ਆਫ਼-ਸਟਾਫ਼, ਜੋ ਮਿਲਟਰੀ ਅਕਾਦਮੀ ਵਿੱਚੋਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਅਵਸਰ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਦ ਸਮਲੋਦੂਰੋਵ ਇਕੱਲਾ ਹੋਵੇ (ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅੜ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) । ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ