Back ArrowLogo
Info
Profile

ਡਾ. ਪ੍ਰੀਤਮ ਸੈਣੀ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹਾਸ ਰਸ ਦੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਨਹੀਂ । ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਉਸ ਵਿਚ ਕਿਧਰੇ ਵੀ ਹਾਸ ਰਸ ਵਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ । ਇਸ ਸਿਲਸਿਲੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਉਹ ਇਹ ਹਨ :

ਨਾਹੀਂ ਕੁੜੀ ਆਹੀ ਸੱਚੀ, ਕਿ ਇਸ ਆਖ ਸੁਣਾਈ ।

ਨਾਹੀਂ ਮਾਂ ਪੀਦੇ ਜਾਇਆ, ਕਿਸ ਜਬਾਨ ਸਲਾਹੀਂ ।

ਵੇਖ ਵਿਕਾਣੀ ਝੀਵਰਆਣੀ, ਕਦਮ ਉੱਠੇ ਉਸ ਨਾਹੀ' ।

ਹੈ ਜੇ ਦੁਖ ਵਡਰਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪ ਨਿਕਾਹ ਬੰਨ੍ਹਾਈ।

ਲੁੱਡਣ ਆਖੇ ਬਰਖ਼ੁਰਦਾਰਾ, ਕੁਝ ਆਖੇਂ ਤੁਧ ਦਿਵਾਈ ।

ਮੰਙੂ, ਮੱਤੀ ਤੇ ਦੋਇ ਔਰਤਾਂ, ਮੈਂ ਦੇਵਾਂ ਤੋਂ ਤਾਈਂ

ਏਹੁ ਨਸੀਬ ਹੋਵਨ ਸਭ ਤੈਨੂੰ, ਅਵੱਲ ਆਖਰ ਤਾਈਂ ।

ਆਖ ਦਮੋਦਰ ਹੱਭੇ ਵਸਤੂ ਤੈਥੋਂ ਘੋਲ ਘੁਮਾਈ ।

ਜਾਂ ਮੈਂ ਮੰਗਿਆ ਤਾਂ ਘੱਟੂ ਲੱਗਾ, ਮੂਲ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦੇਂਦਾ।

ਮੰਜੇ ਉੱਤੇ ਮੌਣ ਨਾਂ ਦੇਂਦਾ, ਹੰਨਾਂ ਮੱਝਾਂ ਕੀਕੂ ਦੇਂਦਾ ।

ਅੰਦਰ ਡਾਢਾ ਦੁੱਖ ਅਸਾਨੂੰ, ਬੋਲ ਨਾ ਤੁਧ ਵਿਖਾਣੀ।

ਬਾਬੇ ਦੀਸਹੁੰ ਸੁਣ ਤੂੰ ਹੱਸੀ, ਮੈਂ ਇਸ ਮਿਲ ਕਰ ਪਛੱਤਾਣੀ ।

ਲੱਗੇ ਦੁੱਧ ਤੇ ਨੰਗੇ ਮੱਖਣ, ਬਾਬਲ ਮੈਂਡ ਕੋਲ ਨਾ ਕੋਈ।

ਬਿੱਲੀਆਂ ਕੁੱਤੇ ਬਹੁਤੇ ਫਿਰਦੇ, ਆਵਣ ਮਹੀਂ ਨਾ ਹੋਈ ।

ਜੂਠਾ ਮਿੱਠਾ ਟੁੱਕਰ ਬਹੁਤਾ, ਕਮੀ ਨਾਹੀਂ ਕੋਈ ।

ਅੰਦਰ ਭੇਜ ਦੇਹੁ ਹੁਣ, ਜੋ ਬਾਹਰੋਂ ਆਇਆ ਕੋਈ ।

ਸੁਣ ਮਾਏ, ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਆਖਾਂ, ਸਹਿਤੀ ਆਖ ਸੁਣਾਇਆ ।

ਅੱਠੇ ਪਹਿਰ ਖਲੋਤਾ ਜੋਗੀ, ਧਰਤੀ ਪੈਰ ਨਾ ਲਾਇਆ।

ਮਾਰੇ ਮੰਤਰ, ਮੇਰਾ ਹਥ ਮੁੱਠਾ, ਫਿਰੇ ਭੁੱਖਾ ਤਿਹਾਇਆ ।

ਸਲੇਟੀ ਸਹਿਕੇ ਮੰਜੇ ਉੱਤੇ, ਪਾਸਾ ਨਾਹਿ ਹਿਲਾਇਆ।

ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੋਜੀਆਂ ਨੇ ਦਿਨ੍ਹਾਂ ਮਿਸਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹਾਸ ਰਸ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖ ਲਿਆ । ਆਖਰੀ ਬੰਦ ਵਿਚ ਤਾਂ ਹੀਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਸੁਣ ਕੇ ਤਰਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਦਮੋਦਰ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ। ਬੜੇ ਫਬਵੇਂ ਅਲੰਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।

ਬਿੰਬ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਿੰਬਾਵਲੀ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਦਮੋਦਰ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਰਚਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਹੈ।

ਡਾ. ਪੀਤਮ ਸੈਣੀ ਤੇ ਡਾ. ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ (ਸੰਪਾਦਕ) ਹੀਰ ਦਮੋਦਰ, ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪੰਨਾ 86.

69 / 272
Previous
Next