Back ArrowLogo
Info
Profile

ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਮਾਨ ਬਿੰਬ ਦੀਆਂ ਅਣਗਿਣਤ ਮਿਸਾਲਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ । ਜਿਵੇਂ :

ਚੰਨ ਚੜਿਆ ਕਲ ਆਲਮ ਵੇਖੋ, ਮੈਂਡਾ ਚੰਨ ਉਦਾਈਂ ।

ਰਾਹ ਤਕ ਦੀ ਤੇ ਕਾਗ ਉਡੇਂਦੀ, ਬੈਠੀ ਝਾਤੀ ਪਾਈ।

ਸਿੱਕ ਤੁਹਾਡੀ ਤੋਸਾ ਮੁੰਡਾ, ਬੱਧੀ ਬੈਠੀ ਥਾਈਂ ।

ਰਗ ਰਗ ਵਿਚ ਹਜੂਮ ਹੀਰੇ ਦਾ, ਜ਼ਿਕਰ ਕਰੀਂ ਹਰ ਜਾਈ।

ਸੱਭ ਕੁੜੀਆਂ ਤਾਰੇ ਦਿਸਹੁ, ਵਿਚ, ਚੰਦ ਸਲੇਟੀ ਨਾਹੀਂ ।

ਬੋਹੜ ਪਿੱਪਲ ਅਵਰ ਸਰੀਹਾਂ, ਉੱਥੇ ਸੱਥ ਬਬਾਣੀ ।

ਹਉਲੀ ਟਰੇਂ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲੋਂ, ਪਹਿਲੋਂ ਮੰਗੇ ਪਾਣੀ ।

ਮੋਹ ਤੇ ਢਾਲ ਦੋਵੇਂ ਲੜ ਲੱਝੀ ਗੱਲ ਨਾ ਬਹੁਤ ਬਿਖਾਣੀ ॥

ਇਹ ਨਸੀਹਤ ਕਰ ਉੱਠੀ ਸਲੇਟੀ, ਅੱਗੇ ਆਪ ਸਿਧਾਣੀ ।

ਦਮੋਦਰ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਵਿਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਮਾਨ ਬਿੰਥਾਂ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਉਪਲੱਬਧ ਹਨ ।

ਰਸ ਬਿੰਬ

ਮਿੱਠੀ ਰੰਟੀ ਤੇ ਦੁਧ ਮਾਝਾ, ਤਿਆਰ ਤਿੰਨ ਅਣਾਈ । (166)

ਪਹਿਲਾ ਤਿੰਨ ਨਿਵਾਲਾ ਧੀਦੋ, ਸਹੀ ਸਲਾਮਤ ਖਾਇਓ।

ਬੀਆ ਕਹਿਰ ਨਾ ਕਹੁਰਾਂ ਵਰਗਾ ਕੇਹਾ ਕਾਵੜ ਆਇਓ ।

ਤਰਸ ਨਾ ਕੀਤਾ ਸਾਹਿਬ ਸੰਦਾ, ਮੈਂ ਗਰੀਬ ਕਰ ਪਾਇਓ !

ਆਖੇ ਧੀਦੋਸ ਮੰਦਾ ਕੀਤੇ ਖ਼ਾਨਾ, ਮੱਤ ਕ ਈ ਦਾ ਦੁਧ ਪੀਵਾਇਓ।

ਨਿਵਹਰਾਲਾ ਮਿੱਠਾ ਸਾਈਂ ਦਿੱਤਾ, ਹੋਇਆ ਨਸੀਬ ਅਸਾਹੀਂ । (167)

ਪਰ ਰਸ ਬਿੰਬ ਦੀਆ ਉਦਾਹਰਣਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਮਾਨ ਬਿੰਬ ਨਾਲੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਹਨ।

ਬਲਕਿ ਨਾਂ-ਮਾਤਰ ਹੀ ਹਨ ।

ਨਾਦ ਬਿੰਬ

ਦਮੋਦਰ ਦੀ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਨਾਦ-ਬਿੰਬਾਂ ਦੀ ਵੀ ਭਰਮਾਰ ਹੈ :

ਹੋਵੇ ਹੀਰ ਕਰੇਂਦੀ ਨਾਰੇ, ਹੋਵੇ ਕੂਕ ਸੁਣਾਈ।

ਹਿਣਕਣ ਘੋੜੇ, ਲਿਸ਼ਕਣ ਜਾਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਆਖ਼ਰ ਆਈ।

ਚੜ੍ਹ ਧੀਦੋ ਵੰਝਲੀ ਜਦ ਵਾਹੀ, ਕੇਹੀਆਂ ਸੁਰਾਂ ਉਠਾਈਆਂ ।

ਸ਼ੀਂਹ, ਬਠਿੰਡੇ, ਚੀਤੇ, ਮੋਨੀ, ਸੱਭੇ ਚਾਰਤ ਆਈਆਂ।

ਲਲਤ ਰਾਗ ਵਿਚ ਵਾਹੀ ਵੰਝਲੀ, ਪੀਰਾਂ ਚੰਗੀ ਭਾਈ ।

ਵੱਜੀ ਧਰਤ ਤੇ ਜ਼ਿਮੀਂ ਬੁਲੇਂਦੀ, ਝੱਲ ਨਾ ਸਕੇ ਤਾਰੇ ।

ਘਰ ਚੂਚਕਾਣੇ ਟੰਮਦ ਵੱਜਿਆ ਕੰਨ ਅਵਾਜ਼ ਸੁਣੀਂਦਾ । (387)

ਸਟ ਨਗਾਰੇ ਪਹਿਲੀ ਪਾਈ ਤਾਂ ਆਲਮ ਉੱਛਲ ਆਇਆ (417)

ਹਿਣਕਣ ਘੋੜੇ ਲਿਸਕਣ ਜਾਂਞੀ, ਮੈਨੂੰ ਆਖ਼ਰ ਆਈ । (419)

ਘੱਤੀ ਕੁਕ ਜਾਇਕੇ ਲੰਕਾਂ, ਵਸਤੀ ਵਿਚ ਸੁਣਾਇਆ ।

70 / 272
Previous
Next