ਮੁਤਾਬਕ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਵਾਲਦ ਦਾ ਨਾਂ ਕੁਤਬ ਸ਼ਾਹ ਸੀ, ਉਹ ਜੰਡਿਆਲਾ ਸ਼ੇਰ ਖਾਂ ਜ਼ਿਲਾ ਸ਼ੇਖੂਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਕਸੂਰ ਵਿੱਚ ਮੌਲਵੀ ਗੁਲਾਮ ਮੁਹਈਉਦੀਨ ਜਾਂ ਮੌਲਵੀ ਗੁਲਾਮ ਮੁਰਤਜ਼ਾ ਕੋਲੋਂ ਜ਼ਾਹਰੀ ਅਲੂਮ (ਇਲਮ ਦਾ ਬਹੁਵਚਨ) ਸਿਖੇ। ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਉਦੀਨ ਮਸਊਦ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਤੋਂ ਰੂਹਾਨੀ ਫੈਜ਼ (ਲਾਭ ਲਿਆ) ਪਾਇਆ ਤੇ ਆਪ ਦੇ ਗੱਦੀ ਨਸ਼ੀਨ ਖਾਜਾ ਦੀਵਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਦਿੱਤਾ।
ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਉਮਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਮਲਕਾ ਹਾਂਸ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ ਤੇ ਏਥੇ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸੀਤ ਦੇ ਹੁਜਰੇ (ਕੋਠੜੇ) ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ "ਹੀਰ" ਵਰਗੀ ਸ਼ਾਹਕਾਰ (ਚੋਟੀ ਦੀ) ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਤਸਨੀਫ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ "ਹੀਰ" 1180 ਹਿਜਰੀ ਦੀ ਤਸਨੀਫ ਏ। ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਮਲਕਾ ਹਾਂਸ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਜੰਡਿਆਲੇ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਕਸੂਰ ਠਹਿਰ ਕੇ ਅਪਣੇ ਉਸਤਾਦ ਨਾਲ ਮਿਲੇ। ਏਸ ਗੱਲ ਦਾ ਖੋਜ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਏ ਕਿ ਆਪ ਹਜ਼ਰਤ ਬੁਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਹਮਅਸਰ (ਸਮਕਾਲੀ), ਹਮਸਬਕ (ਹਮ ਜਮਾਤੀ) ਅਤੇ ਉਸਤਾਦ ਭਰਾ ਸਨ। ਮੁਹੱਕਕਾਂ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਹੋਰੀਂ 1722 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਵਫਾਦ ਪਾਈ। ਆਪ ਜੰਡਿਆਲਾ ਸ਼ੇਰ ਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦਫਨ ਹੋਏ।
ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਹੋਰੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਅਜ਼ੀਮ (ਵੱਡੇ) ਤੇ ਕਾਦੁਰਕਲਾਮ (ਮਹਾਨਤਮ) ਸ਼ਾਇਰ ਨੇ। ਉਹ ਕਲਾਮ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਤੇ ਓਹਨਾਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ (ਰਾਜ) ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਉਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹਿਵੇ ਗੀ।
ਮੀਆਂ ਮੁਹੰਮਦ ਬਖਸ਼ ਹੋਰੀਂ ਆਖਦੇ ਨੇ:-
ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਸੁਖਨ ਦਾ ਵਾਰਸ ਨਿੰਦੇ ਕੌਣ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ
ਹਰਫ ਉਹਦੇ ਤੇ ਉਂਗਲ ਧਰਨੀ ਨਾਹੀਂ ਕਦਰ ਅਸਾਂ ਨੂੰ
ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹੀਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਅਦਬ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜਾ ਰੁਤਬਾ ਹੀਰ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਏ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਅਵਾਮ ਤੇ ਖਵਾਸ ਸਭ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਏਸ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਚਾਹਤ ਤੇ ਮੁਹੱਬਤ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿੰਦਾ ਏ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਾ ਰਹਿਵੇਗੀ।
ਸੱਯਦ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਅਰੂਫ (ਪ੍ਰਸਿੱਧ) ਰੁਮਾਨਵੀ ਕਿੱਸੇ "ਹੀਰ" ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਇਰਾਨਾ ਕਮਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਅਮਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਏ। ਜ਼ਬਾਨ ਵ ਬਿਆਨ ਦੇ ਜ਼ਾਇਕੇ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਹੀਰ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਉਹ ਉੱਚੀ ਸੁੱਚੀ ਕਿਤਾਬ ਏ ਜਿਹਦੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ਬਾਨ, ਲਹਿਜੇ ਦੀ ਕੋਮਲਤਾ, ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀ ਚਮਕ ਦਮਕ ਤੇ ਮੁਆਸ਼ਰਤੀ ਰਵੱਈਆਂ ਦੀ ਅੱਕਾਸੀ ਦੇ ਸਬੱਬੋ ਅਰੂਜ ਸਿਖਰ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਏ। ਹੀਰ ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ਬਾਨ ਦੀ ਉਹ ਕਦੀਮ (ਪੁਰਾਣੀ) ਦੌਲਤ ਏ ਜਿਹਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ਬਾਨ ਦਾ ਤਾਜਮਹੱਲ ਆਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤੇ ਮੁਨਾਸਬ ਏ। ਏਸ ਕਿਤਾਬ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ਬਾਨ ਦੇ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਠੇਠ ਲਫਜ਼, ਤਰਕੀਬਾਂ, ਮੁਹਾਵਰੇ ਤੇ ਕਹਾਵਤਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਮਹਿਫੂਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਏ ਤੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ਬਾਨ ਜ਼ਿੰਦਾ ਏ, ਪੰਜਾਬੀ ਪੜ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਹੀਰ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਤੋਂ ਮਹਿਜ਼ੂਜ਼ (ਖ਼ੁਸ਼) ਹੁੰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਮੁਅਤਬਰ ਸ਼ਾਇਰ ਮੀਆਂ ਮੁਹੰਮਦ ਬਖਸ਼ ਹੋਰੀ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀ ਸਲਾਹਣਾ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਲਿਖਦੇ ਨੇ:-
ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਸੁਖਨ ਦਾ ਵਾਰਸ ਨਿੰਦੇ ਕੌਣ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ
ਹਰਫ ਉਹਦੇ ਤੇ ਉਂਗਲ ਧਰਨੀ ਨਾਹੀਂ ਕਦਰ ਅਸਾਂ ਨੂੰ
