ਜਿਹੜੀ ਓਸ ਚੁਹਰੇਟੀ ਆਖੀ ਜੇ ਸਮਝੇ ਕੋਈ ਸਾਰੀ

ਹਿਕ ਹਿਕ ਸੁਖਨ ਅੰਦਰ ਖੁਸ਼ਬੂ ਏ. ਵਾਂਗ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖਾਰੀ

 

ਹੀਰ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਮਕਬੂਲੀਅਤ

ਹੀਰ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਅੱਜ ਜੋ ਮਕਾਮ ਹਾਸਲ ਏ ਤੇ ਜਿਹੜੀ ਮਕਬੂਲੀਅਤ (ਹਰਮਨਪਿਆਰਤਾ) ਉਹਦੇ ਹਿੱਸੇ ਆਈ ਏ. ਉਹਦਾ ਵੇਰਵਾ ਕਰੀਏ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਸਬਾਬ (ਕਾਰਨ) ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਨੇ।

1. ਇਹਦੇ ਵਿੱਚ ਅਵਾਮੀ ਰੰਗ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸਾਡੀ ਪੇਂਡੂ ਜਟਾਲੀ ਏਸ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਏ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੇਹਾਤ (ਪਿੰਡਾਂ) ਵਿੱਚ ਹੀਰ ਨੂੰ ਬੜੇ ਸ਼ੌਕ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਗਾ ਕੇ ਪੜ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਬੜੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਏ।

2. ਵਾਰਸ਼ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਹੀਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਦੇਹਾਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਅਕਾਸੀ ਕਰਦੀ (ਤਸਵੀਰ ਖਿੱਚਦੀ) ਏ ਏਸ ਪਾਰੋਂ ਵੀ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀ ਏ। ਏਸ ਤੋਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਮੁਆਸ਼ਰਤੀ (ਸਮਾਜੀ) ਰਵੱਈਆਂ (ਵਰਤਾਰਿਆਂ) ਦੀ ਦੱਸ ਮਿਲਦੀ ਏ।

3. ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਰਾ ਖਿੱਤਾ ਬਿਲਖ਼ਸੂਸ (ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਪੇਂਡੂ ਰਹਿਤਲ ਰੁਮਾਨੀਅਤ ਪਸੰਦ ਏ। ਹੀਰ ਇੱਕ ਰੁਮਾਨਵੀ ਤੇ ਇਸ਼ਕਾਈਆ ਕਿੱਸਾ ਏ। ਏਸ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਜ਼ਾਜ ਨਾਲ ਇਹਦਾ ਬੜਾ ਮੇਲ ਏ।

4. ਇਹਦੇ ਕਿਰਦਾਰ (ਪਾਤਰ) ਦੇਹਾਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ (ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ) ਕਰਦੇ ਨੇ। ਅੱਜ ਵੀ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਪਰਵਾਨ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀ ਹਰ ਇਸ਼ਕ ਕਹਾਣੀ ਵਾਰਸ ਦੀ ਹੀਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਇਖਤਿਆਰ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਏ।

5. ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਅਕਸਰ ਮਕੂਲੇ (ਕਥਨ) ਕਹਾਵਤ ਤੇ ਜਰਬੁਲਮਿਸਲ (ਆਖਾਣ) ਦਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਗਏ ਨੇ। ਜਿਹਦੇ ਪਾਰੋਂ ਹੀਰ ਦੀ ਹਿਆਤੀ ਅਬਦੀ (ਸਦੀਵੀ) ਹੋ ਗਈ ਏ।

6. ਜ਼ਬਾਨ ਵ ਬਿਆਨ ਦੇ ਇਅਤਬਾਰ ਨਾਲ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਬੜੇ ਵਸਫ (ਗੁਣ) ਨੇ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਸਫਾਂ ਦੇ ਸਬੱਬੋਂ ਵੀ ਵਾਰਸ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਲਾਸਾਨੀ (ਬੋਮਿਸਾਲ) ਅਤੇ ਲਾਫਾਨੀ (ਅਮਰ) ਏ।

7. ਹੀਰ ਨੂੰ ਮੀਆਂ ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ ਅਤੇ ਪੀਰਾਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਵਧਾਇਆ ਏ। ਇਹ ਗੱਲ ਹੀਰ ਦੀ ਮਕਬੂਲੀਅਤ ਦਾ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸਬੂਤ ਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਹੀਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਾਫਾ (ਵਾਧਾ) ਹੋਇਆ ਏ।

8. ਦੁਖ ਦਰਦ, ਸੋਜ਼, ਮੰਜ਼ਰਨਿਗਾਰੀ ਤੇ ਸਰਾਪਾ ਨਿਗਾਰੀ (ਪੂਰੇ ਚਿਤਰ ਖਿਚਣੇ) ਵਰਗੇ ਵਸਫ ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ ਦੀ ਪਿਆਰ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਤੁਅੱਲਕ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨਾਲ ਕਾਇਮ ਕਰਲ ਵਿਚ ਬੜਾ ਕਿਰਦਾਰ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਨੇ।

9. ਸਾਡੀ ਰਹਿਤਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਬਕਾ ਅਜੇਹਾ ਏ ਜਿਹੜਾ ਤਸਵਫ (ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ) ਅਤੇ ਸੂਫੀਆਂ ਨਾਲ ਅਕੀਦਤ (ਸ਼ਰਧਾ) ਰੱਖਦਾ ਏ। ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਹੋਰਾਂ ਏਸ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਰੂਹ ਕਲਬੂਤ ਦਾ ਝਗੜਾ ਆਖ ਕੇ ਤਸੱਵਫ ਦਾ ਰੰਗ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਏ। ਕਿਤਾਬ ਦੀਆਂ ਸੂਫੀਆਨਾ ਰਮਜ਼ਾਂ ਦੀ ਤਸਵਫ ਪਸੰਦ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਕਦਰ ਏ।        

10. ਹੀਰ ਤੇ ਰਾਂਝੇ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਮਸ਼ਰਕ (ਪੂਰਬ) ਦੇ ਮਹੱਜ਼ਬ (ਤਹਿਜ਼ੀਬਵਾਲੇ) ਮੁਆਸ਼ਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਜ਼ਤ ਤੇ ਵਕਾਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ ਦੇ ਆਸ਼ਕਾਨਾ ਰਵੱਈਏ ਨਾਲ