ਇਤਿਫਾਕ (ਸਹਿਮਤੀ) ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ ਨੂੰ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਫਰਦ ਤੇ ਵਿਗਾੜ ਦਾ ਸਬੱਬ (ਕਾਰਨ) ਗਿਣਦੇ ਨੇ। ਏਸ ਇਖਤਲਾਫੀ (ਅਸਹਿਮਤੀ ਵਾਲੀ) ਬਹਿਸ ਨੇ ਹੀਰ ਨੂੰ ਬੜੀ ਮਕਬੂਲੀਅਤ ਦਿੱਤੀ ਏ।

ਵਿਧਾਤਾ ਸਿੰਘ ਤੀਰ ਹੋਰੀ ਹੀਰ ਦੀ ਮਕਬੂਲੀਅਤ ਦਾ ਬੜਾ ਸੁਹਣਾ ਨਖੇੜ ਕਰਦੇ ਨੇ:-

ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਦੇ ਵਾਰਸਾ ਸੱਚ ਮੰਨੀ, ਮੰਨਾਂ ਮੈਂ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਪੀਰ ਤੈਨੂੰ

ਦਿੱਤੀ ਜਿੰਦ ਤੂੰ ਹੀਰ ਸਲੇਟੜੀ ਨੂੰ, ਦੇ ਗਈ ਸਦਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੀਰ ਤੈਨੂੰ

 

ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਇੱਕ ਅਲਾਮਤੀ ਕਹਾਣੀ

ਹੀਰ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਤਮਸੀਲੀ ਕਿਰਦਾਰ (ਡਰਾਮਾਈ ਪਾਤਰ) ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਨੇ, ਸੱਯਦ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਹੋਰੀਂ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਲਾਮਤੀ (ਚਿਨ੍ਹਆਤਮਕ) ਕਿਰਦਾਰ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਕੌਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੂਹ ਕਲਬੂਤ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਤਮਸੀਲੀ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਿਖਦੇ ਨੇ:

ਤਮਸੀਲ ਦੇ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਜੇਹੀ ਜ਼ੀਨਤ ਲਾਅਲ ਦੇ ਹਾਰ ਦੀ ਸੀ

ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਲਿਖਦੇ ਨੇ:

ਇਹ ਰੂਹ ਕਲਬੂਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸਾਰਾ ਨਾਲ ਅਕਲ ਦੇ ਮੇਲ ਮਲਾਇਆ ਈ

ਅੱਗੇ ਹੀਰ ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਹੀ ਐਸੀ ਸ਼ਿਅਰ ਬਹੁਤ ਮਰਗੂਬ ਬਣਾਇਆ ਈ

ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਏਸ ਇਸ਼ਕੀਆ ਦਾਸਤਾਨ (ਕਹਾਣੀ) ਲਿਖਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਏਸ ਹਰਕਤ ਉਤੇ ਬਹੁਤ ਖਫਾ ਹੋਏ। ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਵਜ਼ਾਰਤ (ਵਿਆਖਿਆ) ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਤੇ ਮੁੰਜ ਦੀ ਰੱਸੀ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀ ਪਰੋ ਦਿੱਤੇ ਨੇ' ਇਹ ਗੱਲ ਹੀਰ ਨੂੰ ਅਲਾਮਤੀ ਕਿੱਸਾ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦਲੀਲ ਏ। ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਹੋਰੀਂ ਆਖਦੇ ਨੇ

ਇਹ ਮਾਅਨੇ ਕੁਰਾਨ ਮਜੀਦ ਦੇ ਨੇ, ਜਿਹੜੇ ਸ਼ਿਅਰ ਮੀਏਂ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨੇ

ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਤਸ਼ਰੀਹ (ਵਿਆਖਿਆ) ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਹੋਰੀਂ ਲਿਖਦੇ ਨੇ ;

ਹੀਰ ਰੂਹ ਤੇ ਚਾਕ ਕਲਬੂਤ ਜਾਣੋ, ਬਾਲ ਨਾਥ ਇਹ ਪੀਰ ਬਣਾਇਆ ਈ

ਪੰਜ ਪੀਰ ਨੇ ਪੰਜ ਹਵਾਸ ਤੇਰੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਥਾਪਨਾ ਤੁਧ ਨੂੰ ਲਾਇਆ ਈ

ਕਾਜ਼ੀ ਹੱਕ, ਝਬੇਲ ਨੇ ਅਮਲ ਤੇਰੇ ਇਆਲ ਮੁਨਕਰ ਨਕੀਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਈ

ਕੋਠਾ ਗੌਰ ਅਜ਼ਰਾਈਲ ਹੈ ਇਹ ਖੇੜਾ ਜਿਹੜਾ ਲੇਂਦਾ ਰੂਹ ਨੂੰ ਢਾਇਆ ਈ

ਕੈਦੋ ਲੰਙਾ ਸ਼ੈਤਾਨ ਮਲਊਨ ਜਾਣੋ ਜਿਸਨੇ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਨ ਫੜਾਇਆ ਈ

ਸਈਆਂ ਹੀਰ ਦੀਆਂ ਰੰਨ ਘਰ ਬਾਰ ਤੇਰਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪੈਵੰਦ ਬਣਾਇਆ ਈ

ਵਾਂਗ ਹੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਣ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਾ ਸਾਥ ਲਦਾਇਆ ਈ

ਜਿਹੜਾ ਦਿਲ ਦਾ ਨਾਤਕਾ ਵੰਝਲੀ ਹੈ ਜਿਸ ਹੋਸ਼ ਦਾ ਰਾਗ ਸੁਣਾਇਆ ਈ

ਸਹਿਤੀ ਮੌਤ ਤੇ ਜਿਸਮ ਹੈ ਯਾਰ ਰਾਂਝਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਭੇੜ ਮਚਾਇਆ ਈ