ਇਸ਼ਕ ਪੀਰ ਫਕੀਰ ਦਾ ਮਰਤਬਾ ਹੀ ਮਰਦ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਭਲਾ ਰੰਜੂਲ ਮੀਆਂ
ਖਿਲੇ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਕਲੂਬ ਅੰਦਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਇਸ਼ਕ ਕਬੂਲ ਮੀਆਂ
ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਹਮਦ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਵੀ ਇੰਜ ਦਾ ਹੈ:
ਅੱਵਲ ਹਮਦ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਵਿਰਦ ਕੀਜੇ ਇਸ਼ਕ ਕੀਤਾ ਸੂ ਜਗ ਦਾ ਮੂਲ ਮੀਆਂ
ਪਹਿਲਾਂ ਆਪ ਹੈ ਰਬ ਨੇ ਇਸ਼ਕ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮਾਅਸ਼ੂਕ ਹੈ ਰਬ ਰਸੂਲ ਮੀਆਂ
ਇਸ਼ਕ ਦੀਆਂ ਔਖੀਆਂ ਰਾਹਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਹੋਰੀਂ ਲਿਖਦੇ ਨੇ
ਖਾਕ ਭੁਖਿਆਂ ਕੰਦ ਦਾ ਸਵਾਦ ਆਵੇ, ਮਜ਼ਾ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਇਹ ਤਾਸੀਰ ਦਾ ਈ
ਬਿਨਾਂ ਮੁਰਸ਼ਿਦਾਂ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਰਾਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਜਿਵੇਂ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਜ਼ਰੀਰ ਦਾ ਈ
ਇਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਬੜੀਆਂ ਤਿਲਕਣ ਬਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਏਥੇ ਹੌਸਲਾ ਪਸਤ ਜ਼ਮੀਰ ਦਾ ਈ
ਇਸ਼ਕ ਆਕਲਾਂ ਦੀ ਮਤ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਲਿਖੇ ਹੁਕਮ ਇਹ ਖਾਸ ਤਕਦੀਰ ਦਾ ਈ
ਦੁਨਿਆਵੀ ਬੇਸਬਾਤੀ-
ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਬੇਸਬਾਤੀ (ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਨਾਪਾਇਦਾਰੀ) ਬਾਰੇ ਸ਼ਾਇਰੀ ਸੂਫੀਆ ਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਮੌਜੂ ਏ। ਸੂਫੀ ਲੋਕ ਮਾਅਰਫਤ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਉਹ ਕੁਝ ਦੇਖ ਲੈਦੇ ਨੇ ਤੇ ਜਾਣ ਲੈਦੇ ਨੇ ਜਿਹੜਾ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਦੀ ਅੱਖ ਤੋਂ ਸਦਾ ਉਹਲੇ ਰਹਿੰਦਾ ਏ। ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਕਫ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਹੋਰਾਂ ਹੀਰ ਵਿੱਚ ਮਾਅਰਫਤ ਤੇ ਤਸੱਵਫ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਏ। ਅਕਸਰ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਬੇ ਸਬਾਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਲਾਮ ਦਾ ਮੌਜੂ ਬਣਾਇਆ ਏ;
ਵਾਰਸ ਰਬ ਨੇ ਕੰਮ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸਾਡੀ ਉਮਰ ਹੈ ਨਕਸ਼ ਪਤਾਸੜੇ ਤੇ
ਮੌਤ ਜੇਡ ਨਾ ਸਖਤ ਕੋਈ ਚਿਠੀ ਓਥੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਹੀਓਂ ਨਾਬਰੀ ਏ
ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਵਸਾਹ ਕੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਬੰਦਾ ਬਕਰਾ ਹਕ ਕਸਾਈਆਂ ਦੇ
ਅਖਲਾਕੀਅਤ-
ਇੱਕ ਸੂਫੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖੂਬੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਏ ਇਕ ਉਹ ਅਖਲਾਕੀਆਤ ਦਾ ਬੜਾ ਵੱਡਾ ਮਬੱਲਗ (ਪ੍ਰਚਾਰਕ) ਹੁੰਦਾ ਏ। ਮੁਆਸ਼ਰੇ ਦੀ ਇਸਲਾਹ ਦੀ ਅਖਲਾਕੀਅਤ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਰਾਹੀਂ ਈ ਮੁਮਕਨ (ਸੰਭਵ) ਏ ਤੇ ਸੂਫੀਆਂ ਦੀ ਖਾਹਿਸ਼ ਅੱਲਾ ਨਾਲ ਮੁਹੱਬਤ ਨਾਲ ਮੁਆਸ਼ਰੇ ਦੀ ਇਸਲਾਹ ਵੀ ਏ। ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨੇਕ ਬੰਦੇ ਹਮੇ ਸ਼ਾ ਅਖਲਾਕੀ ਤੇ ਸਮਾਜੀ ਬੁਰਾਈਆਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਭਰਪੂਰ ਜਹਾਦ ਕਰਦੇ ਨੇ। ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਇਹ ਪਹਿਲੂ ਵੀ ਸਖਣਾ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਅਖਲਾਕੀਅਤ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਵਲ ਰਾਗ਼ਬ (ਝੁਕੀ) ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਏ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਰਾਹੀਂ ਮੁਆਸ਼ਰੇ ਨੂੰ ਸੰਵਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ:
