ਅੱਵਲ ਹਮਦ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਵਿਰਦ ਕੀਜੇ ਇਸ਼ਕ ਕੀਤਾ ਸੂ ਜਗ ਦਾ ਮੂਲ ਮੀਆਂ
ਪਹਿਲੇ ਆਪ ਹੈ ਰਬ ਨੇ ਇਸ਼ਕ ਕੀਤਾ ਮਾਅਸ਼ੂਕ ਹੈ ਨਬੀ ਰਸੂਲ ਮੀਆਂ
ਇਸ਼ਕ ਪੀਰ ਫਕੀਰ ਦਾ ਮਰਤਬਾ ਹੈ, ਮਰਦ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਭਲਾ ਰੰਜੂਲ ਮੀਆਂ
ਖੁਲ੍ਹੇ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਬ ਕਲੂਬ ਅੰਦਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਇਸ਼ਕ ਕਬੂਲ ਮੀਆਂ
ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਮੀਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਬੋਲੀ
‘ਮੁੰਜ ਦੀ ਰੱਸੀ' ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
'ਹੀਰ' ਦੇ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਹੋਣ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੀ ਗਈ ਅਮੀਰ ਲੋਕਬੋਲੀ ਹੈ। ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਅਤੇ ਭਰਪੂਰ ਜੀਵਨ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਖਜ਼ਾਨੇ ਨਾਲ ਮਾਲਾਮਾਲ ਹੈ। ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਵੱਲੋਂ ਹੀਰ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਲਿਖਣ ਬਾਬਤ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹਦਾ ਪੀਰ ਗੁੱਸੇ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਬੁਲਾ ਕੇ ਜਵਾਬਤਲਬੀ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਹੋਰੀ ਉਸ ਨੂੰ 'ਹੀਰ' ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸੁਣਾਏ ਤਾਂ ਪੀਰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਤੂੰ ਤੇ "ਮੁੰਜ ਦੀ ਰੱਸੀ ਵਿੱਚ' ਮੋਤੀ ਪਰੋ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਪੀਰ ਦੀ ਆਖੀ ਅੱਧੀ ਗੱਲ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਨੇ (ਹੀਰ ਲਿਖਕੇ) ਮੁੰਜ ਦੀ ਰੱਸੀ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀ ਪਰੋ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਮੋਤੀ ਪਰੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਉਹ ਸੌ ਫੀ ਸਦੀ ਠੀਕ ਹੈ ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਤਕ ‘ਮੁੰਜ' ਦੀ ਰੱਸੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਬੇਹੂਦਾ ਗੱਲ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ 'ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਮੁੰਜ ਦੀ ਰੱਸੀ ਨਹੀਂ। ਦਰ ਅਸਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਮਾਂ ਦਾ ਦਰਜਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮਾਂ ਵਾਲੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਬਾਬਤ ਅਜੇਹੇ ਕੁਚੱਜੇ ਅਤੇ ਬੇਹੂਦਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਸੇ ਪੀਰ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਸਧਾਰਨ ਮਰਦ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੋਭਦੀ। ਜਿਹੜਾ ਪੁਰਸ਼ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਨਕ ਵਾਲੇ ਕੁਰਾਹੇ ਪਏ ਅਤੇ ਸ਼ਾਵਲਵਾਦੀ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤਾਂ ਕਰਦੇ ਹੀ ਹਨ ਪਰ ਇਹਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿਮਾਕਤ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਸੀਂ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦੇਣਦਾਰ ਹਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀਰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਬਾਕੀ ਨਾਮ ਨਿਹਾਦ ਉਂਚੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਸਾਊ ਅਤੇ ਬੀਬੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦਿੱਤਾ। ਏਸ ਨੇ ਹੀ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੁਲ੍ਹਵਾ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਅਮਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਾਰਸ ਦੇ ਮਜ਼ਹਬੀ ਪੀਰ ਦੀ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੜ੍ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ ਪਰ ਉਹ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਖੈਰ ਅਸੀਂ ਇਹਦੇ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਪੀਰ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਗਲਤ ਬੋਲਾਂ ਦਾ ਸਖਤ ਨੋਟਿਸ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਹੋਰੀਂ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਬੁਰਾ ਜ਼ਰੂਰ ਮਨਾਇਆ ਹੋਵੇਗਾ।
ਉਹਦੀ (ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਲਈ ਵਰਤੀ ਗਈ ਲੋਕਬੋਲੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਮਾਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਹੈ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕਮਾਲ ਅਹਿਮਦ ਸਦੀਕੀ ਆਪਣੀ ਪੁਸਤਕ 'ਆਹੰਗ ਔਰ ਅਰੂਜ਼' ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪਤੇ ਦੀ ਗੱਲ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ 'ਸ਼ਿਅਰ ਅਜੇਹੀ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਕਿ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇ... ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਇਰੀ
