ਦਾ ਗੂੜ੍ਹਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ। (ਪੰਨਾ 157) । ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕਵਿਤਾ ਨਾਲ ਦਿਲ ਅਤੇ ਜਾਨ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਹੋਰੀਂ ਇਸ ਕਥਨ ਤੇ ਪੂਰੇ ਉੱਤਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਅਨੇਕਾਂ ਅਨਪੜ੍ਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਜੁੜਿਆ) ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਹੀਰ ਸੁਣਕੇ ਬੇਖ਼ੁਦ ਹੋ ਕੇ ਝੂਮਦੇ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਹੀਰ ਦੇ ਮਿਸਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਿਅਰ ਜ਼ਬਾਨੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਤੜਕੇ, ਸਾਝਰੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਹਾਲੀ ਦੀ ਸੁਰੀਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ 'ਹੀਰ' ਦੀਆਂ ਬੇਤਾਂ ਸੁਣਨ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ ਉਹਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਕਿਸ ਅਨੰਦ ਦੀ ਭੁਖ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਹੀਰ ਲਿਖਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਰੇਸ਼ਮ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਸੁੱਚੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਅੱਗੇ ਅਦਬ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਿਰ ਝੁਕਾਉਂਦੇ ਹਾਂ।

1947 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੀਰ ਦੇ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ਇਹ ਹਾਲ ਸੀ ਕਿ ਹਰ ਵਰ੍ਹੇ ਹੀਰ ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਅੱਜ ਕਲ੍ਹ ਸਾਡੇ (ਵੱਡੇ ) ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਇੱਕ ਅਡੀਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸਿਰਫ ਢਾਈ ਤਿੰਨ ਸੌ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਪਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਣ ਵਿਚ ਕਈ ਕਈ ਸਾਲ ਲਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਕੋਈ ਮਤਭੇਦ ਨਹੀਂ ਕਿ 'ਹੀਰ' ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਵਾਰਸ਼ ਸ਼ਾਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਪੁਰਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਫਾਰਸੀ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਨੇ ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਨਜ਼ਮਬੰਦ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਵੀ ਬਣੀਆਂ। ਹੀਰ ਦੇ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਬੇਅਸੂਲੇ ਅਤੇ ਲਾਲਚੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਰਸਾਤੀ ਖੁੰਬਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਸਿਰ ਚੁਕ ਕੇ 'ਹੀਰ' ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਭਰਤੀ ਦੇ ਸ਼ਿਅਰ ਠੋਕ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ 'ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਅਸਲੀ ਪੋਥੀ ਹੀਰ' ਛਾਪ ਕੇ ਵੇਚਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਕੁਝ ਸੁਹਿਰਦ ਲੋਕ ਇਸ ਭਰਤੀ ਦੀਆਂ ਬੈਂਤਾਂ ਵੱਲ ਸਾਡਾ ਧਿਆਨ ਦਵਾਉਦੇ ਰਹੇ।

ਜੂਨ 2005 ਈਸਵੀ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ (ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਲਿਪੀ) ਦੇ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਰਸਾਲੇ 'ਲਹਿਰਾਂ' ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਡਾਕਟਰ ਸੱਯਦ ਅਖਤਰ ਹੁਸੈਨ ਅਖਤਰ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੰਪਾਦਕੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਰਲੇ ਬਾਬਤ ਲਿਖਣ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ, "ਚੌਧਰੀ ਮੁਹੰਮਦ ਅਫਜ਼ਲ ਖਾਂ ਮਰਹੂਮ ਐਡੀਟਰ 'ਪੰਜ ਦਰਿਆ' (ਕਲਮੀ ਨਾਂ ਏ.ਕੇ. ਲਖਨਪਾਲ) ਦੀ ਖੋਜ ਮੂਜਬ ਖੁਦ ਕਿੱਸਾ ਹੀਰ ਬਨਾਣ (ਤਸਨੀਫ ਕਰਨ) ਦੀ ਥਾਂ ਲਾਲਚੀ ਤਾਜਰਾਨੇ ਕੁਤਬ ਦੀਆਂ ਫਰਮਾਇਸ਼ਾਂ ਉਤੇ 'ਅਸਲੀ ਤੇ ਵੱਡੀ ਹੀਰ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ' ਬਣਾਨ ਲਈ ਹਦਾਇਤੂਲਾ ਦਰਜ਼ੀ ਨੇ 1673 ਮਿਸਰੇ, ਪੀਰਾਂ ਦਿੱਤਾ ਦਰਜ਼ੀ ਨੇ 1192 ਮਿਸਰੇ, ਮੋਲਵੀ ਮਹਿਬੂਬ ਆਲਮ ਨੇ 750 ਮਿਸਰੇ, ਤਾਜੁਦੀਨ ਨੇ 500 ਮਿਸਰੇ ਅਤੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਉਦੀਨ ਕਾਨੂੰਗੋ ਨੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਮਿਸਰੇ ਲਿਖ ਕੇ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨਾਂ ਉਤੇ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਵਿਚ ਵਾੜ ਦਿੱਤੇ। ਅਤੇ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਮਿਸਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਥੋਕ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਘਾਟਾ ਕੀਤਾ।"

ਕਈ ਦਹਾਕੇ ਲੰਘਣ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਹਿੱਲੀ। ਪੰਜਾਬ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਨੇ ਇੱਕ 'ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਮੈਮੋਰੀਅਲ' ਕਮੇਟੀ ਬਣਾਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਅਬਦੁਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਬੈਰਿਸਟਰ ਆਦਿ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਹੀਰ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇ ਕੇ ਭਰਤੀ ਦੇ ਸ਼ਿਅਰ ਕੱਢ ਕੇ ਹੀਰ ਛਾਪੀ ਗਈ। ਵੀਹ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਹ ਸੋਧੀ ਹੋਈ 'ਹੀਰ' ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਐਪਰ ਇਸ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਮਤਨ ਵਾਲੀ ਹੀਰ ਨੂੰ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿਚ ਲਿਪੀਅੰਤਰ ਕਰਨ ਦੀ ਇਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।