ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ, ਕਦੀ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ, ਲੱਚਰਪੁਣੇ ਦਾ ਹਾਮੀ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਟਿੱਲ ਲਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਪਰ ਸੂਰਜ ਸਾਹਮਣੇ ਵਿਚਾਰੇ ਦੀਵੇ ਦੀ ਕੀ ਵੱਟੀਦੀ ਏ। ਵਾਰਿਸ ਦੀ ਹੀਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਆਮ ਕੁੜੀਆਂ ਵਰਗੀ ਹੀ ਭਾਵੇ ' ਕਿਸੇ ਖਾਂਦੇ ਪੀਂਦੇ ਜੱਟ ਦੀ ਧੀ ਏ ਪਰ ਉਹ ਔਰਤ ਦੀ ਆਜਾਦੀ ਲਈ ਲੜਨ ਵਾਲੀ ਮੁਜਾਹਿਦ ਹੈ। ਮਨਮਰਜੀ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਅੱਖੜ, ਅਣਖੀਲੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜਤ-ਸਤ ਦੀ ਪੱਕੀ ਪੀਡੀ ਅਲੰਬਰਦਾਰ, ਝੰਡਾ ਬਰਦਾਰ ਹੈ। ਉਹਨੇ ਇਸ਼ਕ ਮਜਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਹਕੀਕੀ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਰੰਗਤ ਦੀ ਖੁੰਭ ਚਾੜ੍ਹ ਅਜਿਹਾ ਗੁੜਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਧਾਰਨ ਪੰਜਾਬਣ ਤੋਂ ਅਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਪਰੀ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਦੇਵੀ ਦਾ ਰੂਪ ਵਟਾ ਕੇ ਆਦਰ ਮਾਣ ਵਾਲਾ ਪੂਜਣ ਯੋਗ ਰੁਤਬਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਗਈ। ਏਵੇਂ ਹੀ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਨਿਖੱਟੂ ਰਾਂਝਾ ਆਪਣੇ ਇਸ਼ਕ ਲਈ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੀਕ ਮੰਗੂ ਚਾਰਨ ਦਾ ਬਿਖਮ ਕਾਰਜ, ਜੰਗਲਾਂ ਬੇਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਰੀਆਂ ਮਿੱਧ ਜੀਅ ਜਾਨ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਏ। ਬਾਲ ਨਾਥ ਦੇ ਟਿੱਲੇ ਪੁੱਜ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਖੁਲਾਸੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਟੈਂ ਨਾ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਾਨਾ ਮੱਤੇ ਅਣਖੀਲੇ ਸੁਭਾ ਦੀ ਪੇ ਸ਼ਕਾਰੀ ਬਾਖੂਬੀ ਕਰਦਾ ਏ। ਆਖਰ ਵਿਚ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਜੀਉੜੇ ਰੱਬ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਆਜਾਦੀ ਲਈ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਪਾ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਪਰ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਉਚਾਰਦੇ। ਏਸੇ ਕਾਰਨ ਤਾਂ ਪ੍ਰੋ. ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਜਾਂ ਮਾਰਦਾ ਆਖਦਾ ਏ-

'ਆ ਭੈਣ ਹੀਰੇ ਤੇ ਆ ਵੀਰਾ ਰਾਂਝਿਆ, ਬਿਨ ਤੁਸਾਂ ਅਸੀਂ ਸੱਖਣੇ।"

ਪੰਜਾਬੀਆ ਨੇ ਸੱਯਦ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਬਿਲਕੁਲ ਸੱਖਣੇ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਸੋ ਅਸੀਂ' ਵਾਰਿਸ ਦੀ ਹੀਰ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਗਾ ਕੇ, ਲਿਖ ਕੇ, ਛਾਪ ਕੇ, ਸਮਝ ਕੇ, ਸੋਚ ਕੇ ਸ਼ਾਇਦ ਸ਼ਾਹ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚਾੜ੍ਹੇ ਕਰਜੇ ਦਾ ਸੂਦ ਮੋੜ ਸਕੀਏ। ਏਸੇ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਸਾਡੇ ਸੂਝਵਾਨ ਸਿਆਣੇ ਵੀਰ ਅਜਮੇਰ ਕਵੈਂਟਰੀ ਵੱਲੋਂ ਅਰਥਾਂ ਸਮੇਤ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀ ਹੀਰ ਦਾ ਇਹ ਨੁਸਖਾ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਗੇੜ ਨਾਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ, ਉਚਾਰਣ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਹੀ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਤੇ ਕੁਝ ਨਵੇਂ ਆ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਅਜਮੇਰ ਹੋਰਾਂ ਬੜੀ ਸਿਰੜ, ਹਿੰਮਤ ਤੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਹਰ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸੋਝੀ ਨਵੇਂ ਪੋਚ ਨੂੰ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਜਿਹੜੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਉਹਦੇ ਲਈ ਨਿਰੇ ਧੰਨਵਾਦ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਰਦਾ। ਏਸੇ ਤੱਥ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਥ ਦੇ ਯੂਰਪ 'ਚ ਵੱਸਦੇ, ਮਾਂ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਦਿਲੋਂ ਮਨੋਂ ਜੁੜੇ ਮਾਣਯੋਗ ਥੰਮ੍ਹ ਸ. ਮੋਤਾ ਸਿੰਘ ਸਰਾਏ ਨੇ ਇਹਨੂੰ ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਸ਼ਕਲ 'ਚ ਛਾਪਣ ਦਾ ਵਿੱਢ ਵਿੱਢਿਆ ਏ। ਸੱਯਦ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਤੇ ਸਾਰੇ ਈ ਸੂਫੀ ਬਾਬੇ, ਸੰਤ ਭਗਤ ਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਸਾਡੇ ਸੱਥ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਦਸੇਰੇ ਨੇ । ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਸਬੰਧੀ ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਏਦਾਰ ਲਿਖਤ ਛਾਪ ਕੇ, ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਤੀਕ ਪੁਚਾ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਸਕੂਨ ਮਿਲਦਾ ਏ, ਤਸੱਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਡਾ. ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ

ਸੇਵਾਦਾਰ

ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਥ, ਲਾਂਬੜਾਂ